Từ tháng 8 năm 2024, trường THCS Ngoại ngữ, ĐH Ngoại ngữ - ĐHQG Hà Nội đã thí điểm triển khai đề án “Để Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học” theo tinh thần đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và hội nhập quốc tế.
Với thế mạnh của cơ sở đào tạo ngoại ngữ và quyết tâm đổi mới, đến nay không chỉ các lĩnh vực chuyên môn mà hầu hết các hoạt động của nhà trường đều được thực hiện trong môi trường tiếng Anh. Không chỉ vậy, bằng kinh nghiệm dám nghĩ dám làm, thầy trò nhà trường đã và đang tiếp tục triển khai nhiều hoạt động hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy và học đồng thời chia sẻ kinh nghiệm với các trường đang và có mong muốn triển khai mô hình này.
TS Hoa Ngọc Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐHNN (ĐHQG Hà Nội) cho biết: Lãnh đạo Trường ĐHNN, ĐHQGHN xác định đây là cơ hội tốt để nhà trường triển khai Kết luận số 91 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 29 của BCH TƯ về “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường XHCN và hội nhập quốc tế”. Đảng ủy Trường ĐHNN, ĐHQGNN tại phiên họp tháng 8/2024 đã xác định triển khai Đề án "Để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học" (ESL) thí điểm tại Trường THCS ngoại ngữ.
Lãnh đạo nhà trường đã đặt ra 23 câu hỏi và tự trả lời nhằm phân tích khó khăn, thử thách và thuận lợi, hướng đi cách làm cụ thể với từng stakeholder với đầy đủ các bên liên quan: các cấp quản lý, cán bộ quản lý giáo dục, nhân viên văn phòng, giáo viên tiếng Anh, giáo viên các bộ môn khác, học sinh, phụ huynh và xã hội...
Từ câu hỏi đơn giản là sự khác biệt giữa dạy học và sử dụng tiếng Anh như một ngoại ngữ với tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trong trường học, hay câu hỏi trong một trường THCS cụ thể ở Hà Nội nếu muốn tiếng Anh từ vị trí là một ngoại ngữ nay thành ngôn ngữ thứ hai thì cần làm gì? Đến những câu hỏi với ưu thế năng lực tiếng Anh của học sinh khá tốt thì tận dụng ưu thế này như thé nào để Trường THCS NN (UMS) thành trường mà trong đó tiếng Anh được dạy và học, được sử dụng như 1 ngôn ngữ thứ hai.
Dù ĐHNN (ĐHQGHN) là cái nôi đào tạo giáo viên Tiếng Anh, tuy nhiên để triển khai toàn diện, tạo môi trường “nhúng" tiếng Anh cho tất cả giáo viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh trường đã tổ chức thường xuyên các chuỗi hoạt động như tự thân bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh, giảng dạy tiếng Anh cho các đồng nghiệp là giáo viên, nhân viên văn phòng, chỉnh trang cơ sở vật chất khuôn viên nhà trường kiến tạo môi trường tiếng, hoạt động chính khóa trên lớp và hoạt động ngoại khóa đều nhúng tiếng Anh, trang thông tin của trường sử dụng song ngữ Việt-Anh, hoạt động sự kiện tập thể cũng sử dụng song ngữ...
Bằng sự quyết tâm đổi mới, tất cả các thành viên nhà trường đã thực sự vào cuộc. Chị Thúy Anh, chuyên viên văn phòng trường THCS Ngoại ngữ ĐHNN ĐHQGHN cho biết chị đã làm việc ở đây được 5 năm, công việc của chị là giải quyết các vấn đề liên quan đến học sinh và phụ huynh nên chủ yếu dùng bằng tiếng Việt. Từ cuối năm 2024, nhà trường triển khai đề án thí điểm để Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 chị bắt buộc phải sử dụng vốn tiếng Anh của mình cho công việc hàng ngày, do lâu không sử dụng nên chị đã phải học thêm các lớp bồi dưỡng do nhà trường tổ chức, công việc khiến chị phải sử dụng tiếng Anh thường xuyên nên dần dần chị thấy tự tin hơn khi giao tiếp bằng tiếng Anh.
Theo chị, rào cản lớn nhất là sự tự ti vì học sinh của UMS rất giỏi tiếng Anh, "khi nói tiếng Anh với các bạn chẳng may sai thì cũng ngại". Tuy nhiên phải cố gắng để dần dần vượt qua cái rào cản đó.
