Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm bậc tiền nhân khai sơn mà còn là dịp nhìn lại hành trình ba thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, tâm linh đặc sắc.

Tham dự buổi lễ có đông đảo chư tôn đức lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đại diện các cơ quan Trung ương, cùng lãnh đạo một số bộ, ngành và địa phương. Sự hiện diện của các đại biểu thể hiện sự quan tâm sâu sắc đối với công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Phật giáo trong đời sống đương đại.

Chùa Liên Phái được Thiền sư Như Trừng Lân Giác (1696–1733) khởi dựng năm 1726, dưới thời Lê Dụ Tông. Trải qua 300 năm, ngôi chùa không chỉ là một danh lam cổ tự mà còn là trung tâm tu học, hoằng pháp tiêu biểu của kinh thành Thăng Long xưa. Từ một tư dinh của vương tộc, nơi đây đã trở thành cái nôi khai sinh Thiền phái Liên Tông – một dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, dung hòa giữa trí tuệ thiền học và tinh thần nhập thế.

Tại buổi lễ, Hòa thượng Thích Gia Quang – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì chùa Liên Phái – đã đọc lời tưởng niệm, tri ân công đức của Tổ sư Như Trừng Lân Giác, người đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của chùa Liên Phái cũng như Thiền phái Liên Tông.

Phát biểu tại buổi lễ, Hòa thượng nhấn mạnh: “Trong tiến trình hơn 2.000 năm của Phật giáo dân tộc, đạo mạch không chỉ được duy trì qua kinh điển mà còn được tiếp nối qua cuộc đời và sự nghiệp của các bậc Tổ sư. Tổ sư Như Trừng Lân Giác là bậc long tượng hội đủ căn lành, trí tuệ và đại nguyện, đã khai mở một dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, dung hòa giữa thiền quán, hành trì và đời sống xã hội.”

Theo Hòa thượng Thích Gia Quang, điểm đặc sắc trong tư tưởng của Tổ sư là sự kết hợp hài hòa giữa xuất thế và nhập thế, giữa tu hành và phụng sự xã hội. Sinh trưởng trong dòng dõi vương tộc, từng đảm đương trọng trách nơi triều chính, nhưng nhận ra lẽ vô thường của cuộc đời, Ngài đã từ bỏ vinh hoa phú quý để xuất gia tu hành, lựa chọn con đường giác ngộ với tinh thần “tri huyễn tức ly, ly huyễn tức giác”.

Sau thời gian tu học tại Yên Tử – trung tâm thiền học của Việt Nam, Tổ sư trở về Thăng Long, trùng hưng chùa Liên Phái và chính thức khai sáng Thiền phái Liên Tông. “Sự ra đời của Thiền phái Liên Tông không chỉ đánh dấu việc hình thành một tông phái mới, mà còn là sự kế thừa, phát triển sáng tạo dòng thiền Trúc Lâm, góp phần mở ra hướng đi mới cho Phật giáo Việt Nam”, Hòa thượng Thích Gia Quang khẳng định.

Không chỉ có đóng góp về mặt tư tưởng, Tổ sư Như Trừng Lân Giác còn để lại dấu ấn sâu đậm trong hoạt động hoằng pháp. Trong thời gian trụ thế, Ngài đã kiến lập, trùng tu nhiều danh lam cổ tự như chùa Liên Phái, chùa Hộ Quốc, chùa Hàm Long…, biến các địa điểm này trở thành trung tâm tu học, in khắc kinh sách và đào tạo Tăng tài. Đây là những đóng góp có tính hệ thống, góp phần chấn hưng Phật giáo trong bối cảnh xã hội nhiều biến động.

Bên cạnh đó, di sản trước tác của Tổ sư như “Ngũ giới quốc âm”, “Quy nghi quốc âm”, “Tỳ ni nhật dụng lục”… không chỉ có giá trị học thuật mà còn giúp giáo lý Phật pháp đến gần hơn với quần chúng nhân dân. Việc sử dụng chữ Nôm trong truyền bá Phật pháp là một bước tiến quan trọng, góp phần Việt hóa tư tưởng Phật giáo, phù hợp với đời sống văn hóa dân tộc.

Phường Bạch Mai- TP Hà Nội hiện có 13 di tích lịch sử – văn hóa, trong đó chùa Liên Phái là một trong những di tích được xếp hạng cấp quốc gia từ rất sớm (năm 1962). Trải qua nhiều biến động của lịch sử và chiến tranh, ngôi chùa vẫn giữ được kiến trúc cổ đặc trưng theo lối “nội công ngoại quốc”, cùng nhiều di vật quý giá như bảo tháp Cứu Sinh bằng đá xanh gần 300 năm tuổi.

Những năm qua, chùa Liên Phái không chỉ được quan tâm tu bổ, tôn tạo mà còn tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội, trở thành cầu nối lan tỏa tinh thần từ bi, nhân ái trong cộng đồng. Hàng trăm phần quà được trao tặng mỗi năm cho các hoàn cảnh khó khăn, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và truyền thống “hộ quốc an dân” của Phật giáo Việt Nam.