Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, củng cố quốc phòng – an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân. Trong tổng thể chiến lược đó, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tiếp tục được xác định là nhiệm vụ vừa mang tính cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài, liên quan trực tiếp đến ổn định chính trị – xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Từ thực tiễn các địa phương, hai tham luận của Đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Sơn La và tỉnh Lâm Đồng tại Đại hội đã góp phần làm rõ những vấn đề cốt lõi đặt ra đối với vùng đồng bào DTTS trong giai đoạn phát triển mới: đó là bài toán phát triển kinh tế xanh, sinh kế bền vững gắn với nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và củng cố hệ thống chính trị cơ sở, tăng cường niềm tin của Nhân dân với Đảng.
Phát triển kinh tế xanh – trụ cột sinh kế bền vững cho vùng đồng bào DTTS
Trình bày tham luận với chủ đề “Phát triển kinh tế xanh gắn với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và du lịch sinh thái bền vững”, đồng chí Hoàng Văn Nghiệm, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La nhấn mạnh: phát triển kinh tế xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là yêu cầu sống còn đối với các tỉnh miền núi, nơi tập trung đông đồng bào DTTS, có hệ sinh thái tự nhiên phong phú nhưng điều kiện hạ tầng còn nhiều hạn chế.
Bám sát Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tỉnh Sơn La đã lựa chọn con đường phát triển dựa trên cơ cấu lại kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, xác định hai trụ cột then chốt. Một là, phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. Hai là, phát huy lợi thế văn hóa, cảnh quan và nông nghiệp đặc trưng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm, qua đó vừa tạo sinh kế, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc.
Thực tiễn cho thấy, khi sinh kế của đồng bào DTTS được gắn với chuỗi giá trị nông nghiệp – du lịch bền vững, người dân không chỉ thoát nghèo mà còn trở thành chủ thể bảo vệ rừng, bảo vệ tài nguyên, giữ gìn biên cương. Đây chính là nền tảng quan trọng để lực lượng bộ đội biên phòng phối hợp cùng địa phương xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc nơi tuyến đầu Tổ quốc.
Những con số mà tỉnh Sơn La đạt được trong thời gian qua là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của hướng đi này: hàng chục nghìn héc-ta cây trồng áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt; hàng trăm mã số vùng trồng, chuỗi cung ứng nông sản an toàn; hàng trăm sản phẩm OCOP, nhiều sản phẩm được bảo hộ trong và ngoài nước; nông sản Sơn La đã có mặt tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đặc biệt, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu liên tiếp được vinh danh là điểm đến thiên nhiên hàng đầu châu Á và thế giới.
Tuy nhiên, Sơn La cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại, vốn cũng là “điểm nghẽn” chung của nhiều vùng DTTS hiện nay: kết cấu hạ tầng nông thôn chưa đồng bộ; giao thông kết nối liên vùng, liên khu vực du lịch còn khó khăn; thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao; thiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn hoàn chỉnh cho nông nghiệp xanh và du lịch sinh thái. Đây là những vấn đề nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm giảm sức cạnh tranh của vùng DTTS trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Điểm đáng chú ý trong tham luận của Đoàn đại biểu tỉnh Sơn La là sự nhấn mạnh mối quan hệ chặt chẽ giữa phát triển kinh tế xanh với bảo đảm quốc phòng – an ninh, nhất là tại các khu vực biên giới. Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, đầu tư logistics, kho bảo quản… không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn tạo việc làm, giữ chân người dân bám đất, bám làng, bám biên giới.
Trong thực tiễn công tác, lực lượng bộ đội biên phòng chính là cầu nối quan trọng giữa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước với đồng bào DTTS. Khi đời sống được nâng lên, niềm tin của Nhân dân được củng cố, thì nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia sẽ có nền tảng vững chắc từ cơ sở.