Nếu trước đây khi làm việc với giáo viên nước bản địa, với người nước ngoài vào trường thì có cảm giác rất sợ, thiếu tự tin thì khi được học và thường xuyên sử dụng tiếng Anh giúp chị tự tin giao tiếp.
"Tiếng Anh hiện tại nó là ngôn ngữ toàn cầu. Nên là khi mà trường đạt ra mục tiêu là tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai thì nó cũng là động lực để thúc đẩy tôi là học tập tốt hơn môn tiếng Anh và cải thiện cái trình độ ngoại ngữ của mình” chị Thúy Anh chia sẻ.
Về trường từ những ngày đầu thành lập, thầy Đỗ Thế Phong giáo viên dạy môn mỹ thuật của trường THCS Ngoại ngữ đã có trình độ thạc sỹ và chứng chỉ tiếng Anh B1, tuy nhiên chỉ khi tham gia các workshop có chuyên gia nước ngoài thầy mới dùng tiếng Anh nhưng khi có chủ trương thí điểm mô hình đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học thầy rất vui và chủ động học tập nâng cao năng lực tiếng Anh của mình. Không chỉ dừng lại ở những kỹ năng căn bản giao tiếp, thầy và đồng nghiệp còn tìm tòi học những từ những thuật ngữ chuyên sâu về chuyên ngành của mình để có thể đưa vào áp dụng trong từng bộ môn giảng dạy cho học sinh bằng tiếng Anh.
Với thế mạnh của mình là giáo viên Tiếng Anh, cô Nguyễn Đoan Trang đánh giá rất cao ý nghĩa của đề án. Cô Đoan Trang cho rằng : Đây là một định hướng rất là đúng đắn tại vì chúng ta ngày càng toàn cầu hóa và hội nhập đến với thế giới thì việc trang bị cho các con học sinh cái vốn tiếng Anh là vô cùng quan trọng. Và dần dần nó sẽ trở thành một công cụ vô cùng hữu ích để các con có thể là đi ra ngoài xã hội, làm nghề, phát triển bản thân và vươn mình ra thế giới.
Không chỉ lo phần chuyên môn của mình mà trách nhiệm của những cái cô giáo tiếng Anh như Đoan Trang là phải hỗ trợ các đồng nghiệp nâng cao năng lực tiếng Anh để thực sự tạo ra một môi trường tiếng Anh trong nhà trường.
Thông qua quá trình chia sẻ năng lực tiếng Anh cho đồng nghiệp bản thân những cô giáo tiếng Anh như Đoan Trang cũng học được ở đồng nghiệp rất nhiều kiến thức ở các môn chuyên ngành như Lịch sử, Mỹ thuật, âm nhạc… thậm chí cả các môn thuộc lính vực khoa học tự nhiên. Điều Trang cảm thấy thú vị là được tương tác, được trò chuyện với các thầy để dễ dàng trao đổi về mặt chuyên môn, kết hợp liên môn.
Trong mỗi trường học, học sinh luôn là đối tượng trung tâm, việc đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ 2 trong nhà trường khiến các em học sinh rất hào hứng. Dương Linh Nhi học sinh lớp 9 A1 trường THCS NN cho biết em và các bạn thường xuyên sử dụng tiếng anh như là ngôn ngữ thứ 2 không chỉ trong việc học tập mà cả trong việc nói chuyện với nhau hàng ngày. Điều này không chỉ nâng cao năng lực tiếng Anh đặc biệt kỹ năng nghe nói cũng được cải thiện hơn.
Cô Nguyễn Huyền Trang, Hiệu trưởng Trường Trung học Cơ sở Ngoại ngữ, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết đã xây dựng các kế hoạch để có thể đưa tiếng Anh vào nhà trường, không chỉ dừng lại ở việc coi tiếng Anh là một môn học ở trong nhà trường mà còn sử dụng tiếng Anh trong tất cả các hoạt động khác trong trường.
Dành rất nhiều thời gian để nâng cao năng lực tiếng Anh cho đội ngũ giáo viên, trường đã liên tục mở những lớp "bình dân học vụ” dành cho các thầy cô và nhân viên nhà trường để họ có thể dạy tiếng Anh cho nhau, và để mỗi người đều có thể sử dụng được tiếng Anh trong chuyên môn và trong giao tiếp. Sau đó là bước đổi mới các hoạt động trong giờ học.
