Radio
Podcast
Multimedia
Quy trình cấp cứu khẩn cấp cho người bệnh đột quỵ trong cửa sổ thời gian vàng (Stroke Fast Track) đã được Bệnh viện Đại học Y Hà Nội xây dựng và triển khai hơn 10 năm. Quy trình này thường xuyên được rà soát, cải tiến để rút ngắn từng phút cấp cứu.
Từ mốc 60 phút xuống còn 30 phút
Một bệnh nhân 76 tuổi được đưa đến Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong tình trạng đột quỵ nặng: liệt nửa người, không nói được, méo miệng, ý thức không tỉnh táo.
Trước đó ít phút, người bệnh vẫn nói chuyện bình thường. Theo bà Nguyễn Thị Kim Nhung, vợ bệnh nhân, khi vừa uống được một thìa nước cam, một bên miệng ông đột ngột chảy xệ, chảy dãi, một tay thõng xuống và sau đó không còn nói được. Gia đình nhanh chóng gọi cấp cứu 115, chuyển đến Trung tâm cấp cứu và hồi sức tích cực - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Tại bệnh viện, ngay khi bệnh nhân được tiếp nhận ở khu vực phân loại Triage, bác sĩ thăm khám nghi ngờ bệnh nhân có các dấu hiệu của đột quỵ cấp. Quy trình Fast track Stroke ngay lập tức dược khởi động. Người bệnh được tiếp cận thuốc tiêu sợi huyết trong vòng 30 phút kể từ khi nhập viện. Đồng thời, ê-kíp can thiệp mạch được kích hoạt. Trong vòng 60 phút, mạch máu não của bệnh nhân đã được tái thông hoàn toàn.
ThS.BS Vũ Đình Hùng, Khoa Đột quỵ cấp thuộc Trung tâm Cấp cứu và Hồi sức tích cực , Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, bệnh nhân được phối hợp các biện pháp tái thông phù hợp. Sau một ngày, các triệu chứng đã có dấu hiệu phục hồi gần như hoàn toàn.
Theo BS Hùng, với bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não, thời gian từ khi vào viện đến khi được sử dụng thuốc tiêu sợi huyết theo tiêu chuẩn hướng dẫn của tổ chức Đột quỵ thế giới cần dưới 60 phút; với can thiệp mạch, thời gian từ khi vào viện đến lúc chọc kim không quá 90 phút.
Ở bệnh nhân này, các mốc được rút ngắn đáng kể: các biện pháp tái thông mạch não bao gồm thuốc tiêu sơi huyết và can thiệp lấy huyết khối dược thực hiện song song chỉ sau 30 phút kể từ khi bệnh nhân vào viện và chỉ 60 phút sau khi nhập viện, mạch máu não đã được tái thông hoàn toàn. Để đạt được những mốc thời gian này, điều được rút ngắn không chỉ là từng thao tác chuyên môn, mà cả những khoảng chờ giữa các khâu trong quy trình cấp cứu.
“Nén” thời gian bằng cách loại bỏ những khoảng chờ
Quy trình cấp cứu khẩn cấp cho người bệnh đột quỵ trong cửa sổ thời gian vàng (Stroke Fast Track) đã được Bệnh viện Đại học Y Hà Nội xây dựng và triển khai hơn 10 năm. Theo BS Vũ Đình Hùng, bản chất đây là một nhóm cấp cứu đột quỵ, có sự tham gia của các bác sĩ cấp cứu, thần kinh và can thiệp điện quang.
Trong hơn 10 năm đó, quy trình thường xuyên được rà soát, cải tiến. Một trong những mục tiêu quan trọng là tìm cách rút ngắn những khoảng thời gian có thể mất đi giữa các khâu. Thay đổi rõ nhất là từ cách triển khai lần lượt từng bước sang kích hoạt gần như đồng thời những công việc có thể tiến hành song song.
“Khi đã khởi động Stroke Fast Track thì các ê-kíp gần như khởi động một cách đồng thời để có thể nhanh chóng nhất tiếp cận và xử lý bệnh nhân”, BS Hùng cho biết.
