Cán bộ y tế vùng cao: Từ bỡ ngỡ đến thích nghi với chuyển đổi số

Chuyển đổi số thay đổi cuộc sống người dân vùng cao

Trước đây, người dân vùng cao xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên muốn đi khám bệnh phải dậy từ mờ sáng. Có người đi xe máy hàng chục cây số, có người bắt xe khách xuống huyện, thậm chí xuống tỉnh. Đôi khi chỉ vì… quên thẻ bảo hiểm mà phải quay về.

Nhưng nay, tại điểm trạm y tế Bằng Thành 1, người dân chỉ cần quét căn cước công dân là có thể đăng ký khám và điều trị.

"Nhà em cách đây có 1km thôi, đi bộ. Ngày trước đi khám phải mang chứng minh thư, thẻ bảo hiểm. Có lần rơi thẻ lại phải ra ủy ban làm lại rất mất thời gian. Bây giờ chỉ cần căn cước, quét một cái là hiện hết thông tin, tiện lắm” - chị Lục Thị Huyền, ở thôn Là Lại cho biết.

Còn với bà Hà Thị Nguyệt, 72 tuổi, người dân tộc Tày, hồ sơ sức khỏe điện tử giúp việc điều trị bệnh mạn tính thuận lợi hơn.

“Tôi bị huyết áp gần 20 năm rồi. Trước đây ít đi khám vì xa. Giờ tháng nào cũng ra trạm lấy thuốc. Quét căn cước là xong, khám nhanh hơn nhiều” - bà Hà Thị Nguyệt nói.

Những chỉ số huyết áp, lịch cấp thuốc hay lịch tái khám của bà được lưu lại đầy đủ trên hệ thống. Với các bác sĩ tuyến xã, đây là công cụ giúp quản lý bệnh mạn tính hiệu quả hơn. Theo BS Hoàng Đức Cảnh - Giám đốc Trạm Y tế xã Bằng Thành, hiện địa phương đã tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho khoảng 99% dân số.

“Việc tích hợp dữ liệu giúp chúng tôi nắm được mô hình bệnh tật của địa phương để xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp. Người dân không dùng điện thoại thông minh nhiều thì cán bộ y tế sẽ hỗ trợ cập nhật” - BS Hoàng Đức Cảnh cho biết.

Không chỉ ở trạm y tế, chuyển đổi số cũng đang thay đổi cách vận hành của các cơ sở điều trị tuyến huyện, tuyến khu vực.

Tại Bệnh viện Pác Nặm – đơn vị phụ trách khám chữa bệnh cho nhiều xã vùng cao – việc tích hợp dữ liệu giúp giảm thời gian làm thủ tục và hỗ trợ bác sĩ trong quá trình điều trị. Đặc biệt, hệ thống hội chẩn từ xa đã trở thành “phao cứu sinh” trong nhiều tình huống nguy cấp.

Ở vùng núi, nơi một giờ di chuyển có thể là ranh giới giữa sống và chết, kết nối số đã trở thành cây cầu giúp người bệnh tiếp cận y tế hiện đại.

Nỗ lực của các bác sĩ để làm chủ chuyển đổi số

Sau khi sáp nhập tỉnh Bắc Kạn vào Thái Nguyên từ tháng 7/2025, ngành y tế địa phương phải quản lý hệ thống lớn hơn với hơn 1,7 triệu dân và 92 đơn vị hành chính cấp xã.

Các trung tâm y tế khu vực được chuyển thành bệnh viện khu vực, còn công tác y tế dự phòng được đưa xuống trạm y tế xã. Từ 280 trạm y tế cũ, hệ thống được tổ chức lại thành 92 trạm.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được xem là chìa khóa để vận hành hệ thống hiệu quả. Ông Trần Văn Tuyến, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên cho biết ngành y tế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và khám chữa bệnh.

Một dấu mốc đáng chú ý là đến tháng 9/2025, 100% bệnh viện và bệnh viện khu vực của tỉnh đã hoàn thành bệnh án điện tử, sớm hơn kế hoạch của Bộ Y tế. Theo ông Trần Văn Tuyến, kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của địa phương và sự phối hợp của nhiều ngành.

“Trước tiên có sự chỉ đạo quyết liệt của người đứng đầu là Chủ tịch UBND tỉnh. Các ngành vào cuộc, họ thẩm định, hướng dẫn thì nhanh, tất cả các khâu đều làm quyết liệt. Thái Nguyên cũ hoàn thành 30/6/2025, còn lại Bắc Kạn cũng làm như vậy, về xây dựng hồ sơ, lựa chọn nhà cung cấp, công nghệ, lựa chọn cài đặt, nghiệm thử, công bố, rất bài bản. Chúng tôi tự tin thực hiện triển khai thì hoàn thành trước kế hoạch 1,5 tháng" - ông Trần Văn Tuyến cho biết.

Không chỉ tuyến cơ sở, nhiều bệnh viện tại Thái Nguyên cũng đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong khám chữa bệnh.

Tại Bệnh viện A Thái Nguyên, hệ thống siêu âm tích hợp AI giúp bác sĩ tự động nhận diện và đo đạc các chỉ số của thai nhi. Theo bác sĩ Nguyễn Chí Toạ, Trung tâm Sàng lọc chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, công nghệ này giúp rút ngắn thời gian thao tác và nâng cao độ chính xác.

Ông Trần Văn Tuyến cũng cho biết thêm, để đạt được thành tựu đó trong giai đoạn sắp xếp lại bộ máy sau sáp nhập, nhiều cán bộ y tế phải làm việc liên tục, không kể ngày nghỉ, để đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt.

“Thời gian qua, không riêng y tế cơ sở mà cả ngành y tế làm việc không ngừng nghỉ, không có giờ hành chính hay ngoài giờ hành chính để đảm bảo ban hành chính sách kịp thời, thông suốt từ tỉnh đến cơ sở.

Chúng tôi đánh giá rất cao đội ngũ cán bộ viên chức, công chức, người lao động trong những ngày vừa qua để hoàn thành việc sắp xếp tổ chức lại ngành y tế từ các trung tâm y tế khu vực thành bệnh viện khu vực, chuyển chức năng dự phòng thành trạm y tế xã và tổ chức trạm y tế xã thành đơn vị sự ngiệp công lập. Chúng tôi mong muốn tinh thần làm việc này sẽ tiếp tục trong thời gian tới để chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn tỉnh tốt hơn”

Trong chuyến công tác lên Thái Nguyên vừa qua, nhóm phóng viên chúng tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh những y bác sĩ lái xe máy đi hàng chục cây số đường đồi núi để đến điểm trạm y tế. Trong hành trang mang theo, không chỉ có dụng cụ y tế mà còn có cả những thành tựu của y học hiện đại. Khi công nghệ có mặt ở nơi xa nhất, đó cũng là lúc khoảng cách giữa người dân vùng khó khăn và dịch vụ y tế hiện đại dần được thu hẹp.