Hội nghị “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong phát triển du lịch bền vững: Định vị thương hiệu Việt Nam” vừa diễn ra tại Hà Nội, đặt ra yêu cầu cấp thiết: chuyển từ nhận thức sang hành động, từ quảng bá đại chúng sang tiếp cận trực tiếp du khách và từ tăng trưởng dựa chủ yếu vào số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị của mỗi chuyến đi.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong đánh giá, sau đại dịch Covid-19, du lịch Việt Nam đã có sự phục hồi ấn tượng với tốc độ tăng trưởng trên 20%, cùng Nhật Bản nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới và vượt xa mốc của năm 2019. Trên đà phục hồi đó, Chính phủ đặt mục tiêu năm 2026, ngành du lịch phấn đấu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Hồ An Phong, để đạt những mục tiêu lớn, ngành du lịch không thể tiếp tục vận hành theo tư duy và phương thức cũ. Sự thay đổi trong hành vi của du khách đang buộc các cơ quan quản lý và doanh nghiệp phải thích ứng. Mô hình lữ hành truyền thống theo hướng doanh nghiệp với doanh nghiệp, hay B2B, đã giảm xuống dưới 20%, trong khi xu hướng B2C - tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng - ngày càng chiếm ưu thế.
Du khách ngày nay có thể tự tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt vé máy bay, phòng khách sạn, tìm hiểu ẩm thực và xây dựng hành trình chỉ bằng một thiết bị kết nối internet. Điều đó đồng nghĩa với việc cuộc cạnh tranh du lịch không chỉ diễn ra tại các điểm đến, mà đã bắt đầu từ không gian số, ngay từ thời điểm du khách nảy sinh ý tưởng về một chuyến đi.
Trong bối cảnh đó, AI và dữ liệu lớn được nhìn nhận không còn là yếu tố hỗ trợ đơn thuần. Theo Thứ trưởng Hồ An Phong, việc ứng dụng công nghệ giúp tối ưu quy trình, nâng cao năng suất lao động, giảm sự cồng kềnh trong quản lý và tạo thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp. AI cần được sử dụng như một công cụ để dịch vụ nhanh hơn, chính xác hơn, an toàn hơn và phù hợp hơn với từng du khách, chứ không phải để thay thế những giá trị tạo nên bản sắc của một điểm đến.
Một trong những vấn đề trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị là yêu cầu chuyển đổi mô hình xúc tiến du lịch quốc gia.
Ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết việc tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và định vị thương hiệu Việt Nam tại các thị trường trọng điểm cần được đổi mới theo 6 phương thức: chuyển từ quảng bá đại chúng sang tiếp cận trực tiếp du khách; lấy dữ liệu làm nền tảng; ứng dụng AI để cá nhân hóa xúc tiến; định vị thương hiệu bằng giá trị và trải nghiệm; tập trung vào thị trường trọng điểm và phân khúc giá trị cao; đồng thời hình thành hệ sinh thái xúc tiến B2C.
Theo ông Phạm Văn Thủy, trong giai đoạn mới, cần xây dựng hệ sinh thái xúc tiến với tinh thần: “Dữ liệu dùng chung - AI hỗ trợ - Nền tảng kết nối - Doanh nghiệp đồng hành - Du khách là trung tâm”. Mục tiêu không chỉ là quảng bá một điểm đến, mà là kiến tạo hành trình trải nghiệm, để mỗi chuyến đi trở thành một ký ức đáng nhớ và mỗi trải nghiệm trở thành lý do để du khách quay trở lại Việt Nam.
Nếu trước đây, quảng bá thường được đánh giá qua số lượng chiến dịch, số lượng bài viết hay lượng thông tin được phát đi, thì trong môi trường số, hiệu quả phải được đo bằng khả năng tiếp cận đúng thị trường, đúng nhóm khách và khả năng chuyển hóa sự quan tâm thành quyết định lựa chọn điểm đến.
Các dữ liệu được chia sẻ tại Hội nghị cho thấy du lịch Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để khai thác, đặc biệt trong phân khúc khách có khả năng chi trả cao.
Đại diện Google Việt Nam cho biết, trong nửa đầu năm 2026, lượng tìm kiếm liên quan đến tour du lịch Việt Nam trên nền tảng này tiếp tục duy trì mức tăng trưởng. Đáng chú ý, nhu cầu tìm kiếm các sản phẩm, dịch vụ du lịch cao cấp tăng 38%, cao hơn đáng kể so với mức tăng trưởng chung. Tuy nhiên, mức đầu tư quảng bá dành cho phân khúc này mới ở mức khoảng 10%, cho thấy một khoảng trống lớn giữa nhu cầu thị trường và hoạt động tiếp thị của doanh nghiệp.
Đây là vấn đề đáng suy nghĩ đối với chiến lược định vị du lịch Việt Nam. Trong khi nhiều thị trường quốc tế có thời gian lưu trú dài và mức chi tiêu cao, hình ảnh của Việt Nam vẫn thường được nhận diện là một điểm đến có chi phí thấp. Tăng trưởng về lượng khách là cần thiết, nhưng nếu không đồng thời nâng cao giá trị chi tiêu, chất lượng trải nghiệm và khả năng giữ chân du khách, ngành du lịch sẽ khó tạo ra bước phát triển bền vững.
Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh, việc ứng dụng AI phải gắn với phát triển bền vững, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng và giá trị đóng góp thực chất; bảo đảm lợi ích hài hòa cho cộng đồng, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và tôn vinh giá trị văn hóa bản địa.
Trước mắt, ngành du lịch cần khẩn trương chuẩn bị cho những cột mốc quan trọng, trong đó có APEC 2027, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý cho quá trình chuyển đổi. Thứ trưởng Hồ An Phong yêu cầu sớm xây dựng và ban hành Khung dữ liệu chuẩn cùng Định mức kinh tế - kỹ thuật, tạo căn cứ để các địa phương, cơ quan quản lý và doanh nghiệp triển khai đồng bộ.
Thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở câu chuyện có nên ứng dụng AI hay không, mà là ứng dụng như thế nào để tạo ra hiệu quả thực chất. Từ một hội nghị, một báo cáo hay một ý tưởng đến một sản phẩm cụ thể là một khoảng cách không nhỏ./.
