Hoàn thiện thể chế, nâng chuẩn pháp lý cho thị trường chứng khoán

Hoàn thiện thể chế là nền tảng pháp lý của thị trường

Tại Hội nghị phát triển thị trường chứng khoán năm 2026, yêu cầu hoàn thiện thể chế và khung pháp lý tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm trong điều hành và phát triển thị trường.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, cần “tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng khuôn khổ pháp lý theo hướng minh bạch, đồng bộ, phù hợp với thông lệ quốc tế”, Trong đó, trọng tâm là nâng chuẩn quản trị công ty đại chúng, chuẩn hóa công bố thông tin và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Theo định hướng này, pháp luật chứng khoán không chỉ điều chỉnh hoạt động giao dịch mà còn đóng vai trò thiết lập kỷ cương, bảo đảm thị trường vận hành công bằng, công khai và hiệu quả.

Đồng bộ khung pháp lý, bổ sung quy định cho sản phẩm mới

Ở góc độ cơ quan quản lý chuyên ngành, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết khung pháp lý thị trường chứng khoán đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Các giải pháp pháp lý trọng tâm gồm:

* Rà soát, sửa đổi quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ;

* Hoàn thiện cơ chế phát hành, niêm yết chứng khoán, gắn IPO với niêm yết;

* Bổ sung quy định đối với các sản phẩm mới như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững;

* Nghiên cứu khung pháp lý cho tài sản số, thị trường các-bon và các công cụ tài chính mới;

* Chuẩn hóa trách nhiệm của các tổ chức trung gian trong cung cấp dịch vụ trên thị trường.

Việc hoàn thiện pháp luật được thực hiện đồng thời với hiện đại hóa hạ tầng thị trường, bảo đảm tính thống nhất giữa quy định pháp lý và cơ chế vận hành.

Tăng cường giám sát, siết chặt kỷ luật thị trường

Cùng với hoàn thiện thể chế, yêu cầu tăng cường thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm được đặt ra nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định: “Niềm tin của nhà đầu tư là yếu tố cốt lõi… cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật”.

UBCKNN cũng xác định các nhiệm vụ trọng tâm:

* Tăng chế tài đối với hành vi thao túng giá, giao dịch nội gián;

* Phân định rõ trách nhiệm giám sát giữa các chủ thể tham gia thị trường;

* Ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn trong giám sát giao dịch;

* Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm nhằm phát hiện và ngăn chặn vi phạm.

Cách tiếp cận này nhằm chuyển từ giám sát thụ động sang giám sát chủ động, phòng ngừa rủi ro pháp lý và rủi ro hệ thống.

Hệ quả pháp lý đối với các chủ thể thị trường

Việc hoàn thiện thể chế và nâng chuẩn pháp lý đặt ra yêu cầu cụ thể đối với các chủ thể tham gia thị trường:

* Doanh nghiệp niêm yết phải nâng cao chuẩn mực quản trị, minh bạch thông tin;

* Tổ chức trung gian tăng trách nhiệm pháp lý trong cung cấp dịch vụ;

* Nhà đầu tư được bảo vệ tốt hơn nhưng phải tuân thủ quy định pháp luật;

* Cơ quan quản lý tăng cường công cụ pháp lý và năng lực giám sát.