Kỳ vọng vào sự thay đổi của y tế Thủ đô từ những chính sách mới

Kỳ vọng từ một Nghị quyết "an sinh nền tảng"

Kỳ họp thứ tư, Hội đồng nhân dân TP Hà Nội khóa 17, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã thông qua “Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển hệ thống y tế Thủ đô”, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7 sắp tới. Với những khoản hỗ trợ tài chính chưa từng có, quyết sách này được kỳ vọng sẽ thu hút được các bác sĩ, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao về làm việc tại y tế cơ sở và Trung tâm cấp cứu 115.

Theo đó, nhân viên y tế tuyến trên luân phiên về cơ sở được hỗ trợ từ 6 - 20 triệu đồng/tháng. Thạc sĩ, bác sĩ nội trú, chuyên khoa I trở lên tuyển dụng lần đầu về làm việc tại Trung tâm Cấp cứu 115 và các trạm y tế nhận hỗ trợ một lần lên tới 100 lần mức lương tối thiểu vùng I (đi kèm cam kết làm việc ít nhất 5 năm); Nhân viên tại Trung tâm Cấp cứu 115 được hưởng thêm 5 triệu đồng/tháng nhằm bù đắp áp lực công việc. Nghị quyết cũng cho phép các cơ sở y tế chi từ 500.000 - 2.000.000 đồng/buổi để mời chuyên gia về đào tạo hoặc chuyển giao kỹ thuật.

Đánh giá về quyết sách này, bà Bùi Thị An (nguyên Đại biểu Quốc hội khóa XIII) khẳng định, Nghị quyết mới của HĐND TP. Hà Nội không đơn thuần là một văn bản chuyên ngành mà được đánh giá là một chính sách an sinh xã hội mang tính nền tảng, trực tiếp tác động đến việc chăm sóc sức khỏe của hơn 10 triệu người dân Thủ đô.

Đây là bước cụ thể hóa và thể chế hóa rất rõ tinh thần của Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nếu Nghị quyết 72 xác lập các định hướng chiến lược mang tính quốc gia như lấy người dân làm trung tâm, chuyển mạnh từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện, phát triển y tế cơ sở, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi số y tế, thì Nghị quyết của HĐND Hà Nội đã chuyển hóa những định hướng đó thành các cơ chế, chính sách và nguồn lực cụ thể để triển khai trên địa bàn Thủ đô.

Điểm đáng ghi nhận là Nghị quyết không chỉ "theo kịp" tinh thần Nghị quyết 72 mà còn thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc đi đầu thực hiện các chủ trương lớn của Đảng về y tế. Các chính sách về thu hút nhân lực chất lượng cao, phát triển kỹ thuật chuyên sâu, nâng cao năng lực y tế cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số và đầu tư cho hệ thống y tế hiện đại đều hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm y tế hàng đầu cả nước, đáp ứng yêu cầu của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

“Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển hệ thống y tế Thủ đô” cũng là bước đi hết sức kịp thời, cụ thể hóa các cơ chế đặc thù mà Trung ương trao cho Hà Nội ngay sau khi Luật Thủ đô có hiệu lực. Chính sách này thể hiện rõ tư duy dịch chuyển: từ đầu tư cho bệnh viện sang đầu tư cho toàn bộ hệ sinh thái sức khỏe của người dân, lấy y tế cơ sở và cấp cứu ngoại viện làm trọng tâm”, bà Bùi Thị An nói.

Hiện nay, nhiều người dân vẫn bỏ qua tuyến y tế cơ sở để lên thẳng bệnh viện tuyến trên. Với Nghị quyết này, bà Bùi Thị An kỳ vọng, y tế cơ sở của Hà Nội sẽ chuyển từ vị thế 'tuyến dưới' thành nền tảng của hệ thống y tế Thủ đô, đủ năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, giảm quá tải cho bệnh viện tuyến trên và bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại nơi sinh sống.

Cơ chế tài chính liệu đã đủ mạnh để giữ chân bác sĩ tại tuyến y tế cơ sở?

Về các chính sách đãi ngộ, thu hút bác sĩ giỏi về công tác tại tuyến y tế cơ sở và cấp cứu ngoại viện, bà Bùi Thị An đánh giá cơ chế tài chính trong Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội đã có bước đột phá khá lớn so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, nếu như chế độ đãi ngộ là điều kiện cần để thu hút bác sĩ về tuyến y tế cơ sở, thì môi trường làm việc và cơ hội thăng tiến chuyên môn mới là điều kiện đủ để giữ chân bác sĩ trẻ ở lại cống hiến lâu dài. Vì vậy, bà Bùi Thị An đề xuất, bên cạnh các đãi ngộ về tài chính, cần phải có thêm những chính sách đồng bộ khác, bao gồm:

-Thứ nhất, gắn công tác tại y tế cơ sở với cơ hội đào tạo và thăng tiến nghề nghiệp. Những bác sĩ làm việc tại tuyến cơ sở, vùng khó khăn hoặc chuyên ngành đặc thù cần được ưu tiên đào tạo chuyên khoa sâu, đào tạo trong nước và quốc tế, cũng như được xem xét trong quy hoạch, bổ nhiệm các vị trí chuyên môn và quản lý.

