Luật sư Đinh Thị Chúc, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội tư vấn cho nạn nhân bị xâm hại tình dục:

Thính giả tên Linh nêu băn khoăn:

Khoảng một tuần trước, tôi được một người quen rủ đi ăn tối. Sau đó, người này nói muốn đưa tôi về căn hộ của mình để trò chuyện thêm. Tại đây, người đàn ông đã khóa cửa, dùng vũ lực và ép tôi quan hệ tình dục mặc dù tôi nhiều lần phản đối và tìm cách rời đi. Sau sự việc, tôi rất hoảng loạn nên không đi khám ngay và cũng không báo công an. Ba ngày sau, tôi mới kể cho một người bạn sự việc đã xảy ra, người này khuyên tôi trình báo cơ quan công an. Vậy, việc tôi trình báo muộn và một số đồ vật liên quan đã không còn nguyên trạng thì có còn cơ hội chứng minh sự việc hay không?

Luật sư Đinh Thị Chúc, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho biết, việc một người bị xâm hại rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi và chưa thể trình báo ngay là điều cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Việc trình báo sau vài ngày không đồng nghĩa với việc vụ việc đương nhiên không thể được xem xét. Nạn nhân vẫn có quyền tố giác sự việc đến cơ quan có thẩm quyền.

Theo Điều 27 Bộ luật Hình sự hiện hành quy định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tội phạm, lần lượt là 05 năm, 10 năm, 15 năm hoặc 20 năm. Tuy nhiên, việc trình báo càng sớm càng tốt bởi theo thời gian một số chứng cứ có thể bị mất hoặc khó thu thập hơn.

Theo Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền. Tố giác, tin báo về tội phạm có thể bằng lời hoặc bằng văn bản.

Theo Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung 2025 thì mọi tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận.

Sự việc đã xảy ra qua vài ngày, việc nạn nhân đã tắm rửa, thay quần áo hoặc làm mất một số dấu vết không đồng nghĩa với việc vụ việc không thể được điều tra.

Theo Điều 86 và Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự thì chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định, được dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội và những tình tiết khác có ý nghĩa trong việc giải quyết vụ án. Chúng cứ có thể đến từ nhiều nguồn như lời khai, vật chứng, dữ liệu điện tử, kết luận giám định, tài liệu và đồ vật khác.

Vì vậy, bất cứ ai rơi vào tình huống này nên trình bày trung thực và đầy đủ diễn biến sự việc, những gì mình nhớ được và giữ lại những chứng cứ hiện còn có, các nội dung khác liên quan đến sự việc để Cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá tổng thể, khách quan các thông tin, tài liệu, chứng cứ, chẳng hạn như:

- Quần áo, đồ vật liên quan nếu vẫn còn;

- Tin nhắn, cuộc gọi, email hoặc trao đổi trên mạng xã hội;

- Hình ảnh, video;

- Thông tin về địa điểm, thời gian xảy ra vụ việc;

- Thông tin người đã chứng kiến trước hoặc sau sự việc;

- Dữ liệu đặt xe, thanh toán, camera hoặc những thông tin khác có thể giúp xác định diễn biến vụ việc.

- Không nên tự ý xóa tin nhắn, chỉnh sửa hình ảnh hoặc làm thay đổi dữ liệu có liên quan.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 145 Bộ luật tố tung Hình sự hiện hành thì Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; Cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm.

Khi cơ quan, tổ chức, cá nhân trực tiếp tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền quy định nêu trên thì phải lập biên bản tiếp nhận và ghi vào sổ tiếp nhận; có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc tiếp nhận.

Nạn nhân có thể trình bày bằng lời hoặc làm đơn bằng văn bản. Trong trường hợp khẩn cấp, việc báo tin có thể được thực hiện bằng điện thoại hoặc phương thức khác, sau đó phải được thể hiện bằng văn bản theo quy định.

Trường hợp tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gửi qua dịch vụ bưu chính, điện thoại hoặc qua phương tiện thông tin khác thì cơ quan có thẩm quyền ghi vào sổ tiếp nhận.

Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành thì trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định: khởi tố vụ án hình sự, không khởi tố vụ án hình sự; hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm, thời hạn có thể được kéo dài theo điều kiện và thủ tục luật định; trường hợp cần thiết có thể được gia hạn theo quy định./.