Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI không chỉ là ngày hội lớn tôn vinh các tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến trên mọi lĩnh vực, mà còn là nơi hội tụ, lan tỏa những câu chuyện đầy cảm hứng về tinh thần cống hiến bền bỉ vì cộng đồng. Giữa hàng trăm đại biểu tiêu biểu đến từ mọi miền đất nước, hình ảnh những người cao tuổi với mái tóc bạc, bước chân chậm rãi nhưng ý chí bền bỉ đã để lại dấu ấn sâu đậm, gợi nhắc về vai trò đặc biệt của lớp người “cây cao bóng cả” trong dòng chảy thi đua yêu nước hôm nay.
Từ Thanh Hóa, nghệ nhân Phạm Thị Tắng, người con của dân tộc Mường, được mời tham dự Đại hội với tư cách một điển hình tiên tiến trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Cả cuộc đời gắn bó với làn điệu hát xường Mường và múa Pồn Pôông, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, bà Tắng được ví như “kho tư liệu sống” của cộng đồng Mường nơi bà sinh sống.
Hát xường Mường, múa Pồn Pôông với hình ảnh cây bông, những vòng múa rộn ràng không chỉ đơn thuần là một hình thức trình diễn nghệ thuật. Đó còn là bức tranh sinh động tái hiện trọn vẹn vòng đời sản xuất nông nghiệp của người Mường, từ gieo trồng, chăm bón đến thu hoạch, từ lao động vất vả đến niềm vui hội hè sau mùa vụ. Trong từng động tác, từng nhịp hát là tri thức dân gian được chắt lọc qua nhiều thế hệ, là mối giao hòa giữa con người với thiên nhiên, đất trời.
Chia sẻ về nghệ nhân Phạm Thị Tắng, chị Phạm Thanh Huyền, đại biểu cùng đoàn Thanh Hóa cho biết, bà Tắng là gương mặt quen thuộc tại nhiều ngày hội văn hóa các dân tộc, các chương trình giao lưu, trình diễn nghệ thuật truyền thống. Ở đó, bà không chỉ biểu diễn, mà còn giới thiệu, giải thích cặn kẽ ý nghĩa từng động tác, từng làn điệu, để người xem hiểu và thêm trân trọng bản sắc văn hóa Mường.
Với nghệ nhân Phạm Thị Tắng, việc gìn giữ di sản không phải là nhiệm vụ nhất thời, mà là hành trình của cả một đời người. Bà quan niệm, văn hóa dân tộc chính là một phần máu thịt của văn hóa quốc gia, không thể để mai một. Những lời bà mộc mạc chia sẻ về múa, về hát “chân thì nhảy, tay thì múa, bụng thì hát”, chứa đựng triết lý sống khỏe, sống hòa hợp với tự nhiên và cộng đồng của người Mường từ bao đời.
Ở tuổi đã cao, nghệ nhân Phạm Thị Tắng vẫn miệt mài đi khắp các bản làng, các xã để truyền dạy hát xường, múa Pồn Pôông cho thanh thiếu niên. Với bà, niềm vui lớn nhất là nhìn thấy con cháu tiếp tục gìn giữ được “cái nghề của tổ tiên”. Bà tâm sự, chỉ cần lớp trẻ còn tha thiết với điệu múa, lời hát, thì bà đã có thể yên tâm, bởi văn hóa Mường sẽ không bị lãng quên.
Cũng tại Đại hội lần này, câu chuyện của cụ ông Cao Điệp Phới, 66 tuổi, người dân tộc Rắc-lây, Bí thư Chi bộ, người có uy tín tại tổ dân phố Giải Phóng, phường Ba Ngòi, tỉnh Khánh Hòa đã mang đến một góc nhìn khác về vai trò của người cao tuổi trong phong trào thi đua yêu nước.
Không chỉ tham dự Đại hội với tư cách đại biểu điển hình, nhiều năm qua, ông Phới còn là “đầu tàu” khơi dậy phong trào thi đua ở cơ sở, gắn chặt với nhiệm vụ bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Rắc-lây. Ông cùng cộng đồng mở các lớp truyền dạy mã la, nhạc cụ truyền thống đặc trưng cho thanh thiếu niên, tổ chức các lớp dạy chữ Rắc-lây, khôi phục và duy trì các nghi lễ như lễ cúng lúa mùa, lễ bỏ mả.
Theo ông Phới, văn hóa chính là “bộ mặt” của một dân tộc, là nền tảng để nâng cao dân trí, củng cố khối đại đoàn kết và tạo sự đồng thuận xã hội. Giữ được văn hóa cũng chính là giữ được cội nguồn, giúp thế hệ trẻ hiểu mình là ai, từ đâu mà đến, để có trách nhiệm hơn với cộng đồng.
Điều đáng quý ở những người cao tuổi như ông Cao Điệp Phới là cách họ thuyết phục cộng đồng không bằng lời nói suông, mà bằng những hoạt động cụ thể, thiết thực. Từ việc khởi động lại các đội văn nghệ thôn, tổ chức tập luyện thường xuyên, đến việc mở nhiều lớp truyền dạy mã la cho học sinh, trong đó có cả học sinh trường trung học trên địa bàn, tất cả đều hướng tới mục tiêu “truyền lửa” văn hóa cho thế hệ kế cận.
Từ những làn điệu dân ca Mường ở miền núi Thanh Hóa đến tiếng mã la vang vọng nơi miền biển Khánh Hòa, điểm chung dễ nhận thấy là vai trò đặc biệt của người cao tuổi trong việc gìn giữ, trao truyền và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống. Họ chính là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa cội nguồn và tương lai.
Sự hiện diện và đóng góp của người cao tuổi tại Đại hội một lần nữa khẳng định, trong hành trình phát triển đất nước, lớp người đi trước vẫn và sẽ luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc, âm thầm nhưng bền bỉ thắp sáng ngọn lửa yêu nước, để tiếp sức cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.
