Radio
Podcast
Multimedia
Nghe chương trình tại đây:
Dành dụm từ những khoản tiền nhỏ
Ở tuổi 87, bà Phạm Thị Tươi (ở tỉnh Ninh Bình) vẫn tìm thấy niềm vui trong những công việc quen thuộc: Ra vườn hái rau, mang rau đi bán rồi mua chút thức ăn cho hai vợ chồng. Bà giáo về hưu có lương, có của để dành, có con cháu quan tâm nhưng vẫn muốn tự làm những việc còn trong khả năng.
Khi được hỏi vì sao không nghỉ ngơi, bà nói: “Ở vườn này nó nhiều quả mà không hái thì tiếc”. Tiền bán rau được bà dùng để “mua quả dừa, quả cam, mua tí thịt ngon, uống cốc nước mía”.
Với bà, những mớ rau vừa góp thêm vào chi tiêu hằng ngày, vừa đem lại niềm vui được làm việc. Còn khoản lương hưu, ông bà chắt chiu để dành, tiếp nối thói quen tích góp đã duy trì qua nhiều năm.
“Đủ một chỉ thì mua một chỉ, chưa đủ thì bòn ở ngoài được lại góp vào. Cứ như vậy để bây giờ tích cóp, đến tuổi già còn được vài cây vàng”, bà kể.
Không trồng lúa, bà Tươi trồng rau, mùa nào thức ấy. Bà nhẩm tính, ba bó rau ngót bán được khoảng 30.000 đồng, chục bó rau muống được khoảng 50.000 đồng. Những khoản thu nhỏ được gom góp, giúp hai vợ chồng trang trải sinh hoạt.
Nuôi 5 người con qua những năm tháng khó khăn, bà hiểu giá trị của từng đồng tiền dành dụm. Khi các con lớn lên, cả gia đình cùng làm lụng, góp những khoản nhỏ để mua vàng. Sự tích lũy được duy trì qua năm tháng, trở thành khoản dự phòng khi ông bà về già.
Bà đã cho các con một phần, đồng thời giữ lại phần riêng để dùng lúc cần thiết. Trong tính toán của bà, khoản dự phòng ấy có thể chi cho việc chữa bệnh hoặc thuê người chăm sóc khi sức khỏe suy giảm.
“Tôi cho mỗi nhà 2 chỉ, gửi mỗi nhà 5 chỉ và cất đi một ít để nhỡ mình ốm đau không phiền hà đến chúng nó”, bà chia sẻ về số vàng dành dụm.
Mỗi lần đi viện, ông bà đều chuẩn bị sẵn tiền mặt để các con đưa đi khám, chữa bệnh. Khi phóng viên hỏi có phải bà đưa tiền cho con lo viện phí hay không, bà trả lời: “Các con chỉ đi nuôi thôi”.
Cách thu xếp ấy giúp bà yên tâm hơn khi phải điều trị, đồng thời giảm bớt nỗi lo tài chính cho các con. Tuy vậy, sự chủ động của bố mẹ luôn đi cùng sự chăm sóc của gia đình.
Ông bác Trần Văn Sướng, con cả của bà Tươi, năm nay đã ngoài 60 tuổi. Bác hiểu khoản dành dụm của bố mẹ được chắt chiu từ đồng lương và cả những khoản tiền nhỏ từ việc bán mớ rau, quả trứng.
“Có khoản đấy thì con cái không bị lo lắng. Nhưng chúng tôi luôn xác định, nếu mà không có nữa thì con cái cũng chạy vạy lo cho bố mẹ”, ông Sướng nói.
Với bác Sướng, bố mẹ có tiền dự phòng là điều đáng quý, nhưng trách nhiệm chăm sóc vẫn thuộc về các con. Khi bố mẹ đau ốm, anh em bác thu xếp có mặt, cùng lo việc chữa bệnh và chăm nom.
Ở riêng nhưng luôn có con cháu đồng hành
Cùng với việc dành dụm tài chính, bà Tươi duy trì thói quen vận động. Gần chục năm nay, cứ 5 giờ sáng, khi loa phát thanh của xã tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, bà lại thức dậy tập thể dục, còn ông thích đi bộ, hít thở không khí trong lành.
