Những bữa ăn thiếu chất của trẻ nhỏ vùng lũ
Chị Thanh Hoài – một giáo viên - ở tỉnh Khánh Hòa cho biết, những ngày qua, chị bận bịu vơi việc dọn dẹp vệ sinh trường lớp, nhà cửa nên đành phó mặc con nhỏ 13 tháng tuổi cho ông bà trông nom. Sau lũ, thiếu thốn đủ thứ, gia đình chị không thể nấu cơm mà chỉ trông chờ vào các suất ăn cứu trợ. Do đó bữa ăn của bé cũng không đủ chất, khi đói bé tự tìm mấy hộp sữa tươi để uống. Nhìn con gầy sọp hẳn đi chị Hoài rất xót xa song đành chấp nhận bởi không còn cách nào khác.
Khi cơn lũ dữ ập đến, vợ chồng anh Vũ Nguyên ở tỉnh Khánh Hòa chỉ kịp chuẩn bị một ít sữa và đồ ăn dặm cho con nhỏ. Tưởng lũ chỉ lên đến mấp mé sân rồi rút ngay song anh không ngờ nhà anh lại bị ngập nặng. Mất 2 ngày bị cô lập vì nước lũ, bé con của anh chỉ được ăn một bữa/ ngày. Những ngày qua, gia đình nhận đồ ăn từ các đoàn cứu trợ, bữa cơm, bữa cháo, có gì bé ăn nấy.
Tại các địa phương vừa trải qua lũ lụt, nhà cửa, vườn tược bị phá hủy, gây thiếu hụt lương thực, thực phẩm và nước sạch…khiến trẻ em ở khu vực này không được cung cấp những bữa ăn đủ chất và đảm bảo an toàn. Tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em đang là một trong những mối lo hàng đầu.
PGS.TS Trương Tuyết Mai – Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, nhiều nghiên cứu trên thế giới và của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc cho thấy, tại các vùng bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, nhất là những khu vực bị cô lập kéo dài thì tỷ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính gia tăng rất nhanh. Nguyên nhân là bởi sự thiếu hụt về lương thực, thực phẩm khiến khẩu phần ăn của trẻ không được đảm bảo, dẫn đến trẻ bị thiếu hụt các chất dinh dưỡng. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nước sạch và ô nhiễm môi trường sau lũ khiến trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như bệnh tiêu chảy, bệnh hô hấp…khiến tình trạng suy dinh dưỡng càng trầm trọng thêm. Nếu không được quan tâm, có biện pháp phòng chống và can thiệp kịp thời thì suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ có thể để lại hậu quả lâu dài, khiến tỉ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể thấp còi tăng lên.
Các giải pháp cấp bách và lâu dài để hạn chế tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính sau lũ lụt
Tại nhiều xã ở khu vực Nam Trung bộ, nước lũ đã cuốn trôi cây trồng, vật nuôi cũng như nguồn lương thực, thực phẩm của các gia đình. Hiện nay, chính quyền địa phương cũng như các đoàn thiện nguyện đã nhanh chóng cung cấp cho bà con vùng lũ các vật dụng sinh hoạt thiết yếu, lương thực, thực phẩm và nước sạch để trước mắt không bị thiếu đói.
Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, hoạt động cứu trợ kịp thời có ý nghĩa rất lớn trong việc đảm bảo khẩu phần ăn cho mọi người, nhất là phụ nữ mang thai, các bà mẹ đang nuôi con nhỏ và trẻ em.
“Trong giai đoạn này, để phòng chống suy dinh dưỡng cấp tính cho trẻ nhỏ, cần chú ý đảm bảo duy trì nguồn sữa mẹ. Do đó, các gia đình có phụ nữ mang thai và bà mẹ đang nuôi con nhỏ cần được ưu tiên. Bởi vì chúng ta biết rằng một đứa trẻ một ngày cần khoảng 800ml đến 1.000ml sữa mẹ. Nếu trong giai đoạn này, bà mẹ không đủ sữa để nuôi con thì dẫn đến em bé chúng ta sẽ bị thiếu hụt dinh dưỡng rất nhiều”, PGS.TS Trương Tuyết Mai nhấn mạnh.