Củng cố hệ thống chính trị – then chốt để phát triển bền vững vùng DTTS
Nếu Sơn La tiếp cận vấn đề phát triển vùng DTTS từ góc độ kinh tế xanh và sinh kế bền vững, thì tham luận của đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm, Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng lại làm rõ một trụ cột không thể thiếu: xây dựng, củng cố hệ thống chính trị vùng đồng bào DTTS, tăng cường niềm tin của Nhân dân với Đảng.
Lâm Đồng – với không gian phát triển mới sau hợp nhất, địa bàn rộng, có cả biên giới đất liền và đường bờ biển – là ví dụ điển hình cho thấy nếu hệ thống chính trị cơ sở không đủ mạnh thì mọi chủ trương phát triển đều khó đi vào cuộc sống. Thực tế tại nhiều vùng DTTS cho thấy, chênh lệch phát triển, đời sống khó khăn, cùng với tác động của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, vẫn là những thách thức hiện hữu.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng đội ngũ cán bộ là người DTTS, am hiểu phong tục, tập quán, gần dân, trọng dân, có năng lực tổ chức thực hiện, được xem là yếu tố quyết định. Khi cán bộ cơ sở đủ “đức – tài – uy tín”, Nhân dân sẽ tin, sẽ nghe và sẽ làm theo. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để các lực lượng chức năng, trong đó có bộ đội biên phòng, phối hợp hiệu quả với cấp ủy, chính quyền địa phương trong quản lý địa bàn, giữ gìn an ninh trật tự, phòng chống các loại tội phạm.
Lâm Đồng đã đạt được nhiều kết quả tích cực: 100% xã vùng DTTS có đường ô tô đến trung tâm, có trạm y tế, nhà văn hóa; công tác đối thoại với Nhân dân được duy trì thường xuyên; vai trò người có uy tín trong cộng đồng được phát huy. Tuy nhiên, tỉnh cũng chỉ rõ những hạn chế còn tồn tại như chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, tỷ lệ hộ nghèo trong vùng DTTS còn cao, thu nhập thấp hơn mức bình quân chung.
Từ thực tiễn Lâm Đồng, có thể khẳng định: niềm tin của Nhân dân đối với Đảng chính là nền tảng cốt lõi để phát triển vùng DTTS bền vững. Khi niềm tin được củng cố, đồng bào sẽ chủ động tham gia các phong trào phát triển kinh tế, bảo vệ rừng, giữ gìn an ninh trật tự, đấu tranh với các luận điệu sai trái.
Các giải pháp mà Lâm Đồng đề xuất – từ xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, hiệu lực, hiệu quả; đầu tư hạ tầng liên kết vùng; đổi mới công tác dân vận, tuyên truyền; đến phát huy vai trò người có uy tín – đều cho thấy một cách tiếp cận toàn diện, lấy con người làm trung tâm, lấy cơ sở làm nền tảng.
Đối với vùng biên giới, đây cũng chính là “lá chắn mềm” nhưng vô cùng vững chắc, hỗ trợ đắc lực cho các lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia.
Những vấn đề cốt lõi đặt ra cho giai đoạn mới
Từ hai tham luận của Sơn La và Lâm Đồng, có thể rút ra những vấn đề cốt lõi trong phát triển vùng đồng bào DTTS giai đoạn mới:
Thứ nhất, phát triển kinh tế phải gắn với tăng trưởng xanh, sinh thái, tuần hoàn, phù hợp điều kiện tự nhiên và văn hóa của từng vùng DTTS.
Thứ hai, sinh kế bền vững cho đồng bào là điều kiện tiên quyết để giữ vững ổn định xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh, đặc biệt ở khu vực biên giới.
Thứ ba, hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, đội ngũ cán bộ người DTTS đủ năng lực, uy tín là “chìa khóa” để mọi chủ trương đi vào cuộc sống.
Thứ tư, niềm tin của Nhân dân với Đảng không tự nhiên có, mà được vun đắp từ những chính sách thiết thực, từ sự gần dân, sát dân của cả hệ thống chính trị và các lực lượng đứng chân trên địa bàn.
