Radio
Podcast
Multimedia
Nhiễm vi khuẩn HP: Nguy cơ cao nhưng không phải “án tử”
Hơn 70% người Việt nhiễm vi khuẩn HP, trong khi ung thư dạ dày lại đang nằm trong nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á. Hai con số đặt cạnh nhau khiến không ít người giật mình, thậm chí lo sợ rằng nhiễm vi khuẩn HP đồng nghĩa với nguy cơ ung thư.
Tuy nhiên, theo BS CKII Nguyễn Thị Thu Hiền – Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, đây là cách hiểu chưa đầy đủ.
"Vi khuẩn HP đã được xác định là tác nhân gây bệnh chính, chiếm tới khoảng 80% các trường hợp ung thư biểu mô tuyến dạ dày và được xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư từ năm 1994. Tuy nhiên, điều cần nhấn mạnh là nhiễm HP không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc ung thư. Đây chỉ là yếu tố nguy cơ hàng đầu và hoàn toàn có thể thay đổi được nếu được phát hiện, theo dõi và điều trị đúng cách" BS Hiền phân tích.
Thực tế cho thấy, việc diệt trừ HP có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư dạ dày ở mọi lứa tuổi, đặc biệt hiệu quả khi can thiệp sớm, trước khi xuất hiện các tổn thương tiền ung thư. Chính vì vậy, thay vì hoang mang trước tỷ lệ nhiễm cao, người dân cần tiếp cận thông tin một cách khoa học và bình tĩnh.
Vì sao cùng nhiễm HP nhưng diễn tiến khác nhau?
Không phải ai nhiễm HP cũng có diễn tiến bệnh giống nhau, theo BS Hiền điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trước hết là độc lực của chủng vi khuẩn. Một số chủng có khả năng gây phản ứng viêm mạnh hơn, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày.
"Điển hình như chủng CagA dương tính, có khả năng gây phản ứng viêm mạnh hơn và liên quan mật thiết đến nguy cơ ung thư", BS Hiền cho biết
Bên cạnh đó, yếu tố di truyền và đáp ứng miễn dịch của từng người cũng quyết định mức độ cơ thể “chống chịu” với vi khuẩn.
Ngoài ra, tiền sử gia đình là yếu tố quan trọng. Những người có người thân trực hệ mắc ung thư dạ dày có nguy cơ cao hơn nhiều lần so với người bình thường. Lối sống cũng đóng vai trò không nhỏ, khi chế độ ăn nhiều muối, thực phẩm lên men, hút thuốc lá hay tình trạng béo phì đều có thể thúc đẩy bệnh tiến triển nặng hơn.
Không cần thiết xét nghiệm HP tràn lan
Trước thông tin tỷ lệ nhiễm HP cao, nhiều người có xu hướng đi xét nghiệm hàng loạt, thậm chí kiểm tra cho cả gia đình. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của bác sĩ, việc này là không cần thiết nếu không thuộc nhóm nguy cơ.
Việc xét nghiệm HP nên được chỉ định cho những người có triệu chứng rõ ràng như đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, khó tiêu kéo dài, hoặc những người có tiền sử loét dạ dày tá tràng. Ngoài ra, những trường hợp có người thân trực hệ mắc ung thư dạ dày, có tổn thương tiền ung thư, hoặc phải sử dụng thuốc chống viêm, giảm đau kéo dài cũng cần được tầm soát.
Đặc biệt, những người thiếu máu không rõ nguyên nhân hoặc mắc các rối loạn huyết học như xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn cũng nằm trong nhóm cần cân nhắc xét nghiệm.
Trong bối cảnh hiện nay, điều trị HP không chỉ nhằm cải thiện triệu chứng mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là phòng ngừa ung thư dạ dày. Tuy nhiên, một thách thức lớn tại Việt Nam là tình trạng kháng kháng sinh đang ở mức cao. Vì vậy, sau khi kết thúc điều trị, người bệnh cần được kiểm tra lại sau ít nhất 4 tuần để đánh giá hiệu quả, tránh tình trạng vi khuẩn chưa được loại bỏ hoàn toàn nhưng vẫn chủ quan.
Quan trọng hơn, việc tuân thủ điều trị đóng vai trò then chốt. Nếu người bệnh bỏ dở giữa chừng hoặc dùng thuốc không đúng cách, nguy cơ kháng thuốc và tái nhiễm sẽ tăng cao.
Phòng lây nhiễm: Bắt đầu từ thói quen nhỏ
Từ góc độ y tế cộng đồng, vi khuẩn HP chủ yếu lây qua đường tiêu hóa, đặc biệt phổ biến ở trẻ nhỏ. Do đó, việc phòng ngừa cần bắt đầu từ những thói quen sinh hoạt hàng ngày.
Giữ vệ sinh ăn uống, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là những nguyên tắc cơ bản nhưng rất hiệu quả. Bên cạnh đó, việc hạn chế dùng chung bát nước chấm, dụng cụ ăn uống hay đồ cá nhân trong gia đình cũng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm chéo.
Đối với những gia đình đã có người nhiễm HP, việc tầm soát có chọn lọc cho các thành viên có nguy cơ cao là cần thiết nhằm kiểm soát sự lây lan và ngăn ngừa tái nhiễm.
