Đưa nội dung về giới, bình đẳng giới vào chương trình đào tạo giáo viên

Ngày 10/9, Hội thảo “Triển khai tích hợp nội dung về giới, bình đẳng giới trong chương trình đào tạo giáo viên” do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tại Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, hướng tới mục tiêu hình thành cho sinh viên sư phạm năng lực thực hành bình đẳng giới, tạo môi trường giáo dục công bằng, an toàn cho người học.

Tham gia Hội thảo có đại diện Lãnh đạo Bộ GD-ĐT, các cơ sở đào tạo giáo viên trên toàn quốc; trưởng đại diện UNESCO và đại diện Hội đồng Anh tại Việt Nam cùng các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển có liên quan đến bình đẳng giới, đào tạo giáo viên và phát triển đội ngũ nhà giáo.

Phát biểu khai mạc và định hướng triển khai Đề án “Đưa việc giảng dạy nội dung về giới, bình đẳng giới vào chương trình đào tạo giáo viên trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non và trình độ đại học giai đoạn 2024-2030”, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT khẳng định bình đẳng giới lâu nay đã trở thành chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước, đồng thời mang giá trị quan trọng cho một xã hội tiến bộ, công bằng, văn minh và phát triển bền vững. Riêng với giáo dục, bình đẳng giới mang ý nghĩa đặc biệt khi hoạt động giáo dục không chỉ truyền thụ tri thức mà còn góp phần hình thành nhân cách, hệ giá trị, cách ứng xử và quan niệm xã hội của mỗi con người ngay từ những năm đầu đời.

“Những gì các em tiếp nhận trong nhà trường hôm nay sẽ tác động lâu dài đến cách nhìn nhận bản thân, nhìn nhận người khác và thực hiện trách nhiệm của mình đối với gia đình và xã hội trong tương lai. Vì vậy, thúc đẩy bình đẳng giới trong giáo dục trước hết phải bắt đầu từ chính môi trường giáo dục, từ chương trình, học liệu, phương pháp giáo dục, cách thức tổ chức các hoạt động. Và quan trọng nhất là từ nhận thức, thái độ, hành vi, nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo. Đào tạo giáo viên lại mang ý nghĩa nền tảng. Người thầy có nhận thức đầy đủ sẽ góp phần hình thành nhận thức đúng cho nhiều thế hệ”, bà Quyên Thanh chia sẻ.

Việc tích hợp nội dung về giới và bình đẳng giới trong chương trình đào tạo giáo viên không chỉ dừng ở bổ sung nội dung vào chương trình. Quan trọng hơn, các trường sư phạm cần hình thành cho sinh viên năng lực nghề nghiệp trong việc nhận diện, xử lý và chủ động xây dựng môi trường giáo dục có sự tôn trọng, công bằng, an toàn và tạo cơ hội phát triển cho tất cả người học.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh đề xuất 3 yêu cầu Hội thảo cần tập trung để việc tích hợp bình đẳng giới hiệu quả trong suốt quá trình đào tạo ở các trường sư phạm.

Thứ nhất, các nhà trường không chỉ đặt mục tiêu để sinh viên sư phạm biết thêm một số khái niệm về giới và bình đẳng giới. Người giáo viên tương lai phải có khả năng nhận diện những biểu hiện của định kiến và bất bình đẳng giới trong môi trường giáo dục. Từ đó biết lựa chọn phương pháp, ngôn ngữ và cách thức tổ chức hoạt động phù hợp, tạo cơ hội để mỗi học sinh được tham gia, được tôn trọng và phát triển năng lực mà không bị giới hạn bởi những khuôn mẫu giới.

Thứ hai, tích hợp phải thực chất nhưng không làm nặng thêm chương trình đào tạo. Các trường sư phạm cần rà soát chương trình hiện hành, lựa chọn nội dung, học phần và hoạt động đào tạo phù hợp, tích hợp từ mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy đến thực hành, thực tập sư phạm và đánh giá sinh viên.

Thứ ba, cần bảo đảm điều kiện để triển khai bền vững. Muốn sinh viên có năng lực thì trước hết đội ngũ giảng viên phải có nhận thức, kỹ thức và phương pháp phù hợp. Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện chương trình, các nhà trường cần chú trọng bồi dưỡng giảng viên, xây dựng học liệu có chất lượng, lựa chọn các mô hình thực hiện tốt, hình thành đội ngũ chuyên gia, giảng viên nòng cốt để hỗ trợ cơ sở đào tạo.

Thay mặt Ban giám hiệu trường đại học Sư Phạm Hà Nội phát biểu mở đầu Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng nhà trường cùng nhìn lại những nỗ lực của ngành giáo dục nói chung, các trường sư phạm nói riêng đã không ngừng nỗ lực tích hợp các nội dung mới, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục cũng như những bước chuyển nhanh chóng của xã hội hiện đại. Có thể ví dụ như những dự án về giáo dục sức khỏe sinh sản. Bình đẳng giới cũng đã theo nhiều cách bước vào nhiều nội dung giáo dục. Ở các trường sư phạm, trước đây việc cho sinh viên tiếp cận bình đẳng giới tập trung ở một vài học phần hoặc chương trình đào tạo cho những nhóm chuyên biệt.

“Những kiến thức về giới và bình đẳng giới không chỉ trong một môn học nữa mà là câu chuyện về ứng xử thế nào trong nhà trường, trong một môi trường xã hội văn minh hơn, hiện đại hơn”, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn chia sẻ.

Ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam bày tỏ tin tưởng và sẵn sàng đồng hành cùng các trường đào tạo giáo viên, lực lượng quan trọng trong việc lan tỏa giá trị cũng như thông tin, kiến thức, kỹ năng liên quan tới vấn đề bình đẳng giới ngay trong môi trường nhà trường.

Nội dung hội thảo được chia thành 3 phiên. Phiên đầu tiên gồm các tham luận xoay quanh “Yêu cầu chính sách, khung triển khai và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế” do đại diện Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng đại diện UNESCO và Hội đồng Anh trình bày kinh nghiệm quốc tế, thực tế thí điểm và gợi ý triển khai tại Việt Nam.

Phiên thứ hai được đại diện các cơ sở đào tạo giáo viên ở Việt Nam như Trường đại học Sư phạm Thái Nguyên, Trường đại học Sư phạm Hà Nội và Trường đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh trình bày thực tiễn triển khai cùng những đề xuất để thực hiện hiệu quả.

Phiên cuối cùng tập trung việc “Tham vấn và thống nhất các nội dung cốt lõi của Bộ tài liệu hướng dẫn kỹ thuật” với 5 nội dung: Yêu cầu cần đạt/chuẩn đầu ra về giới và bình đẳng giới; Mô hình và mức độ tích hợp trong chương trình đào tạo; Yêu cầu đối với giảng viên và học liệu; Tiêu chí đánh giá việc triển khai và minh chứng; Cơ chế thí điểm, theo dõi và cải tiến.

Những kiến thức, kinh nghiệm quốc tế kết hợp thực tế triển khai ở một số trường đại học đào tạo chuyên ngành sư phạm tiếp tục tạo cơ sở để đề án “Đưa việc giảng dạy nội dung về giới, bình đẳng giới vào chương trình đào tạo giáo viên trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non và trình độ đại học giai đoạn 2024-2030” triển khai hiệu quả trong quá trình đào tạo giáo viên trên cả nước.