Ngay cả trong thời gian ở bệnh viện tại Ninh Bình, bà vẫn tập thể dục vào buổi sáng, giữ tinh thần vui vẻ và động viên những bệnh nhân khác. Hình ảnh người mẹ tóc bạc trắng nhưng luôn tươi cười khiến bác Sướng tự hào.
Khi còn sức khỏe và tự thu xếp được sinh hoạt, hai ông bà muốn sống cùng nhau trong ngôi nhà quen thuộc. “Vì là mình có cái tính độc lập”, bà thủng thẳng bày tỏ.
Hiểu bố mẹ đã quen nhà cửa và nếp sống ở quê, các con tôn trọng mong muốn ấy. Họ quan tâm đến sinh hoạt của ông bà qua camera, đồng thời cùng bàn bạc, sắp xếp công việc để có thể ở bên khi bố mẹ cần.
Theo bác Sướng, điều bố mẹ mong mỏi là các gia đình anh em hòa thuận. Sự đồng lòng của các con giúp ông bà thêm yên tâm trong cuộc sống hằng ngày.
“Còn bố mẹ là điều tuyệt vời”, bác nói. “Bố mẹ sống lâu cũng là hãnh diện chứ”.
Trong gia đình bà Tươi, sống riêng không làm vơi đi sự gắn bó giữa các thế hệ. Ông bà được giữ nếp sinh hoạt phù hợp với mình, còn các con vẫn chia sẻ trách nhiệm chăm sóc. Khoản tiền dự phòng giúp giải quyết một phần nhu cầu vật chất, sự có mặt và quan tâm của con cháu đem lại chỗ dựa tinh thần.
Chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ
Câu chuyện của bà Tươi cho thấy việc chuẩn bị cho tuổi già được hình thành từ những lựa chọn trong cuộc sống hằng ngày: giữ thói quen vận động, dành dụm trong khả năng và duy trì sự gắn kết với gia đình.
Theo GS.TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số và phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân, chuẩn bị cho tuổi già là kế hoạch dài hạn, bao gồm sức khỏe, tài chính và tinh thần. Việc này cần được quan tâm từ khi mỗi người còn trẻ, thay vì đợi đến lúc sức khỏe suy giảm mới bắt đầu tính toán.
“Nếu người ta chuẩn bị tốt thì đương nhiên trong vòng khoảng 20–30 năm nữa, khi trở thành người cao tuổi thì họ không phải là gánh nặng mà thậm chí họ còn tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế”, ông phân tích.
Ở chiều ngược lại, thiếu sự chuẩn bị về sức khỏe và tài chính có thể khiến người cao tuổi phải phụ thuộc nhiều hơn vào con cái và các nguồn trợ giúp. Bởi vậy, sự chủ động của mỗi cá nhân cần được đặt trong mối liên hệ với các chính sách hỗ trợ và an sinh xã hội.
GS.TS Giang Thanh Long cũng lưu ý rằng người cao tuổi đang đóng góp trong nhiều lĩnh vực, song những đóng góp ấy có khi chưa được nhận diện đầy đủ qua số liệu thống kê. Nhìn nhận vai trò của họ vì thế cần gắn với khả năng tham gia lao động, đời sống gia đình và xã hội.
Với bà Tươi, sự chủ động được thể hiện qua những việc rất cụ thể. Bà vẫn hái rau khi còn làm được, dành tiền phòng khi đau ốm và giữ thói quen tập thể dục mỗi sáng. Bên cạnh bà là người chồng cùng chia sẻ cuộc sống và những người con sẵn sàng chăm sóc khi cần.
Mỗi gia đình có điều kiện và cách thu xếp khác nhau. Trong ngôi nhà của bà Tươi, sự chuẩn bị của bố mẹ cùng sự đồng hành của các con đã tạo nên một tuổi già thêm yên lòng: ông bà được sống theo nếp quen, tự lo những việc vừa sức và luôn có người thân để dựa vào./.
