Văn hóa đọc: Nền tảng xây dựng xã hội học tập

Trong thời đại công nghệ số phát triển, chỉ một cú chạm là có thể tiếp cận vô vàn thông tin nhưng văn hóa đọc vẫn được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội học tập. Bởi trong thực tế, văn hóa đọc vẫn luôn luôn đồng hành với xã hội, đặc biệt đó là một nguồn động lực quan trọng để xây dựng xã hội học tập. Nhìn lại truyền thống, nhân loại nói chung và người Việt Nam nói riêng đã có hàng nghìn năm đọc sách. Vì vậy, thói quen tiếp cận và sử dụng sách không dễ mất đi mà đang thay đổi theo cách thức tiếp nhận thông tin. Mạng xã hội, các thiết bị thông minh cũng có thể xem là những hình thức đọc mới, giúp chúng ta tiếp cận nguồn thông tin phong phú, cập nhật, dù đôi khi có cả sự nhiễu loạn. Nhưng sách vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận tri thức, học tập và rèn luyện. Đó là một truyền thống được tiếp nối từ quá khứ, đang thích ứng với đời sống hiện đại và mỗi người đang tìm cho mình một cách phù hợp để có thể tiếp nhận và tích lũy kiến thức.

Theo nhà báo Nguyễn Quang Hưng, Phó ban Chuyên đề, báo Nhân Dân, môi trường số đang đưa tri thức đến gần hơn với mọi người, nhưng đồng thời cũng hình thành một cách tiếp nhận thông tin ngày càng nhanh, ngắn và tức thời. Khi con người quen với việc biết nhiều nhưng ít dành thời gian đọc sâu, hiểu kỹ, việc tiếp nhận tri thức có thể trở nên hời hợt:

"Tôi cho rằng, điều quan trọng là mỗi người cần có một “bộ lọc” khi tiếp nhận và tiêu thụ thông tin, biết lựa chọn nguồn tin và dành thời gian để đọc kỹ, suy ngẫm. Từ những hành vi đọc đó, chúng ta mới dần hình thành được thói quen đọc sâu, đọc có chọn lọc và tích lũy tri thức một cách bền vững. Nhưng việc hình thành thói quen đọc sách khó có thể chỉ dựa vào tính tự giác ngay từ đầu. Chúng ta cần sự đồng hành và tác động tích cực từ gia đình, nhà trường, xã hội đối với trẻ nhỏ, cũng như từ các cơ quan, đơn vị đối với cán bộ, công nhân viên. Mỗi cá nhân sẽ có một cách đọc riêng để tích lũy tri thức. Vì thế, các tổ chức và cộng đồng nên tạo điều kiện thông qua những mô hình, không gian đọc phù hợp. Khi có một môi trường thuận lợi, mọi người sẽ dễ dàng chủ động đọc sách theo thời gian, không gian và mục tiêu riêng của mình".

Xã hội học tập có lẽ không bắt nguồn từ những điều lớn lao mà từ mỗi gia đình, mỗi người và những khoảng thời gian nhỏ dành cho việc đọc, việc học. Công nghệ có thể mở ra rất nhiều cánh cửa đến với tri thức nhưng bước qua cánh cửa này, dừng lại bao lâu và học được gì vẫn là lựa chọn của mỗi người. Và có lẽ khi chúng ta còn giữ được mong muốn biết thêm một điều mới mỗi ngày thì việc học vẫn còn tiếp tục.