Theo Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố, từ đầu năm đến nay Hà nội ghi nhận hơn 1.900 ca mắc sốt xuất huyết tại 115 phường xã. Đặc biệt, số ca mắc có xu hướng gia tăng trong 6 tuần gần đây, một số ổ dịch kéo dài và tiếp tục ghi nhận thêm nhiều ca mắc mới.

Trước diễn biến phức tạp của dịch sốt xuất huyết, UBND TP Hà Nội đã phát động Tháng cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết từ ngày 15/8 đến 15/9/2026. Thành phố yêu cầu các xã, phường hằng tuần đồng loạt tổ chức tổng vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy, loăng quăng tại từng tổ dân phố, thôn xóm, khu dân cư, gắn với tuyên truyền và hướng dẫn người dân.

Sau tháng cao điểm, hoạt động vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy tiếp tục được duy trì từ tháng 9 đến tháng 11/2026 nhằm phát hiện sớm, khoanh vùng và xử lý các ca bệnh, ổ dịch ngay từ đầu.

Giám sát nguy cơ trước khi xuất hiện ca bệnh

Theo ông Đào Hữu Thân, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, một trong những giải pháp then chốt là kiểm soát các điều kiện môi trường tại những khu vực có nguy cơ cao, chủ động giám sát, đánh giá nguy cơ và can thiệp ngay cả khi chưa xuất hiện bệnh nhân.

Cùng với đó là tăng cường tuyên truyền để người dân chủ động phòng bệnh, xác định những khu vực có nguy cơ xuất hiện bệnh nhân, nơi có mật độ muỗi cao để triển khai các biện pháp phòng dịch phù hợp.

Ông Đào Hữu Thân - PGĐ CDC Hà Nội trực tiếp đi kiểm tra các ổ loăng quăng, bọ gậy tại vùng dịch

Sốt xuất huyết hiện đã xuất hiện rải rác tại nhiều xã, phường. Một số địa bàn ghi nhận nhiều bệnh nhân như xã Hồng Vân, xã Vân Hòa, xã Phượng Dực, phường Hà Đông và một số phường khác. Đáng chú ý, ngành y tế nhận định dịch đã lan rộng ra khu vực ngoại thành, nhất là những nơi có nhiều công trình xây dựng, đang đô thị hóa.

Ngay từ đầu năm, thành phố đã chỉ đạo các địa phương thành lập các đội xung kích tại cộng đồng. Lực lượng này có nhiệm vụ rà soát từng hộ gia đình, phát hiện dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh bọ gậy và khuyến cáo người dân xử lý ngay. Chỉ tiêu đặt ra là ít nhất mỗi tuần một lần kiểm tra tại các hộ gia đình.

Nhiều lực lượng cùng tham gia, người dân là trung tâm

Tại phường Khương Đình, mô hình chủ động phòng, chống dịch được triển khai với sự tham gia của nhiều lực lượng.

Ở tổ dân phố số 30, thay vì chỉ kiểm tra khi có chiến dịch hoặc khi xuất hiện ổ dịch, các đội xung kích diệt bọ gậy do tổ trưởng tổ dân phố làm nòng cốt phối hợp với cán bộ y tế thường xuyên xuống từng hộ gia đình.

Các thành viên trực tiếp kiểm tra dụng cụ chứa nước, khu vực có nước đọng và hướng dẫn người dân xử lý ngay những điểm có nguy cơ phát sinh bọ gậy.

Tổ xung kích trực tiếp đi tuyên truyền và kiểm tra ổ bọ gậy ở từng hộ dân

Ông Trần Thế Sơn, Tổ trưởng tổ dân phố 30, phường Khương Đình cho biết, hoạt động kiểm tra, nhắc nhở được thực hiện thường xuyên, không theo đợt hay theo chiến dịch. Với những gia đình có nguy cơ cao, lực lượng xung kích sẽ đánh dấu để tiếp tục theo dõi và nhắc nhở.

Không chỉ có đội xung kích, phường Khương Đình còn tổ chức đội đáp ứng nhanh, tổ truyền thông, tổ tư vấn, khám và điều trị, đội phun hóa chất. Trong đó, đội xung kích là lực lượng gần dân nhất, trực tiếp phát hiện nguy cơ, tuyên truyền và vận động người dân tham gia phòng dịch.

