Radio
Podcast
Multimedia
Những năm gần đây, cùng với xu hướng sống xanh và tiêu dùng bền vững, "ăn theo mùa" ngày càng được nhiều người lựa chọn. Thay vì tìm mua mọi loại thực phẩm quanh năm, nhiều gia đình ưu tiên sử dụng các loại rau, củ, quả, thủy hải sản đúng mùa vụ và có nguồn gốc địa phương.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đây không phải là một trào lưu mới mà là nguyên tắc dinh dưỡng đã được áp dụng từ lâu. Khoa học hiện đại ngày nay càng có thêm nhiều bằng chứng khẳng định những lợi ích mà phương pháp này mang lại.
Thực phẩm đúng mùa giàu dinh dưỡng hơn
Theo TS. Hoàng Thị Đức Ngàn, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng cộng đồng, Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế, thực phẩm được thu hoạch đúng thời điểm sinh trưởng thường đạt độ chín sinh lý tối ưu. Nhờ đó, hàm lượng vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa như vitamin C, folate, carotenoid hay polyphenol đều ở mức cao nhất. Điều này giúp cơ thể hấp thu nhiều dưỡng chất hơn so với những loại thực phẩm thu hoạch sớm hoặc phải bảo quản, vận chuyển trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, ăn theo mùa còn giúp bữa ăn gia đình đa dạng hơn. Khi thực phẩm thay đổi theo từng mùa, khẩu phần ăn cũng được luân chuyển tự nhiên, góp phần cân bằng vi chất và hạn chế tình trạng ăn đơn điệu kéo dài.
An toàn hơn và phù hợp với nhu cầu cơ thể
Theo chuyên gia, rau quả chính vụ thường phát triển trong điều kiện tự nhiên thuận lợi nên ít phải sử dụng chất kích thích sinh trưởng hoặc hóa chất bảo vệ thực vật hơn so với sản phẩm trái vụ.
"Ví dụ, rau muống mùa hè sinh trưởng nhanh, trong khi rau muống trái vụ giữa mùa đông có nguy cơ phải sử dụng nhiều phân bón hoặc chất kích thích để đạt năng suất", TS Ngàn phân tích.
Không chỉ vậy, thực phẩm theo mùa còn phù hợp với nhu cầu của cơ thể. Vào mùa hè, các loại rau xanh và trái cây nhiều nước giúp bù nước, bổ sung điện giải. Mùa đông lại thích hợp với các loại củ và gia vị có tính ấm, hỗ trợ chuyển hóa năng lượng và giữ ấm cơ thể.
TS Hoàng Thị Đức Ngàn cho biết, nhận định "thực phẩm đúng mùa tươi ngon và giàu dinh dưỡng hơn" nhìn chung có cơ sở khoa học. Bởi thực phẩm chính vụ thường được thu hoạch khi đã tích lũy đầy đủ dưỡng chất và hương vị, trong khi nhiều loại trái cây, rau củ trái vụ phải thu hoạch sớm để phục vụ bảo quản và vận chuyển. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi thực phẩm trái vụ đều kém chất lượng. Với công nghệ cấp đông nhanh ngay sau thu hoạch, nhiều loại thực phẩm vẫn giữ được phần lớn giá trị dinh dưỡng. Vì vậy, lựa chọn tối ưu vẫn là ưu tiên thực phẩm địa phương, đúng mùa và sử dụng sớm khi có điều kiện.
Ăn theo mùa cũng là cách bảo vệ môi trường
Ít người biết rằng, mỗi lựa chọn thực phẩm trong bữa ăn còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Thực phẩm đúng mùa thường không phải vận chuyển quãng đường dài, không cần canh tác trong điều kiện tiêu tốn nhiều năng lượng và giảm nhu cầu bảo quản lạnh kéo dài.
"Thực phẩm trái mùa thường phải nhập khẩu hoặc vận chuyển liên vùng bằng đường hàng không, đường biển, kéo theo lượng phát thải khí nhà kính đáng kể. Kế đến là giảm năng lượng canh tác nhân tạo: trồng trái vụ thường đòi hỏi điều kiện về sưởi ấm, chiếu sáng bổ sung hoặc tưới tiêu cưỡng bức, tiêu tốn nhiều năng lượng hóa thạch. Thứ ba là giảm tổn thất do bảo quản, chuỗi lạnh kéo dài vừa tiêu hao điện năng vừa làm tăng hao hụt thực phẩm" TS Ngàn cho biết.
Ưu tiên sử dụng thực phẩm bản địa còn giúp rút ngắn chuỗi cung ứng, hỗ trợ nông dân địa phương và giảm "dấu chân carbon" của mỗi bữa ăn. Đây cũng là một trong những hành động thiết thực hướng tới tiêu dùng bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong gian bếp
Để hình thành thói quen ăn theo mùa, các chuyên gia khuyến nghị người dân ưu tiên lựa chọn thực phẩm địa phương đúng vụ; xây dựng thực đơn theo tuần để mua sắm hợp lý; tận dụng cấp đông khi thực phẩm vào chính vụ; đồng thời hình thành thói quen "mua ít hơn, mua thường xuyên hơn và dùng thực phẩm tươi hơn".
Theo các chuyên gia, mỗi bữa ăn không chỉ nuôi dưỡng sức khỏe mà còn thể hiện trách nhiệm với môi trường. Ăn theo mùa chính là một thay đổi nhỏ nhưng mang lại nhiều giá trị cho cả gia đình và cộng đồng.
