Mời nghe cuộc trao đổi giữa phóng viên VOV2 với Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng đội:

Công an tỉnh Lạng Sơn vừa triệt phá đường dây buôn lậu vàng, bạc xuyên quốc gia lớn nhất từ trước đến nay. Lực lượng chức năng đã phát hiện một nhóm đối tượng tổ chức buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng, bạc từ nước ngoài qua biên giới vào Việt Nam để tiêu thụ. Tang vật thu giữ gồm 156 kg bạc, 699,89 gam vàng, tổng trị giá hơn 10,8 tỷ đồng, cùng 880 triệu đồng tiền mặt. Qua điều tra xác định, từ cuối tháng 9/2025 đến thời điểm bị bắt, các đối tượng đã buôn lậu qua địa bàn tỉnh Lạng Sơn hơn 900 kg bạc. Hiện Công an tỉnh Lạng Sơn đang tiếp tục điều tra mở rộng vụ án.

Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Quảng Ninh (Phòng Cảnh sát kinh tế) vừa đấu tranh thành công chuyên án, triệt phá đường dây “Buôn lậu” lợi dụng hoạt động nhập khẩu hàng gia công tại Cửa khẩu Bắc Luân 2 - Móng Cái, đã ra Quyết định khởi tố vụ án, tạm giữ hình sự 09 đối tượng liên quan, trong đó có 03 đối tượng người Trung Quốc về tội “Buôn lậu” quy định tại khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự. Các đối tượng đã lợi dụng chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại các khu công nghiệp, khu chế xuất cho phép doanh nghiệp FDI nhập khẩu nguyên liệu, hàng gia công (thuế nhập khẩu 0%), lấy tên nhiều pháp nhân mở tờ khai nhập khẩu hàng hóa, trà trộn hàng nhập lậu, không kê khai nộp thuế nhập khẩu, đóng xen kẹp vào các container, vận chuyển qua cửa khẩu chính ngạch rồi vận chuyển đến khu trung chuyển tại xã An Khánh, TP Hải Phòng để bóc tách hàng nhập lậu giao cho các doanh nghiệp vốn FDI trong các khu công nghiệp, khu chế xuất thuộc nhiều tỉnh. Phương thức thủ đoạn của các đối tượng tinh vi, buôn lậu với số lượng lớn, gây thiệt hại cho nhà nước hàng trăm tỷ đồng.

Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng đội cho biết, hành vi buôn lậu được quy định tại Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017. Theo đó, buôn lậu là việc đưa trái phép hàng hóa, tiền tệ, kim loại quý, đá quý hoặc vật phẩm khác qua biên giới, từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại nhằm trốn tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng. Cụ thể, các hành vi thường bị xác định là buôn lậu gồm:

Thứ nhất, không khai báo hoặc khai báo gian dối với hải quan về số lượng, chủng loại, trị giá hàng hóa.

Thứ hai, vận chuyển hàng hóa qua đường mòn, lối mở, ngoài cửa khẩu để né tránh kiểm tra.

Thứ ba, che giấu, cất giấu hàng cấm, hàng trốn thuế trong phương tiện, hành lý, container.

Thứ tư, lợi dụng chính sách ưu đãi, tạm nhập tái xuất, quá cảnh, khu phi thuế quan để đưa hàng trái phép vào nội địa.

Thứ năm, sử dụng giấy tờ, hóa đơn, chứng từ giả để hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa.

Khi hành vi chưa đạt mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, cơ quan chức năng có thể áp dụng xử phạt hành chính theo các nghị định về xử phạt trong lĩnh vực hải quan, thương mại, xuất nhập khẩu.

Khi nào bị phạt hành chính?

• Khi hành vi buôn lậu, vận chuyển, kinh doanh hàng hóa nhập lậu… có giá trị không lớn đến mức phải truy cứu hình sự, hoặc còn dưới mức xử lý hình sự theo luật. Khi đó, cơ quan hải quan hoặc lực lượng chức năng sẽ xử lý theo quy định hành chính.

Mức phạt hành chính hiện nay (theo quy định tại các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, thương mại):

• Hàng hóa nhập lậu có giá trị nhỏ, ví dụ dưới vài triệu đồng, có thể bị phạt tiền từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy mức vi phạm;

• Giá trị hàng lớn hơn thì mức phạt tăng theo quy định (ví dụ vài triệu đến vài chục triệu đồng).

• Đồng thời, cơ quan chức năng có thể tịch thu hàng hóa vi phạm, phương tiện, tài sản liên quan; áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Mức phạt hành chính áp dụng đối với hành vi buôn lậu, kinh doanh hàng hóa nhập lậu được quy định tại Điều 15 Nghị định 98/2020/NĐ-CP

Từ 3 triệu đồng đến dưới 5 triệu đồng bị phạt từ 1 triệu đồng đến 2 triệu đồng

Từ 5 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng bị phạt từ 2 triệu đồng đến 4 triệu đồng

Từ 10 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng bị phạt từ 4 triệu đồng đến 6 triệu đồng

Từ 20 triệu đồng đến dưới 30 triệu đồng bị phạt từ 6 triệu đồng đến 10 triệu đồng

Từ 30 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng

Từ 50 triệu đồng đến dưới 70 triệu đồng bị phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng

Từ 70 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng bị phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng

Từ 100 triệu đồng trở lên bị phạt từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng

Theo Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, khi giá trị hàng hóa buôn lậu đạt từ 100 triệu đồng trở lên (hoặc dưới mức này nhưng thuộc trường hợp đã bị xử phạt, tái phạm…), thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khi đã xử lý hình sự, giá trị càng lớn thì khung hình phạt càng cao, có thể lên đến 20 năm tù hoặc phạt tiền rất lớn đối với cá nhân; pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt đến hàng chục tỷ đồng.

Trong vụ án hình sự, pháp luật không chỉ xử lý người cầm đầu mà xử lý tất cả những người đồng phạm – bao gồm người tổ chức, người thực hành, người giúp sức. Người vận chuyển thuê, làm “chim mồi” nếu nhận thức được hàng hóa là buôn lậu và cố ý tham gia thì bị xem là đồng phạm, mức án tùy theo vai trò và mức độ tham gia.

Trường hợp thực sự không biết và không thể biết đó là hàng buôn lậu, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, trong thực tế, yếu tố “không biết” phải được chứng minh rõ ràng, không phải cứ nói là được miễn trách nhiệm.

Việc mọi người làm thuê không đồng nghĩa với vô can; nếu có lỗi và có ý thức tham gia, vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.