Ngoài ra, cùng với việc đảm bảo đủ khẩu phần trong chế độ ăn hàng ngày thì các gia đình nên chú ý vệ sinh ăn uống, ăn chín, uống sôi, vệ sinh nhà cửa và môi trường xung quanh, phòng tránh nguy cơ mắc bệnh cho trẻ.
Bên cạnh đó, sau lũ lụt, dù rất khó khăn song PGS.TS Trương Tuyết Mai khuyến khích các bà mẹ nên cố gắng tiếp cận với các cơ sở y tế để được thăm khám thai, bổ sung vi chất dinh dưỡng, hướng dẫn duy trì nguồn sữa mẹ và phòng chống suy dinh dưỡng cho trẻ nhỏ.
“Y tế địa phương cần có sự theo dõi tình trạng dinh dưỡng của trẻ em ở khu vực này, nhất là những trẻ yếu thế, những trẻ nằm trong danh sách bị suy dinh dưỡng từ trước và phát hiện những trường hợp bị suy dinh dưỡng cấp tính để chúng ta ưu tiên can thiệp sớm hoặc cung ứng những sản phẩm hỗ trợ phòng chống suy dinh dưỡng, giúp trẻ vượt qua. Đồng thời, chính quyền địa phương các cấp nên quan tâm làm thế nào ổn định sớm các cuộc sống của bà con sau lũ lụt để đảm bảo an ninh lương thực cũng như vệ sinh môi trường. Điều đó nhằm đảm bảo trẻ em của chúng ta phòng ngừa được sớm nhất, không bị rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng hoặc những trẻ vốn đã bị suy dinh dưỡng thì không bị nặng hơn và không bị mắc bệnh do cơ thể trẻ đã yếu sẵn từ giai đoạn trước”, PGS.TS Trương Tuyết Mai đề xuất.
Về phía Viện Dinh dưỡng, PGS.TS Trương Tuyết Mai cho biết nhiều năm qua, Viện luôn quan tâm, chủ động triển khai các hoạt động phòng chống suy dinh dưỡng đối với các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai, bão lụt.
“Trong Chiến lược dinh dưỡng quốc gia, đặc biệt là giai đoạn 2021 - 2030, một trong những mục tiêu rất quan trọng là làm thế nào để chúng ta nâng cao được khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu cũng như thực hiện tốt kế hoạch dinh dưỡng trong tình huống khẩn cấp. Chính vì vậy, Viện Dinh dưỡng cũng đã chủ động thành lập các nhóm cán bộ để khi xảy ra những đợt thiên tai bão lụt trên toàn quốc thì nhóm sẽ họp, trao đổi công tác chuyên môn và bám sát địa bàn để khảo sát thực trạng dinh dưỡng và số lượng trẻ bị chịu ảnh hưởng bởi thiên tai. Khi đó chúng tôi trao đổi với các tổ chức quốc tế để họ sẵn sàng tìm phương án hỗ trợ cho Việt Nam, đặc biệt là các hỗ trợ về dinh dưỡng. Trong những năm qua, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác đã giúp đỡ rất nhiều để chúng ta có được nguồn dự trữ các sản phẩm hỗ trợ trong công tác điều trị đối với trẻ suy dinh dưỡng cấp tính. Chúng tôi thường dùng nguồn này để ưu tiên cho những trẻ ở khu vực yếu thế và những khu vực bị thiên tai”, PGS.TS Trương Tuyết Mai nói.
Vừa qua, sau cơn bão số 10 và số 11, Viện Dinh dưỡng đã cùng với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tổ chức 6 đoàn công tác trực tiếp đến khu vực bị ảnh hưởng nặng nề do bão lũ và cấp phát sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng cho nhóm trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính tại các địa phương này.
