Tiêm chủng đúng lịch giúp bảo vệ trẻ ngay từ những năm đầu đời

Chị Phan Thi Nga, sống tại phường Cầu Giấy (Hà Nội) vài tuần trước đã rất lo lắng khi con trai 9 tháng tuổi của chị ốm nặng phải nhập viện: Em thấy con bị sốt li bì sốt cao, phát ban, bé bị thở gấp, thở lõm nên em phải cho nhập viện. Bác sĩ khám và cho đi làm xét nghiệm, kết quả cho thấy con bị sởi kèm biến chứng. Do con chưa tiêm phòng sởi nên bị nặng quá. Bé nhà em vẫn còn một mũi 6 trong 1 chưa tiêm được”.

Chị Nguyễn Lê Giang sống tại phố Lò Đúc, Hà Nội có con gái 11 tháng tuổi cũng đang rất lo lắng và sốt ruột vì con chưa được tiêm phòng đầy đủ do ốm sốt liên tục.

Giai đoạn từ 0-24 tháng, các mẹ quan tâm nhiều đến các mũi tiêm phòng của trẻ, việc chậm lịch tiêm thường do trẻ ốm sốt. Tuy nhiên, giai đoạn từ 3 tuổi trở đi, việc chậm lịch tiêm hoặc thậm chí bỏ sót các mũi tiêm là điều diễn ra khá thường xuyên. Chị Đoàn Ngọc Linh nhà ở phường Tương Mai, Hà Nội hằng ngày bận rộn với công việc tại cửa hàng kinh doanh ăn uống nên chị có phần sao nhãng lịch tiêm chủng của con. “Em cũng không nhớ con đã tiêm đủ chưa, bé nhà em hay ốm nên bị nhỡ lịch, hay phải tiêm dồn. Có những mũi nhắc lại thì em lại không quan tâm nhiều, nên là có những mũi bị bỏ dở, ví dụ viêm não, cúm, thủy đậu. Cách 1-2 tháng tiêm nhắc lại thì em nhớ còn nếu lịch tiêm nhắc sau 1 năm thì xa quá cũng quên luôn”- chị Linh nói.

Lo thì vẫn lo nhưng đôi khi các mẹ vẫn tặc lưỡi bỏ qua một vài mũi tiêm và phó mặc sức khỏe của con cho sự “may- rủi”.

ThS.BS Nguyễn Văn Thành- Giảng viên Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, phụ trách chuyên môn phòng tiêm chủng Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, giai đoạn đầu đời là một trong những giai đoạn trẻ dễ bị tổn thương nhất trước các bệnh truyền nhiễm. Bởi vì khi mới sinh, trẻ có nhận được một phần kháng thể từ mẹ, nhưng lượng kháng thể này sẽ giảm dần trong những tháng đầu; trong khi hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

“Chính vì vậy, lịch tiêm chủng không được xây dựng một cách ngẫu nhiên. Mỗi mũi vaccine đều được khuyến cáo ở một thời điểm nhất định, để trẻ có thể tạo được miễn dịch vào giai đoạn cần được bảo vệ, đồng thời bảo đảm khoảng cách phù hợp giữa các liều để có đáp ứng miễn dịch tốt. Có thể nói, vaccine tốt nhất là vaccine được tiêm đúng theo lịch khuyến cáo và sớm nhất khi trẻ đủ điều kiện tiêm chủng. Bởi nếu trì hoãn, khoảng thời gian trẻ chưa có miễn dịch bảo vệ sẽ kéo dài hơn và trong thời gian đó trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh. Đặc biệt trong hai năm đầu đời, trẻ cần được bảo vệ trước nhiều bệnh truyền nhiễm có thể gây bệnh nặng, biến chứng, thậm chí đe dọa tính mạng như lao, ho gà, bạch hầu, bại liệt, sởi, viêm não Nhật Bản hay các bệnh do Hib gây ra”- BS Thành cho hay.

Trên thực tế, không ít gia đình bị chậm lịch tiêm vì trẻ ốm, vì công việc của cha mẹ hoặc đơn giản là quên lịch. Điều này khiến trẻ phải đối mặt với khá nhiều nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.

“Nếu trong giai đoạn trẻ chưa được tiêm mà lại bị tiếp xúc với nguồn bệnh thì trẻ có có thể mắc bệnh, thậm chí mắc bệnh nặng. Đây chính là “khoảng trống miễn dịch” mà chúng ta muốn hạn chế tối đa. Một số vaccine còn có giới hạn về tuổi, ví dụ vaccine Rota trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng cần hoàn thành trước khi trẻ đủ 6 tháng. Vì vậy nếu trì hoãn quá lâu, trẻ có thể mất cơ hội được sử dụng vaccine theo lịch”- BS Thành nhấn mạnh.

Chuyên gia khuyến cáo, cha mẹ không nên tự quyết định hoãn tiêm chỉ vì thấy con hơi ho, sổ mũi. Hãy đưa trẻ tới cơ sở tiêm chủng và thông báo đầy đủ tình trạng của trẻ để bác sĩ khám sàng lọc. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, trẻ sốt từ 38°C trở lên hoặc đang mắc bệnh cấp tính, bệnh nhiễm trùng là những tình huống cần tạm hoãn cho tới khi sức khỏe ổn định.

“Nếu trẻ đã chậm lịch, cha mẹ không nên quá lo lắng và cũng không tự ý tiêm lại từ đầu. Cha mẹ nên mang toàn bộ sổ hoặc thông tin tiêm chủng tới cơ sở y tế. Nhân viên y tế sẽ rà soát những liều trẻ đã được tiêm hợp lệ và xây dựng lịch tiêm bù, tiêm vét phù hợp. Với phần lớn vaccine, nguyên tắc là tiếp tục những liều còn thiếu chứ không phải bắt đầu lại toàn bộ liệu trình”- BS Thành tư vấn.

Từ góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyễn Văn Thành khẳng định, vaccine trước khi được đưa vào sử dụng đều phải trải qua quá trình đánh giá về chất lượng, an toàn và hiệu quả. Khi đến tiêm, trẻ cũng được khám sàng lọc trước tiêm và được hướng dẫn theo dõi sau tiêm. Do đó, các bậc phụ huynh có thể yên tâm đưa con đi tiêm theo lịch và chăm sóc cho trẻ khi xuất hiện các phản ứng thông thường sau tiêm.

Cha mẹ nên thực hiện một số biện pháp đơn giản để giúp trẻ được tiêm đúng lịch và đầy đủ:

-Theo dõi lịch tiêm của con; đưa con đi tiêm đúng hẹn và đủ liều; đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin về tình trạng sức khỏe cũng như những phản ứng ở những lần tiêm trước.

-Nếu trẻ chậm lịch, hãy đưa trẻ đi rà soát và tiêm bù sớm; đừng vì chờ một loại vaccine cụ thể hoặc vì lo lắng mà để khoảng thời gian trẻ chưa được bảo vệ kéo dài.

Thông điệp Ths.BS Nguyễn Văn Thành muốn gửi tới các bậc phụ huynh đó là: “Mỗi mũi vaccine được tiêm đúng thời điểm là thêm một lớp bảo vệ cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời. Tiêm chủng đúng lịch, đủ liều không chỉ bảo vệ một em bé mà còn góp phần bảo vệ những trẻ em khác và cả cộng đồng”.