Mời nghe cuộc trao đổi giữa phóng viên VOV2 với Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng đội:

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang bước vào giai đoạn “nước rút” vận động bầu cử. Vận động bầu cử của người ứng cử là hoạt động gặp gỡ, tiếp xúc cử tri hoặc thông qua phương tiện thông tin đại chúng để người ứng cử báo cáo với cử tri về dự kiến chương trình hành động của mình, nhằm thực hiện trách nhiệm đại biểu nếu được bầu làm đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Đồng thời qua đó trao đổi những vấn đề mà cử tri quan tâm, tạo điều kiện để cử tri tiếp xúc với người ứng cử, hiểu rõ hơn người ứng cử; trên cơ sở đó cân nhắc, lựa chọn, bầu những người đủ tiêu chuẩn làm đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân.

Từ người ứng cử trở thành người trúng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND, mỗi ứng viên phải thực hiện nghiêm túc, đúng quy định của pháp luật, đảm bảo tính dân chủ, công khai, bình đẳng, chinh phục niềm tin của cử tri bằng tài năng, tâm huyết, trách nhiệm và phẩm chất đạo đức của người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân để xứng đáng được cử tri tín nhiệm. Và niềm tin, sự tín nhiệm của cử tri chính là thước đo cao nhất đối với người đại biểu.

Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng đội cho biết, theo Điều 63 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, hoạt động vận động bầu cử phải bảo đảm các nguyên tắc: dân chủ, công khai, bình đẳng, đúng pháp luật và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.

Người ứng cử tại đơn vị bầu cử nào chỉ được vận động trong phạm vi đơn vị đó. Tổ chức phụ trách bầu cử và thành viên của các tổ chức này không được vận động bầu cử cho bất kỳ người ứng cử nào, nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng của quá trình bầu cử.

Thời gian vận động bầu cử được tính từ ngày công bố danh sách chính thức người ứng cử và kết thúc trước thời điểm bỏ phiếu 24 giờ theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, nghiêm cấm việc lợi dụng vận động bầu cử để tuyên truyền trái Hiến pháp, pháp luật; xâm hại danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; lạm dụng chức vụ, quyền hạn để sử dụng phương tiện thông tin đại chúng phục vụ mục đích vận động; lợi dụng vận động bầu cử để kêu gọi tài trợ, quyên góp cho bản thân hoặc tổ chức liên quan; sử dụng hoặc hứa tặng, cho tiền, tài sản, lợi ích vật chất nhằm lôi kéo, mua chuộc cử tri. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, ứng cử viên có thể bị xử lý ở các mức khác nhau, từ xử lý hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trước hết, theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, nếu ứng cử viên vi phạm các quy định về vận động bầu cử như vận động không đúng hình thức, ngoài chương trình do Mặt trận Tổ quốc tổ chức, đưa thông tin sai sự thật, hoặc thực hiện hành vi bị nghiêm cấm, thì có thể bị nhắc nhở, lập biên bản. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, Ủy ban bầu cử có thể xem xét xóa tên khỏi danh sách ứng cử viên trước ngày bầu cử.

Thứ hai, về xử phạt vi phạm hành chính, các hành vi như đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội; sử dụng phương tiện truyền thông để vận động trái quy định; tổ chức vận động không đúng thời gian luật định; hoặc có hành vi hứa hẹn, tặng quà nhằm tác động đến cử tri… có thể bị xử phạt theo các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thông tin – truyền thông, an ninh trật tự hoặc lĩnh vực liên quan. Mức phạt tiền tùy từng hành vi cụ thể, có thể từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng, kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm hoặc cải chính thông tin sai sự thật.

Thứ ba, trong trường hợp hành vi có tính chất nghiêm trọng như mua chuộc cử tri bằng tiền hoặc lợi ích vật chất, cản trở người khác thực hiện quyền bầu cử, hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tác động trái pháp luật đến kết quả bầu cử, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Tùy hành vi cụ thể, khung hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến phạt tù.

Khi phát hiện hành vi vận động bầu cử trái quy định, cử tri có quyền khiếu nại, tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xử lý theo quy định pháp luật. Theo Điều 23 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, Ủy ban bầu cử các cấp có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bầu cử, trong đó bao gồm hoạt động vận động bầu cử.

Do đó, cử tri có thể gửi đơn đến Ủy ban bầu cử nơi xảy ra hành vi vi phạm hoặc cơ quan có thẩm quyền tương ứng để được xem xét, xử lý kịp thời, bảo đảm tính khách quan, minh bạch và đúng pháp luật của cuộc bầu cử./.