-Thứ hai, xây dựng cơ chế luân chuyển hai chiều giữa tuyến trên và tuyến dưới. Việc công tác tại y tế cơ sở cần được nhìn nhận là một giai đoạn rèn luyện toàn diện về chuyên môn, quản lý ca bệnh và kỹ năng cộng đồng, chứ không phải là sự "thụt lùi" nghề nghiệp. Nhiều quốc gia phát triển coi trải nghiệm ở tuyến cơ sở là điều kiện quan trọng để trưởng thành thành một bác sĩ giỏi.

-Thứ ba, tăng cường mô hình bệnh viện hạt nhân - vệ tinh và hội chẩn từ xa. Bác sĩ ở cơ sở vẫn được tham gia các hoạt động chuyên môn với tuyến trên, tiếp cận kỹ thuật mới, các ca bệnh phức tạp và các chương trình đào tạo liên tục, qua đó hạn chế cảm giác bị tách biệt khỏi môi trường học thuật.

-Thứ tư, tạo điều kiện cho nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo ngay tại tuyến cơ sở. Bác sĩ trẻ cần có cơ hội tham gia đề tài nghiên cứu, chuyển đổi số y tế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các mô hình chăm sóc sức khỏe mới.

-Thứ năm, xây dựng môi trường làm việc tôn trọng chuyên môn, minh bạch và có cơ chế ghi nhận xứng đáng. Nhiều nghiên cứu cho thấy sự ghi nhận nghề nghiệp, cơ hội cống hiến và niềm tự hào nghề nghiệp có sức giữ chân nhân lực bền vững không kém các yếu tố vật chất.

“Có thể nói ngắn gọn rằng: Muốn giữ chân bác sĩ trẻ, không chỉ trả lương cao hơn mà phải mở ra cho họ một con đường phát triển nghề nghiệp rõ ràng hơn. Khi bác sĩ nhìn thấy tương lai nghề nghiệp của mình ở y tế cơ sở, họ sẽ đến không phải vì nghĩa vụ, mà vì cơ hội cống hiến và trưởng thành. Đây cũng chính là cách để biến y tế cơ sở từ "nơi thiếu người" thành "nơi đào tạo và phát hiện nhân tài" của hệ thống y tế Thủ đô”, bà Bùi Thị An nhấn mạnh.

Để một nghị quyết mang tính lịch sử này nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả tối đa, bà Bùi Thị An cho rằng Hà Nội cần đảm bảo ngay 5 điều kiện cốt lõi. Đó là:

- Bố trí đủ nguồn lực tài chính kịp thời và liên tục.

- Ban hành hướng dẫn cụ thể, xây dựng quy trình, tiêu chí rõ ràng để các cơ sở y tế cấp dưới dễ dàng thực hiện.

- Gắn trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở y tế; lấy hiệu quả thực tế (số lượng bệnh nhân, tỷ lệ giữ chân bác sĩ...) làm thước đo bổ nhiệm, khen thưởng hoặc xử lý vi phạm.

- Tăng cường ứng dụng công nghệ, thiết lập hệ thống bệnh viện hạt nhân và chẩn đoán từ xa để các bác sĩ tuyến cơ sở được tiếp cận y học hiện đại, không có cảm giác "bị tụt hậu".

- Thiết lập cơ chế giám sát, công khai minh bạch tài chính để tránh tình trạng trục lợi chính sách, hoặc hiện tượng bác sĩ rút về bệnh viện tư ngay khi vừa hết thời hạn 5 năm cam kết.

“Muốn đồng tiền ngân sách đi đúng, đi trúng đối tượng, tránh tình trạng trục lợi chính sách hoặc "vừa hết thời gian cam kết 5 năm là bác sĩ lại rút về tư nhân", phải làm rõ mục đích tiêu vào cái gì, trao trách nhiệm cho ai và người đó phải chịu trách nhiệm giám sát. Mọi quá trình sử dụng tài chính phải được minh bạch hoàn toàn”, bà Bùi Thị An nhấn mạnh.

Với sự vào cuộc quyết liệt và cơ chế mở đường mang tính đột phá, y tế Thủ đô được kỳ vọng sẽ có một cú chuyển mình mạnh mẽ từ ngày 1/7 tới, từng bước xóa nhòa khoảng cách chất lượng giữa y tế cơ sở và tuyến trung ương, đáp ứng niềm tin của nhân dân