Mời nghe cuộc trao đổi giữa phóng viên VOV2 với bà Nguyễn Thị Hồng Huệ, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách, Bộ Dân tộc và Tôn giáo:
Điều 1 Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg ngày 23-11-2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 6-3-2018 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí lựa chọn, công nhận người có uy tín và chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào DTTS. Theo đó, việc bình chọn người có uy tín phải đáp ứng những điều kiện sau:
a) Mỗi thôn thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi hoặc thôn của xã, phường, thị trấn thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi được lựa chọn, công nhận một người có uy tín;
b) Trường hợp thôn thành lập mới do sáp nhập các thôn quy định tại điểm a nói trên, kể từ ngày Quyết định này có hiệu lực thi hành, chủ tịch UBND cấp huyện xem xét, quyết định số lượng người có uy tín được lựa chọn, công nhận nhưng không quá tổng số lượng thôn được sáp nhập.
Người được lựa chọn là người có uy tín trước hết phải được cộng đồng dân cư thực sự tin tưởng và tín nhiệm. Trên cơ sở đó, theo quy định, người có uy tín cần đáp ứng một số tiêu chí cụ thể sau:
Thứ nhất, là công dân Việt Nam, không phân biệt thành phần dân tộc, cư trú hợp pháp tại Việt Nam.
Thứ hai, bản thân và gia đình gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương;
Thứ ba, là người tiêu biểu, có nhiều công lao, đóng góp thiết thực trong các phong trào thi đua yêu nước, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ an ninh trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và đoàn kết các dân tộc.
Thứ tư, hiểu biết văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán của dân tộc, có mối liên hệ chặt chẽ và ảnh hưởng trong dòng họ, dân tộc và cộng đồng dân cư.
Thứ năm, có khả năng tuyên truyền, vận động, nắm bắt và xử lý thông tin, biết quy tụ, tập hợp đồng bào thiểu số trong phạm vi nhất định bằng lời nói, qua việc làm và cách ứng xử; đồng thời được người dân trong cộng đồng tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo.
Trên thực tế, người có uy tín không chỉ giới hạn ở người cao tuổi hay già làng, mà có thể được lựa chọn từ nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong cộng đồng. Theo quy định, người có uy tín có thể được lựa chọn từ các đối tượng sau:
Thứ nhất, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang theo quy định của pháp luật, đã nghỉ công tác, có quá trình công tác lâu năm, có nhiều cống hiến cho dân tộc và đất nước, hiện sinh sống, gắn bó với địa bàn.
Thứ hai, già làng, trưởng thôn, trưởng dòng họ, hoặc những người thường được đồng bào dân tộc thiểu số mời thực hiện các nghi lễ truyền thống cho gia đình, dòng họ, bản làng.
Thứ ba, chức sắc, chức việc trong các tôn giáo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, như Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo…, có ảnh hưởng tích cực và được tín đồ, cộng đồng tôn trọng.
Thứ tư, nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, nhà giáo, người hành nghề chữa bệnh giỏi, hoặc những người có điều kiện kinh tế thường xuyên giúp đỡ cộng đồng và được đồng bào tín nhiệm.
Tuy đối tượng có thể rất đa dạng, nhưng tiêu chí quan trọng nhất vẫn là uy tín thực sự và sự tín nhiệm của cộng đồng dân cư. Vì vậy, không phân biệt tuổi tác hay chức danh, bất kỳ ai nếu gương mẫu, có đóng góp và được bà con tin tưởng đều có thể được lựa chọn là người có uy tín.
