Mắt trẻ sơ sinh nhìn lệch - Trẻ bị lác hay có thể mắc bệnh nguy hiểm?

Mắt con có vẻ lệch, có phải trẻ bị lác?

Không ít cha mẹ từng lo lắng khi thấy mắt con có lúc như nhìn vào trong, lúc lại nhìn sang hướng khác. Tuy nhiên, theo PGS.TS Hoàng Cương - Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Mắt TƯ, trẻ có mắt trông giống bị lác chưa chắc đã mắc bệnh lý này.

"Ở trẻ sơ sinh, gốc mũi thường còn thấp, khe mi nhỏ nên hai mắt đôi khi tạo cảm giác như đang chụm vào nhau. Đây là lý do nhiều phụ huynh nhầm trẻ bị lác trong, trong khi thực tế trục mắt vẫn có thể bình thường", PGS.TS Hoàng Cương phân tích.

Mặt khác, trong những tuần đầu đời, trẻ dành phần lớn thời gian để ngủ, chưa mở mắt và nhìn cố định thường xuyên nên cha mẹ cũng khó nhận biết hướng nhìn của con. Khi trẻ bắt đầu mở mắt nhiều hơn, nhìn khuôn mặt bố mẹ, những biểu hiện tưởng như bất thường mới dễ được chú ý.

Vì vậy, nếu thấy mắt con có vẻ lệch, cha mẹ không nên vội kết luận trẻ bị lác. Tuy nhiên, cũng không nên cho rằng đó chỉ là đặc điểm khuôn mặt rồi bỏ qua. Việc phân biệt lác thật với hiện tượng giả lác cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám và đánh giá.

Những dấu hiệu bất thường ở mắt trẻ cần chú ý

Theo bác sĩ Hoàng Cương, lác mắt ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi không phổ biến, nhưng nếu xuất hiện, tình trạng này có thể liên quan đến các bệnh lý ở mắt hoặc hệ thần kinh. Điều đáng lưu ý là một số bệnh nguy hiểm không biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu, khiến cha mẹ dễ bỏ qua.

Một trong những dấu hiệu cần đặc biệt chú ý là đồng tử của trẻ có ánh trắng hoặc trắng đục bất thường. Bình thường, khi ánh sáng chiếu vào mắt trong điều kiện phù hợp, đồng tử có thể xuất hiện ánh phản chiếu đỏ hồng. Nếu cha mẹ nhận thấy ánh phản chiếu chuyển sang màu trắng đục, khác thường, cần đưa trẻ đi khám ngay.

Dấu hiệu này có thể liên quan đến đục thủy tinh thể bẩm sinh. Khi thủy tinh thể bị đục, ánh sáng không thể đi qua mắt một cách bình thường, khiến thị lực của trẻ bị ảnh hưởng. Bệnh có thể xuất hiện do những bất thường trong quá trình phát triển của thai nhi, một số bệnh nhiễm trùng trong thai kỳ hoặc rối loạn chuyển hóa.

Một bệnh lý khác cũng cần được cảnh giác là ung thư võng mạc. Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể biểu hiện bằng đồng tử trắng hoặc mắt bị lác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực mà còn có thể đe dọa tính mạng.

Ngoài ra, một số bất thường ở dịch kính, võng mạc cũng có thể khiến trẻ nhìn kém và xuất hiện biểu hiện bất thường ở mắt. Đặc biệt, trẻ sinh non có nguy cơ mắc bệnh võng mạc do sinh non cần được khám, theo dõi theo lịch của bác sĩ, ngay cả khi cha mẹ chưa nhận thấy dấu hiệu rõ ràng.

Không chỉ các bệnh lý tại mắt, những bất thường ở não bộ hoặc đường dẫn truyền thần kinh điều khiển vận động mắt cũng có thể khiến trẻ không nhìn cố định, mắt chuyển động bất thường hoặc xuất hiện rung giật nhãn cầu. Khi thấy con khó nhìn vào khuôn mặt người đối diện, mắt liên tục chuyển động bất thường hoặc có biểu hiện khác lạ, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.

