Các loại thực phẩm, nước uống trong ngày hè thường phải đảm bảo các tiêu chí mát, lành và dễ sử dụng. Tuy nhiên, làm sao để thực hành đúng lại là câu chuyện không dễ.
Mùa hè với tâm lý ăn cái gì cũng nên thanh mát, nhẹ bụng, không nên ăn các món nhiều đạm, nhiều năng lượng. BS Nguyễn Hoài Thu - Trung tâm Khám và tư vấn dinh dưỡng VIAM- Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho biết, mùa hè nhiệt độ tăng rất cao, khiến cơ thể khó chịu ra mồ hôi nhiều, mất nước nhiều gây ảnh hưởng đến việc ăn uống. Chính vì vậy, việc lựa chọn thực phẩm và cách chế biến có tác động lớn đến việc tạo cảm giác ngon miệng.
“Trong mùa hè mọi người thường lựa chọn xu hướng luộc hấp với các loại rau củ trong mùa hè để cho thanh đạm và chúng ta không cho nhiều dầu mỡ vào các món ăn đó tuy nhiên nếu chúng ta lặp lại nhiều lần quá thì sẽ khiến chúng ta chán ngán. Vì thế, nếu chúng ta không luộc, không hấp thì có thể chế biến các món salat với các loại sốt tự làm để chúng ta kiểm soát năng lượng đến từ các món sốt, thứ hai là món sốt có thêm các loại gia vị để khiến chúng ta dễ ăn hơn và bớt nhạt nhẽo. Tuy nhiên không nên kiêng quá, 1 tuần vẫn có thể có từ 1-2 bữa rau xào và đảm bảo lượng đạm trong bữa ăn”- BS Thu chia sẻ.
Phần lớn người dân thường nghĩ các món ăn, thức uống có vị mát lạnh sẽ đem đến sự sảng khoái nhưng theo các chuyên gia dinh dưỡng, điều này chưa chính xác, thậm chí có thể ảnh hưởng đến sức khỏe như việc chúng ta uống nhiều nước ngọt, nước trái cây, ăn kem và uống bia lạnh. Việc sử dụng nhiều đồ ngọt trong mùa hè làm tăng nguy cơ mất nước, khiến cơ thể nóng bức và mệt mỏi hơn. Lượng đường dư thừa còn kích thích tuyến bã nhờn, gây nổi mụn, đồng thời đẩy nhanh quá trình lão hóa da và làm suy giảm sức đề kháng.
Trong mùa hè, việc áp dụng chế độ ăn đơn giản hoặc ăn ít vì chán ăn thì lâu ngày sẽ càng làm cho chúng ta trở nên mệt mỏi. Vậy trong mùa hè, làm thế nào để chúng ta biết lượng calo chúng ta cần nạp vào cơ thể hằng ngày? PGS- TS Nguyễn Quang Dũng- Trưởng bộ môn Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm - Viện Đào tạo Y học Dự phòng và Y tế công cộng - Trường ĐH Y Hà Nội, cho biết: “Các món ăn mùa hè thiên về các thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật như nước sắn dây, cam, chanh, dừa. Các loại rau như rau ngót, mùng tơi, đay, hoa thiên lý, rau dền, bầu, Nhìn chung, năng lượng từ rau và trái cây thường thấp, ít hơn so với những thực phẩm khác như gạo, đậu, đỗ. Trong 100gram rau chỉ có 20 kcal, 100gram gạo có tới 344kcal, 100gram thịt lợn nửa nạc nửa mỡ cũng cho chúng ta đến 260kcal”- PGS Nguyễn Quang Dũng nói.
Những hôm trời nóng nực, oi bức, việc từ chối thịt, cá, thay vào đó là ăn nhiều rau, hay nước các loại đã trở thành nhu cầu và lựa chọn của không ít người, đặc biệt là những người cao tuổi, người có sức khỏe yếu hay người giảm cân. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Quang Dũng, người cao tuổi là nhóm cần được quan tâm đặc biệt về dinh dưỡng trong mùa nắng nóng.
“Các chất sinh năng lượng cho cơ thể bao gồm chất đạm, chất đường, chất béo. Mỗi chất dinh dưỡng này có vai trò khác nhau so với cơ thể. Protein có vai trò tạo cơ bắp, tăng cường chức năng miễn dịch, rất cần thiết cho người cao tuổi, tham gia vào thành phần hormon, enzym, duy trì sức khỏe của da, tóc, móng, cơ xương khớp. Thịt cá có chứa đủ các axit amin thiết yếu, tỷ lệ axit amin thiết yếu cân đối và dễ hấp thu hơn so với các axit amin thực vật. Chế độ ăn chỉ có rau, nước canh sẽ dẫn đến thiếu chất, thiếu năng lượng làm tăng nguy cơ mắc bệnh đặc biệt với người cao tuổi, người có sức khỏe yếu”- ông Dũng cho hay.
Xây dựng chế độ ăn với các thực phẩm giải nhiệt cần ưu tiên cung cấp đủ nước. Nếu vận động hay lao động ngoài trời ra nhiều mồ hôi sẽ bổ sung nước nhiều hơn bình thường. Chúng ta cần đảm bảo đủ dinh dưỡng thông qua các nhóm thực phẩm. Tăng cường các loại rau, củ, quả trong mùa hè. Hạn chế thực phẩm chiên, rán, xào, các loại đồ ngọt quá nhiều. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, nếu gặp tình trạng tăng cân quá nhanh, mất nước quá nhiều, thậm chí chán nản, mệt mỏi cần đến gặp bác sĩ để điều chỉnh chế độ ăn, tránh thiếu hụt dinh dưỡng.