Theo ông Đào Hữu Thân, tại các địa bàn thí điểm, mô hình được tổ chức với sự phối hợp giữa cán bộ tổ dân phố, cộng tác viên và cán bộ y tế phụ trách địa bàn. Các lực lượng hướng dẫn người dân phòng bệnh và tổ chức giám sát thường xuyên. Bên cạnh đó còn có đội truyền thông và đội tư vấn, khám, hướng dẫn điều trị để kịp thời tiếp cận người dân khi phát hiện dấu hiệu nghi mắc bệnh.

Những vật dụng nhỏ như chai lọ, chậu cây thường bị bỏ qua không được dọn dẹp dễ tích tụ nước đọng tạo ổ sinh sôi cho bọ gậy

Công nghệ số giúp phát hiện ca bệnh sớm hơn

Một điểm đáng chú ý của mô hình là việc ứng dụng công nghệ số trong giám sát dịch bệnh.

Tại phường Khương Đình, thông tin phòng dịch được cập nhật thường xuyên qua các nhóm dân cư trên Zalo. Sau mỗi trận mưa, người dân được nhắc kiểm tra, xử lý những vật dụng có thể chứa nước ngay tại gia đình.

Đặc biệt, thông qua mã QR được triển khai tại các tổ dân phố và nhóm dân cư, người dân có thể chủ động khai báo khi xuất hiện triệu chứng nghi mắc bệnh truyền nhiễm, đồng thời cung cấp thông tin về tình hình dịch bệnh trên địa bàn.

Chị Nguyễn Thị Linh, Khoa Phòng bệnh và An toàn thực phẩm, Trạm Y tế phường Khương Đình cho biết, thông tin từ người dân và tổ dân phố giúp cán bộ y tế nhanh chóng tiếp cận những khu vực có nguy cơ.

Có trường hợp người dân báo về một số ca mắc sốt xuất huyết tại tổ dân phố số 32, ngay sáng hôm sau cán bộ y tế đã phối hợp với đội xung kích và các lực lượng tại cộng đồng xuống tận nhà để điều tra, đánh giá tình hình và có hướng xử trí sớm.

Mã QR hiển thị khu vực đang có dịch sốt xuất huyết (khoanh tròn) và các ca bệnh (chấm đỏ)

Từ khi triển khai mô hình, Trạm Y tế phường Khương Đình ghi nhận 8 trường hợp sốt xuất huyết được khai báo, trong đó 7 trường hợp do người dân chủ động thông báo qua mã QR, đường dây nóng hoặc trực tiếp đến trạm y tế. Việc tiếp nhận thông tin ngay từ cơ sở giúp ngành y tế rút ngắn thời gian từ khi phát hiện ca bệnh đến khi triển khai các biện pháp đáp ứng.

Từ “chờ có dịch” sang chủ động phát hiện nguy cơ

Sau hơn một tháng vận hành, TS Nguyễn Minh Hải, Giám đốc Trạm Y tế phường Khương Đình đánh giá hoạt động của các đội xung kích đã đi vào thực chất hơn; khả năng điều phối của trạm y tế và sự phối hợp giữa các lực lượng tại cộng đồng cũng chặt chẽ, nhịp nhàng hơn.

Theo TS Nguyễn Minh Hải, điểm quan trọng của mô hình là đề cao vai trò của người dân trong phản hồi thông tin để cơ quan chức năng kịp thời nắm bắt nguy cơ dịch bệnh cũng như các trường hợp có biểu hiện mắc bệnh. Khi thông tin được tiếp nhận “từ sớm, từ xa”, các biện pháp đáp ứng sẽ nhanh hơn, hiệu quả hơn, qua đó góp phần kiểm soát dịch bệnh tốt hơn.

Từ phát hiện sớm nguy cơ, xử lý ngay tại cộng đồng đến chủ động khai báo ca bệnh, mô hình đang giúp Hà Nội chuyển từ chống dịch bị động sang chủ động, trong đó người dân trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống giám sát dịch bệnh. Đây cũng là cơ sở để thành phố tiếp tục hoàn thiện và nhân rộng mô hình trên toàn địa bàn.

Theo tư liệu, hiện Hà Nội có 24 ổ dịch sốt xuất huyết đang hoạt động. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố đang tăng cường lực lượng hỗ trợ các địa bàn này. Thành phố đã thí điểm mô hình chủ động phòng, chống dịch tại phường Khương Đình và xã Ô Diên, hướng tới nhân rộng trên toàn bộ 126 xã, phường.

Mô hình cũng được xác định là bước cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW, với trọng tâm chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” từ sớm, từ xa; đồng thời huy động sự vào cuộc của chính quyền các cấp và sự tham gia chủ động của người dân trong giám sát dịch bệnh tại cộng đồng.