Điều quan trọng là không phải cứ mắt nhìn lệch là trẻ mắc bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên, cha mẹ cũng không thể tự loại trừ bệnh lý chỉ bằng cách quan sát bên ngoài.

Chậm điều trị lác có thể ảnh hưởng đến thị lực của trẻ

Nhiều phụ huynh nghĩ rằng lác mắt chủ yếu ảnh hưởng đến thẩm mỹ, khi trẻ lớn hơn có thể phẫu thuật để hai mắt cân đối trở lại. Trên thực tế, điều đáng lo hơn là những ảnh hưởng của tình trạng này đối với sự phát triển thị giác.

"Khi hai mắt không phối hợp đúng cách, khả năng nhìn của trẻ có thể bị ảnh hưởng. Nếu tình trạng kéo dài trong giai đoạn thị giác đang phát triển, trẻ có nguy cơ bị nhược thị, tức thị lực không phát triển bình thường ở một hoặc cả hai mắt" BS Hoàng Cương cho biết.

Đặc biệt, nếu nguyên nhân gây lác là bệnh lý làm cản trở ánh sáng đi vào mắt, chẳng hạn đục thủy tinh thể bẩm sinh, việc chậm trễ điều trị có thể khiến thị lực bị ảnh hưởng lâu dài. Khi trẻ nhìn kém, khả năng phối hợp giữa mắt và não cũng có thể bị tác động, khiến việc phục hồi thị giác về sau khó khăn hơn.

Bởi vậy, phát hiện sớm không chỉ giúp xác định trẻ có thực sự bị lác hay không mà còn tạo cơ hội tìm ra những bệnh lý tiềm ẩn và điều trị kịp thời.

Điều trị lác mắt hiệu quả phụ thuộc việc tìm đúng nguyên nhân

Khi phát hiện mắt trẻ bị lác, điều đầu tiên cha mẹ cần làm không phải là nghĩ ngay đến phẫu thuật chỉnh mắt mà là đưa con đi khám để tìm nguyên nhân.

Theo BS Hoàng Cương, lác có thể xuất phát từ bệnh lý ở mắt, bất thường của hệ thần kinh hoặc đường dẫn truyền thần kinh điều khiển vận động nhãn cầu. Vì vậy, hướng điều trị ở mỗi trẻ có thể khác nhau.

Nếu trẻ bị lác do đục thủy tinh thể, bệnh lý võng mạc hoặc những bất thường khác ở mắt, bác sĩ cần ưu tiên xử lý nguyên nhân gây bệnh. Sau đó, nếu mắt vẫn còn lệch, trẻ có thể được cân nhắc phẫu thuật chỉnh lác. Phương pháp này tác động lên các cơ vận nhãn để điều chỉnh hướng nhìn của mắt, nhưng không thể thay thế việc điều trị bệnh lý nền.

Bên cạnh đó, trẻ có thể cần được theo dõi thị lực và điều trị nhược thị nếu có. Mục tiêu không chỉ là giúp hai mắt cân đối mà quan trọng hơn là bảo vệ khả năng nhìn và tạo điều kiện cho thị giác phát triển bình thường.

Với trẻ sơ sinh và nhũ nhi, việc thăm khám đôi khi cần những kỹ thuật chuyên sâu để đánh giá các cấu trúc bên trong mắt. Vì vậy, nếu bác sĩ chỉ định kiểm tra thêm hoặc theo dõi trong một khoảng thời gian nhất định, cha mẹ nên phối hợp và đưa trẻ đi khám đúng hẹn.

Các bác sĩ khuyến cáo, khi nhận thấy mắt con có biểu hiện bất thường, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt, không cần chờ đến khi trẻ lớn hơn. Đặc biệt, nếu đồng tử có ánh trắng bất thường, cần đưa trẻ đi khám khẩn trương. Phát hiện sớm, tìm đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời là cách quan trọng để bảo vệ thị lực của trẻ trong những năm đầu đời.