Từ những bước đi đầu tiên mỗi người đều rút bài học kinh nghiệm để điều chỉnh cách học, cách làm để rồi sau một năm trường cho ra những cuốn cẩm nang, sổ tay xây dựng trường học sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai nhằm chia sẻ, lan tỏa kinh nghiệm cho các đồng nghiệp ở các đơn vị khác trong khu vực và địa bàn.
Cô Trang cho biết, bằng rất nhiều giải pháp ban giám hiệu ĐHNN và BGH trường THCS NN đã có cách vừa tạo sức ép vừa khuyến khích các thầy cô và nhân viên, học sinh toàn trường quyết tâm về đích. Cô hiệu trưởng chia sẻ cô luôn tin rằng đây là một mô hình vô cùng đúng hướng bởi vì nó phục vụ lợi ích không chỉ cho chính các con học sinh để trở thành những công dân toàn cầu mà nó còn là lợi ích phát triển bản thân cá nhân mỗi giáo viên và nâng cao được hình ảnh cũng như tính toàn cầu hóa hội nhập của nhà trường.
Bên cạnh đó cơ chế về thi đua khen thưởng cũng là tiêu chí để các thầy cô cũng có thể cảm thấy được động viên để học và sử dụng tiếng Anh cho dù mức độ đánh giá không đo bằng thang điểm hay vượt qua bao nhiêu kỳ thi mà đơn thuần là đánh giá sự nỗ lực của các thầy cô hôm nay so với ngày hôm qua.
Kết quả sau 1 năm triển khai thí điểm, kết quả dạy và học của thầy trò nhà trường đều có bước tiến bộ nổi trội. Tại kỳ thi học sinh giỏi cấp Thành phố năm học 2025 học sinh UMS đạt 03 giải Nhất môn tiếng Anh, ngoài ra nhiều em đạt thành tích cao ở các môn Toán, Lịch Sử,...bên cạnh đó kết quả thi vào lớp 10 THPT của THCS Ngoại ngữ cũng vượt trội.
Đặc biệt tập thể trường THCS Ngoại ngữ ( ĐHNN ĐHQGHN ) đã biên soạn và xuất bản 2 cuốn sách Compo “Cẩm nang sổ tay xây dựng trường học ESL và Thuật ngữ tiếng Anh theo môn học”. 2 cuốn này đang được giáo viên toàn quốc đón nhận tích cực.
Trường cũng ra mắt Câu lạc bộ các trường định hướng phát triển ESL toàn quốc, đến nay khá nhiều trường đăng kí tham gia CLB. Mô hình ESL thí điểm đã được nhân rộng, bước đầu đã triển khai thí điểm tại 03 trường tiểu học Cổ Đô, Vạn Thắng, Châu Sơn (huyện Ba Vì cũ). THCS Ngoại ngữ đã có những chia sẻ kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm, Hà Nội và các trường phổ thông địa bàn tỉnh Lạng Sơn do Sở GD-ĐT tỉnh Lạng Sơn tổ chức... THCS Ngoại ngữ thể hiện vai trò tiên phong và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm triển khia mô hình "Đưa tiếng anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học " với các trường phổ thông trên toàn quốc.
Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo khẳng định “đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, là chủ trương đúng đắn, rất đúng thời điểm. Tuy nhiên, một chủ trương đúng muốn được triển khai thành công phải nhận được sự đồng thuận và quyết tâm của cả tập thể. Với tinh thần đoàn kết, dám nghĩ dám làm, tập thể lãnh đạo, giảng viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh ULIS đã biến cái khó không những thành cái có thể mà còn trở thành tấm gương tiên phong đổi mới hội nhập quốc tế theo đúng tinh thần của Đảng.
Mô hình này đã và đang được nhân rộng với những điều chỉnh phù hợp với điều kiện của từng trường, từng địa phương. Cụm từ ESL viêt tắt tên đề án đưa TA trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong nhà trường ban đầu được gọi đùa là “Em sợ lắm" sau đổi thành “Em sẽ liều” giờ đây đã có hồi kết “Em sẵn lòng”… trong tiếng thở phào đầy hào hứng và tự tin của những con người dám đi, dám mở đường, dám tiên phong đổi mới./.
