Radio
Podcast
Multimedia
Sự kiện do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Sơn Tây tổ chức nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).
Phát biểu khai mạc sự kiện, TS Nguyễn Văn Tú - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, từ Quốc Tử Giám Thăng Long, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài không ngừng được bồi đắp, lan tỏa tới nhiều vùng miền, tạo nên những vùng đất khoa bảng nổi tiếng, trong đó có Sơn Tây. Đặc biệt, nhiều người con ưu tú của Sơn Tây đã học tập, đỗ đạt, được ghi danh trên những tấm bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám; nhiều người tham gia giảng dạy, đào tạo nhân tài, có những đóng góp quan trọng cho nền giáo dục và sự phát triển của đất nước.
Là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, Quốc Tử Giám Thăng Long đã quy tụ đội ngũ danh sư có tâm, có tài. Hiện nay, di tích còn lưu giữ 82 bia Tiến sĩ triều Lê - Mạc, được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới, khắc ghi tên tuổi những người đỗ đại khoa trong các kỳ thi từ năm 1442 đến năm 1779, là “pho sử đá” cung cấp thông tin quan trọng về lịch sử giáo dục và khoa cử Việt Nam thời quân chủ.
Từ câu chuyện về Quốc Tử Giám Thăng Long, trưng bày giới thiệu truyền thống khoa bảng của Sơn Tây - vùng đất thuộc xứ Đoài. Phạm vi địa danh Sơn Tây được xác định trên bản đồ năm 1909 và năm 1940, vùng đất có 70 người đỗ đại khoa, trong đó 40 người đỗ Tiến sĩ được khắc tên trên bia tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Nhiều nhà khoa bảng người Sơn Tây từng đảm nhiệm công việc giảng dạy, quản lý tại Quốc Tử Giám như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Bá Lân, Phan Cận và Nguyễn Quý Hiển. Trưng bày cũng giới thiệu các Giám sinh người Sơn Tây từng học tại Quốc Tử Giám như Nguyễn Thì Lượng, Phan Nhuệ…
Cùng với Quốc Tử Giám, hệ thống giáo dục ở Sơn Tây thời quân chủ bao gồm trường công và trường tư. Bên cạnh trường công từ cấp tỉnh đến huyện, những lớp học do các nhà Nho, người đỗ đạt như Nguyễn Trực, Phan Huy Chú, Phan Huy Vịnh… mở tại các làng xã đã góp phần phổ biến chữ nghĩa, giảng dạy kinh sách và duy trì việc học trong cộng đồng.
Truyền thống hiếu học của Sơn Tây còn nổi bật bởi các dòng họ có nhiều thế hệ đỗ đạt như họ Phan Huy ở Sài Sơn, họ Lê ở Mai Trai, họ Kiều ở Đông Sàng và họ Đỗ ở Hương Ngải. Ngày nay, các di tích Nho học như Văn miếu Sơn Tây, Văn chỉ Đông Sàng, Thế Trụ, Hương Ngải, Phùng Xá… vẫn được chính quyền và nhân dân địa phương quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị.
Trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long (1076 -2026) với truyền thống hiếu học Sơn Tây” mang đến cho công chúng cái nhìn toàn diện về mối liên hệ giữa trường Quốc học ở Thăng Long với giáo dục địa phương. Đây cũng là dịp ý nghĩa để kết nối, nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, góp phần tăng cường sự gắn kết di sản giữa đất kinh kỳ và vùng đất Sơn Tây.