Với khu vực Nam Trung bộ, nơi vừa xảy ra lũ lụt nghiêm trọng, Viện Dinh dưỡng đã liên hệ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh để nắm thông tin về cũng như họp nhanh với Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc để tiếp tục xây dựng kế hoạch xin nguồn viện trợ nhằm hỗ trợ các sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em. Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, sắp tới, Viện Dinh dưỡng cũng sẽ cử đoàn cán bộ vào các vùng vừa xảy ra lũ lụt để khảo sát, đánh giá thực trạng nhằm có những biện pháp cụ thể, phòng chống suy dinh dưỡng cấp tính cho trẻ em ở khu vực này
Việt Nam là một trong 15 quốc gia trên thế giới thường xuyên xảy ra thiên tai, lũ lụt. Biến đổi khí hậu khiến các cơn bão và thảm họa tự nhiên ngày càng trở nên dữ dội. Đây là một thách thức không nhỏ đối với công tác phòng chống suy dinh dưỡng ở nước ta.
“Nếu không có các giải pháp đồng bộ với các vấn đề biến đổi khí hậu và ứng phó dinh dưỡng trong tình huống khẩn cấp thì dù có nỗ lực bao nhiêu nhưng chỉ cần một trận đại hồng thủy như vừa qua thì công sức của chúng ta đối với công tác giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng sẽ rất khó thành công. Trong khi hiện nay, chúng ta đang mong muốn nâng cao tầm vóc người Việt. Vậy thì những khu vực yếu thế, thường xuyên xảy ra thiên tai, bão lũ cần phải có những biện pháp rất cụ thể thì để cải thiện tình trạng dinh dưỡng và đạt mục tiêu nâng cao tầm vóc và trí tuệ cho người Việt Nam”, PGS.TS Trương Tuyết Mai nhấn mạnh.
Để chủ động đảm bảo an ninh lương thực và phòng chống suy dinh dưỡng một cách bền vững, PGS.TS Trương Tuyết Mai khuyến nghị:
- Đối với các tỉnh, thành phố thường xuyên phải hứng chịu các trận bão lũ, nên lồng ghép kế hoạch ứng phó dinh dưỡng trong tình huống khẩn cấp trong kế hoạch phòng chống thiên tai của địa phương.
- Đối với các gia đình có phụ nữ đang mang thai và nuôi con nhỏ, đặc biệt là bà mẹ đang cho con bú, đang sinh sống ở vùng hay xảy ra thiên tai, bão lụt, cần có sự chủ động phòng bị trước mỗi mùa mưa hoặc mùa bão lụt.
“Các bà mẹ nên dự trữ lương thực, thực phẩm. Thứ hai là các nhu yếu phẩm. Thứ ba là một số loại thuốc men thông thường. Cần phải có kiến thức về vấn đề dự phòng. Để dù trong tình huống nào, chúng ta không phải lo lắng quá nhiều, vẫn đảm bảo được sức khỏe để nuôi con và có đủ sữa cho con bú”, PGS. TS Trương Tuyết Mai hướng dẫn.
- Với các hộ gia đình, PGS.TS Trương Tuyết Mai khuyến nghị nên nhanh chóng khôi phục sản xuất, trồng rau, nuôi gà, vịt…để chủ động được nguồn lương thực, thực phẩm, bổ sung dinh dưỡng cho bữa ăn của cả gia đình cũng như trẻ nhỏ.
“Mặc dù chúng ta sẽ mất 2-3 tháng mới có thể sản xuất trở lại nhưng rõ ràng khi các gia đình chủ động được nguồn lương thực, thực phẩm để chế biến bữa ăn thì đây một trong những cách hiệu quả để đảm bảo được dinh dưỡng cho trẻ”, PGS.TS Trương Tuyết Mai nói.
