Có nên tuyệt đối hóa lợi ích của gạo nguyên cám?

Gạo nguyên cám, đặc biệt là gạo lứt, được nhiều người lựa chọn khi muốn giảm cân, kiểm soát đường huyết hoặc theo đuổi chế độ ăn lành mạnh. Tuy nhiên, không ít người sau một thời gian sử dụng vẫn không đạt kết quả như mong muốn. Điều này xuất phát từ việc nhiều lợi ích của gạo nguyên cám đang bị hiểu chưa đầy đủ, thậm chí bị "thần thánh hóa".

Gạo nguyên cám có gì khác gạo trắng?

Những năm gần đây, gạo nguyên cám xuất hiện ngày càng nhiều trong các thực đơn giảm cân và chế độ ăn "healthy". Không ít người sẵn sàng thay thế hoàn toàn gạo trắng với kỳ vọng cải thiện sức khỏe.

Theo bác sĩ Nguyễn Hoài Thu, Phòng khám và Tư vấn dinh dưỡng VIAM, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, xu hướng này xuất phát từ cả bằng chứng khoa học lẫn tâm lý kỳ vọng của người tiêu dùng.

Khác với gạo trắng đã được xay xát kỹ, gạo nguyên cám vẫn giữ lại lớp cám và mầm - nơi chứa phần lớn chất xơ, vitamin nhóm B và nhiều khoáng chất như sắt, kẽm, magie. Chính đặc điểm này giúp gạo nguyên cám có giá trị dinh dưỡng cao hơn gạo trắng ở một số thành phần.

Gạo nguyên cám không phù hợp với tất cả mọi người

Nhiều chất xơ là ưu điểm nhưng cũng chính là lý do khiến gạo nguyên cám không phải lựa chọn lý tưởng cho mọi đối tượng. Người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người gặp khó khăn trong việc nhai, nuốt có thể tiêu hóa kém hơn khi sử dụng loại gạo này. Người mắc hội chứng ruột kích thích, đầy bụng hoặc rối loạn tiêu hóa cũng có thể gặp cảm giác khó chịu nếu ăn quá nhiều.

Trong khi đó, vận động viên hoặc người lao động cường độ cao lại cần nguồn tinh bột dễ hấp thu để đáp ứng nhu cầu năng lượng lớn. Với nhóm này, gạo trắng vẫn là lựa chọn phù hợp hơn.

Ngược lại, người thừa cân, béo phì, đái tháo đường hoặc có nguy cơ bệnh tim mạch có thể cân nhắc bổ sung gạo nguyên cám vào thực đơn nhằm tăng lượng chất xơ và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Ăn thế nào để phát huy lợi ích?

Theo chuyên gia, không nên chuyển ngay sang sử dụng 100% gạo nguyên cám. Người dân có thể phối hợp gạo trắng và gạo nguyên cám theo tỷ lệ 70:30 hoặc 50:50 để cơ thể thích nghi dần. Trước khi nấu, nên ngâm gạo từ 2-4 giờ để lớp cám mềm hơn, giúp hạt gạo dễ chín và dễ tiêu hóa.

Quan trọng hơn, dù lựa chọn loại gạo nào, khẩu phần ăn vẫn cần được kiểm soát hợp lý, đồng thời kết hợp đầy đủ rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu đạm và duy trì vận động thường xuyên.

Từ câu chuyện của gạo nguyên cám, bác sĩ Nguyễn Hoài Thu cho rằng người tiêu dùng cần tỉnh táo trước những xu hướng quảng bá "siêu thực phẩm". Không có thực phẩm nào đủ khả năng thay thế một chế độ ăn đa dạng và lối sống khoa học. Ngay cả những thực phẩm quen thuộc như cà chua cũng có giá trị dinh dưỡng cao nếu được sử dụng đúng cách.

Điều quan trọng không phải là tìm kiếm một loại thực phẩm hoàn hảo, mà là xây dựng khẩu phần đa dạng với nhiều nhóm thực phẩm, cân đối về năng lượng và phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người.

"Lắng nghe cơ thể, lựa chọn thực phẩm dựa trên bằng chứng khoa học thay vì chạy theo xu hướng mới là cách bảo vệ sức khỏe bền vững", bác sĩ Nguyễn Hoài Thu nhấn mạnh./.