Trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội, người lao động luôn được xác định là lực lượng nòng cốt, đóng vai trò quyết định đối với năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm chăm lo, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho người lao động. Thực tiễn cho thấy, khi sức khỏe được đảm bảo, người lao động không chỉ yên tâm sản xuất mà còn góp phần trực tiếp vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và toàn xã hội.

Từ nhận thức đến hành động tại doanh nghiệp

Ghi nhận tại Công ty Cổ phần Giầy Phúc Yên (tỉnh Phú Thọ), một trong những đơn vị sử dụng gần 1.000 lao động, phần lớn là lao động nữ, công tác chăm sóc sức khỏe đã được triển khai bài bản, gắn với đặc thù sản xuất.

Theo chia sẻ của chị Phạm Thị Thanh Hải, công nhân phân xưởng mẫu, mỗi năm người lao động được khám sức khỏe định kỳ hai lần. Đặc biệt, lao động nữ được quan tâm khám đầy đủ các danh mục, trong đó có khám phụ khoa – một nội dung trước đây chưa phải lúc nào cũng được chú trọng.

Việc khám định kỳ không còn mang tính hình thức mà đã trở thành cơ hội để người lao động hiểu rõ tình trạng sức khỏe của bản thân. Nhiều trường hợp đã được phát hiện bệnh sớm, qua đó có hướng điều trị kịp thời. Chị Trần Thị Thúy, công nhân xưởng may, cho biết nhờ khám sức khỏe tại công ty, chị đã phát hiện sớm bệnh lý tuyến giáp và được điều trị hiệu quả.

Một năm Công ty cổ phần Giầy Phúc Yên tổ chức khám sức khỏe 2 lần cho người lao động

Không chỉ dừng lại ở hoạt động khám chữa bệnh, doanh nghiệp còn chủ động điều chỉnh điều kiện làm việc phù hợp với người lao động. Theo ông Trần Quang Khải, Phó Giám đốc phụ trách Tổ chức hành chính, công ty bố trí làm việc theo ca 8 giờ, đồng thời linh hoạt về thời gian nghỉ đối với lao động nữ trong những ngày đặc biệt, qua đó tạo điều kiện để người lao động cân bằng giữa công việc và sức khỏe.

Song song với đó, công tác an toàn, vệ sinh lao động được triển khai đồng bộ. Tại mỗi phân xưởng đều có bộ phận chuyên trách về an toàn, thực hiện kiểm tra thường xuyên theo các bảng tiêu chí cụ thể. Người lao động được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ như găng tay, khẩu trang than hoạt tính, kính, mũ, ủng; hệ thống máy móc cũng được lắp đặt thiết bị che chắn, hút và xử lý khí độc nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình sản xuất.

Bên cạnh chăm sóc thể chất, đời sống tinh thần của người lao động cũng được quan tâm thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, các chương trình nhân dịp ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 hay ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Những hoạt động này góp phần tạo sự gắn kết, nâng cao tinh thần làm việc và xây dựng môi trường lao động tích cực.

Vai trò “cầu nối” của tổ chức công đoàn

Thực tiễn cho thấy, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người lao động ngày càng gia tăng. Nếu như trước đây, nhiều người chỉ đi khám khi có bệnh, thì nay xu hướng khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh và chăm sóc toàn diện đã trở nên phổ biến hơn.

Theo bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó Trưởng Ban Quan hệ lao động - Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, trong bối cảnh cường độ lao động cao và môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ, người lao động cần được hỗ trợ chăm sóc cả về thể chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Trong bối cảnh đó, tổ chức công đoàn giữ vai trò quan trọng như một “cầu nối” giữa người lao động, doanh nghiệp và hệ thống y tế. Công đoàn không chỉ giám sát việc thực hiện các quy định về khám sức khỏe định kỳ mà còn phối hợp với các cơ sở y tế tổ chức khám lưu động, tầm soát bệnh nghề nghiệp, nhất là tại những nơi người lao động khó tiếp cận dịch vụ.

Bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó Trưởng Ban Quan hệ lao động - Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam

Đáng chú ý, công đoàn đã tích cực tham gia đối thoại, thương lượng tập thể để đưa nội dung chăm sóc sức khỏe vào thỏa ước lao động. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, khắc phục tình trạng thực hiện mang tính hình thức do hạn chế về chi phí.

Bên cạnh đó, các chương trình như “Ngày hội sức khỏe công nhân” hay các hoạt động trong Tháng Công nhân, Tháng hành động về an toàn vệ sinh lao động đã góp phần nâng cao nhận thức, tạo điều kiện để người lao động được tiếp cận dịch vụ y tế miễn phí hoặc chi phí thấp.

Hoàn thiện chính sách, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác chăm sóc sức khỏe người lao động vẫn còn không ít hạn chế. Theo các chuyên gia, hệ thống bảo hiểm y tế hiện nay chủ yếu tập trung vào khám chữa bệnh, trong khi các hoạt động dự phòng, tầm soát bệnh và quản lý bệnh mạn tính chưa được quan tâm đúng mức.

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, cho rằng cần có hướng dẫn cụ thể để đảm bảo người lao động được tư vấn, điều trị đúng tuyến, tránh tình trạng tự ý sử dụng thuốc hoặc điều trị không phù hợp sau khi phát hiện bệnh. Đồng thời, việc lưu trữ dữ liệu khám sức khỏe theo thời gian là rất cần thiết, giúp theo dõi diễn biến bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị.

Cùng quan điểm này, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh cần chuyển từ mô hình “bảo hiểm y tế chữa bệnh” sang “bảo hiểm sức khỏe toàn diện”. Theo đó, cần mở rộng phạm vi chi trả cho các dịch vụ tầm soát, khám định kỳ, quản lý bệnh mạn tính; đồng thời có chính sách phù hợp đối với lao động khu vực phi chính thức – nhóm chiếm tỷ lệ lớn nhưng chưa được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ y tế.

Một trong những định hướng quan trọng được đề xuất là xây dựng “hệ sinh thái sức khỏe người lao động”, tích hợp nhiều dịch vụ như khám chữa bệnh, xét nghiệm, tiêm chủng và tư vấn từ xa. Bên cạnh đó, mỗi doanh nghiệp cần được khuyến khích trở thành một “đơn vị y tế dự phòng”, chủ động chăm sóc sức khỏe cho người lao động ngay từ cơ sở.

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững

Pháp luật hiện hành đã quy định rõ quyền của người lao động được khám sức khỏe định kỳ, đồng thời ngành y tế cũng đang từng bước hoàn thiện các tiêu chí, tiêu chuẩn liên quan. Đặc biệt, định hướng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về việc tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân, tiến tới miễn viện phí toàn dân trong tương lai, đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy công tác chăm sóc sức khỏe nói chung, trong đó có người lao động.

Thực tế cho thấy, đầu tư cho sức khỏe người lao động không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là giải pháp kinh tế hiệu quả. Khi người lao động khỏe mạnh, doanh nghiệp sẽ giảm chi phí do nghỉ ốm, tai nạn lao động, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc xây dựng môi trường làm việc an toàn, thân thiện, gắn với chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người lao động chính là nền tảng để phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và toàn xã hội, nhằm đảm bảo mọi người lao động đều được tiếp cận các dịch vụ y tế thiết yếu, hướng tới mục tiêu “một Việt Nam khỏe mạnh”.