Khi bệnh nhân nhập viện, phần mềm Triage được sử dụng để phân loại và tách riêng nhóm nghi ngờ đột quỵ. Trên phần mềm có những mốc thời gian cụ thể và thời gian được đếm ngược để các bác sĩ trong nhóm đột quỵ theo sát tiến độ xử trí.
Nếu yêu cầu “càng nhanh càng tốt” trước đây mang tính định tính, việc đặt từng mốc thời gian lên hệ thống giúp tốc độ cấp cứu trở thành một yếu tố có thể theo dõi ngay trong quá trình thực hiện.
Một khoảng chờ khác được rút ngắn là thời gian trao đổi thông tin. Bệnh viện sử dụng các ứng dụng để chia sẻ thông tin trong nhóm đột quỵ; đồng thời hệ thống chẩn đoán hình ảnh đã được số hóa hoàn toàn. Các bác sĩ có thể nhanh chóng tiếp cận hình ảnh, cùng xem phim và trao đổi để đưa ra quyết định.
Bệnh viện Đại học Y Hà Nội hiện đạt tiêu chuẩn Bạch kim của tổ chức Đột quỵ thế giới. Theo BS Hùng, để đạt những tiêu chuẩn của một trung tâm đột quỵ chất lượng cao, yêu cầu về thời gian còn khắt khe hơn các mốc thông thường.
Tuy nhiên, rút ngắn thời gian không đồng nghĩa với rút gọn những căn cứ cần thiết để đưa ra quyết định điều trị. Phương án tái thông vẫn phải được lựa chọn dựa trên từng người bệnh, trong đó có thời gian đến viện, hình ảnh tổn thương trên phim và mạch máu bị tắc là mạch lớn hay mạch nhỏ. Từ những thông tin này, bác sĩ quyết định sử dụng thuốc tiêu huyết khối, can thiệp lấy huyết khối hoặc phối hợp các biện pháp phù hợp.
Sự phát triển của y học và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện nay cũng giúp cửa sổ can thiệp có thể được mở rộng đối với một số trường hợp. Nhưng theo BS Hùng, điều đó không làm thay đổi nguyên tắc “thời gian là não”: bệnh nhân càng được tiếp cận cấp cứu sớm thì cơ hội phục hồi càng lớn.
Bệnh viện chạy đua từng phút, người bệnh vẫn đến muộn
Có thể tiếp tục rút ngắn thời gian phân loại, chẩn đoán, hội chẩn hay can thiệp sau khi bệnh nhân nhập viện. Nhưng có một khoảng thời gian Stroke Fast Track không thể rút ngắn: từ lúc người bệnh xuất hiện triệu chứng đến khi được đưa tới bệnh viện. Đây lại đang là một trong những điểm nghẽn lớn của cấp cứu đột quỵ.
Phần lớn bệnh nhân đột quỵ cấp vẫn bỏ lỡ giờ vàng khi nhập viện. Điều đó tạo ra một nghịch lý: bên trong bệnh viện, quy trình đang được tính toán để tiết kiệm từng phút, trong khi trước khi tới bệnh viện, không ít người bệnh lại bỏ lỡ khoảng thời gian có giá trị nhất cho điều trị.
Theo BS Hùng, một trong những nguyên nhân là nhiều người vẫn chưa nhận biết được các dấu hiệu của đột quỵ để đưa người bệnh đi cấp cứu kịp thời. Bên cạnh đó, một số gia đình còn mất thời gian vào những cách xử trí truyền miệng như chích máu đầu ngón tay hoặc sử dụng những thuốc chưa được khuyến cáo trong điều trị đột quy cấp như An cung.
“Đó là những cái mà chúng tôi không khuyến cáo” - BS Hùng nhấn mạnh.
Để nhận biết sớm đột quỵ, BS Hùng khuyến cáo người dân ghi nhớ từ khóa B.E.F.A.S.T với những dấu hiệu cảnh báo như mất thăng bằng, thay đổi thị lực, méo miệng, yếu liệt hoặc rối loạn cảm giác tay chân, nói khó… Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt.
