Radio
Podcast
Multimedia
Theo số liệu của Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, Bộ Y tế, tỷ lệ hút thuốc lá chủ động tại Việt Nam hiện ở mức 20,8%, trong đó riêng nam giới chiếm tới 41,1%, thuộc nhóm cao trên thế giới.
Đáng chú ý, tình trạng phơi nhiễm với khói thuốc lá vẫn phổ biến khi có tới 37,3% dân số, tương đương khoảng 31 triệu người (năm 2021), chịu ảnh hưởng của khói thuốc thụ động. Hệ quả là mỗi năm nước ta có khoảng 103.000 ca tử vong có liên quan đến thuốc lá.
Gia tăng sử dụng thuốc lá thế hệ mới trong giới trẻ
Theo các chuyên gia, mặc dù tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu ở nhóm tuổi 13-15 đã giảm từ 2,5% năm 2014 xuống còn 1,9% năm 2022, song việc sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng lại gia tăng trong giai đoạn 2020-2024.
Thực tế này cho thấy nguy cơ hình thành một thế hệ mới nghiện nicotine, trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới được thiết kế đa dạng, dễ tiếp cận và còn tồn tại những hiểu lầm về mức độ gây hại.
“Sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm có chứa nicotin khác sử dụng dưới nhiều dạng như hút, hít, ngậm, nhai,…kèm theo đó là các chất nicotine gây nghiện, gây hại và các chất hoặc dung dịch chưa xác định được mức độ nguy hại nên thực sự là mối nguy hiểm cho sức khỏe người dân”, ThS. Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) nhấn mạnh.
Các chuyên gia nhận định, nguyên nhân một phần đến từ việc các sản phẩm này được thiết kế bắt mắt, đa dạng hương vị và dễ tiếp cận, đồng thời tồn tại những hiểu lầm rằng mức độ gây hại thấp hơn thuốc lá truyền thống.
Đề xuất chính sách ngăn ngừa thuốc lá thế hệ mới
Trước thực trạng trên, các chuyên gia cho rằng cần đặt mục tiêu ngăn ngừa việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới khác trong cộng đồng, qua đó giảm tỷ lệ bệnh tật, tử vong và gánh nặng kinh tế - xã hội.
Ba phương án chính sách được đưa ra gồm: Giữ nguyên quy định hiện hành; Cấm toàn diện các hoạt động liên quan đến thuốc lá mới và cấm kinh doanh nhưng không cấm sử dụng.
Trong đó, phương án cấm toàn diện được đánh giá là giải pháp hiệu quả nhất, góp phần kiểm soát nguồn cung sản phẩm chứa nicotine, hạn chế khả năng tiếp cận của thanh thiếu niên và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ và trẻ em.
Các phân tích cũng cho thấy, việc áp dụng giải pháp này có thể mang lại lợi ích kinh tế đáng kể, trong đó riêng nhóm 13-24 tuổi ước tính tiết kiệm tối thiểu khoảng 55 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời giảm chi phí y tế và nâng cao năng suất lao động trong dài hạn.
Bên cạnh việc kiểm soát thuốc lá mới, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của việc hạn chế trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Phương án này được đánh giá là phù hợp với Điều 13 của Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC) mà Việt Nam đã cam kết.
Việc cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới kết hợp với kiểm soát chặt chẽ hoạt động trưng bày tại điểm bán được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tỷ lệ hút thuốc, ngăn ngừa nguy cơ gia tăng người sử dụng mới và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.
