Nghe chương trình tại đây:

Năm 2025 khối lượng chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Huế khoảng 720 tấn/ ngày. Trước đây, phương án xử lý rác chủ yếu là chôn lấp. Nhưng từ năm 2024 đến nay, Huế đã triển khai nhiều giải pháp như vận động người dân phân loại rác tại nguồn, đẩy mạnh phong trào “ngày chủ nhật xanh” và đặc biệt là đưa vào vận hành nhà máy đốt rác phát điện Phú Sơn để mang lại lợi ích kép.

Cứ khoảng 5 giờ chiều, chị Hà Thị An phường Phú Bài, TP Huế sẽ mang rác ra xe thu gom. Chị An cho biết, người dân ở đây đã bỏ thói quen vứt rác bừa bãi mà thay vào đó là đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định.

"Việc nhà máy điện rác Phú Sơn đi vào hoạt động là bước đột phá cho Huế. Thay vì chôn lấp truyền thống, bây giờ có nhà máy đốt rác phát điện thì không có mùi hôi nữa", chị An nói, người dân tự giác khi biết rác sẽ được đốt thành điện.

Rác được thu gom và vận chuyển đến nhà máy

Nhà máy điện rác Phú Sơn có công suất xử lý khoảng 600 tấn rác mỗi ngày. Năm 2025, nhà máy đã xử 232.000 tấn, sản xuất 99 triệu kWh điện, tương đương gần 12MW. Trong đó, một phần lượng điện được sử dụng lại trong nhà máy, còn lại 89 triệu kWh điện được hòa lưới điện quốc gia. Những con số này không chỉ phản ánh năng lực kỹ thuật mà còn cho thấy một hướng đi mới trong quản lý chất thải rắn trong đô thị.

Ông Phú Cường - Giám đốc Vận hành nhà máy cho biết, nhà máy Điện rác Phú Sơn sử dụng công nghệ đốt rác bằng lò đốt cơ khí bậc thang dạng đẩy, do Công ty TNHH Tập đoàn Môi trường Everbright nghiên cứu và chế tạo.

"Đây là công nghệ tiên tiến, trong đó rác thải sinh hoạt được đốt trực tiếp trên hệ thống ghi chuyển động nhiều cấp, giúp quá trình cháy diễn ra triệt để và ổn định. Đồng thời, nhiệt lượng sinh ra được tận dụng để sản xuất điện năng", hiện nay công nghệ này được áp dụng thành công cho Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ, Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Phú Sơn.

Ông Phú Cường (thứ hai từ phải sang) - Giám đốc Vận hành nhà máy giới thiệu về cơ chế đốt rác của nhà máy

Trong khuôn khổ Dự án “Lồng ghép chống chịu biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường để phát triển các đô thị xanh loại II”, của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), mô hình điện rác được đánh giá là minh chứng sinh động cho cách tiếp cận phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao chất lượng quản lý rác thải. Bởi rác không còn là gánh nặng cho môi trường mà trở thành điện năng, mang lại nguồn thu.

Nhà máy lắp đặt hệ thống quan trắc tự động các chỉ tiêu như bụi, SO₂, NOx, CO… Quy trình xử lý khép kín, hệ thống kiểm soát khí thải được kết nối đến Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế cập nhật 5 phút một lần để theo dõi và giám sát.

"Nhà máy có kịch bản ứng phó chi tiết, đội ngũ kỹ thuật trực 24/24 để xử lý nhanh, đồng thời báo cáo cơ quan quản lý theo quy định. Do đó, Nhà máy luôn đặt yếu tố an toàn môi trường lên hàng đầu", Giám đốc Vận hành nhà máy-ông Phú Cường thông tin, nguyên tắc là "không để khí thải chưa đạt chuẩn ra môi trường". Vì vậy, khi có rủi ro, phương án ưu tiên không phải là duy trì sản xuất mà là kiểm soát tuyệt đối phát thải, kể cả phải dừng lò tạm thời.

Nhà máy điện rác Phú Sơn còn mở rộng chuỗi giá trị theo hướng kinh tế tuần hoàn. Tro xỉ sau đốt được tái chế thành vật liệu xây dựng như gạch không nung, vật liệu san lấp. Quy trình này bao gồm tách kim loại để tái chế, xử lý tro xỉ và kiểm định chất lượng trước khi đưa ra thị trường. Như vậy, gần như toàn bộ vòng đời của rác được “khép kín”, giảm thiểu tối đa chất thải thứ cấp.

Nước rỉ rác được xử lý lọc đa lớp và được tái sử dụng trong chính nhà máy

Đặc thù rác ở Việt Nam là chưa phân loại, độ ẩm trong rác cao. Vì vậy, khi đến nhà máy, rác phải trải qua quá trình ủ, sau đó mới đưa vào đốt. Toàn bộ quá trình đốt là nhiệt tự nhiên và quạt gió, giúp tối ưu chi phí nhiên liệu phát sinh.

Ông Tiêu Quảng Chí - TGĐ Nhà máy điện rác Phú Sơn cho rằng, mô hình điện rác sẽ giải quyết được nhiều vấn đề môi trường cho Việt Nam.

"Rác thải ở Việt Nam được chôn lấp truyền thống, một số nơi đã phân loại tại nguồn nhưng về cơ bản chưa tận dụng được tài nguyên, giảm rác chôn lấp. Tương lai mô hình điện rác có cơ hội phát triển ở Việt Nam", ông đánh giá.

Nhà máy đang thu gom rác sinh hoạt 33/ 40 phường xã ở Huế sau sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp.

Ông Nguyễn Hoàng Phước - Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế

Ông Nguyễn Hoàng Phước, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế cho biết, tỉ lệ rác thải được xử lý bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp đã giảm xuống dưới 30%.

"Với việc đưa nhà máy điện rác Phú Sơn đi vào hoạt động đã xử lý khoảng 90% lượng rác thải phát sinh trên địa bàn Thành phố, giảm đáng kể diện tích chôn lấp, hạn chế ô nhiễm và cải thiện cảnh quan môi trường đô thị", ông Phước chia sẻ với phóng viên VOV2.

Từ “bài toán đau đầu” của đô thị, rác thải tại Huế đang dần trở thành nguồn tài nguyên có giá trị. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy tối đa hiệu quả, vẫn cần những chính sách đồng bộ như: giá xử lý rác hợp lý, đặc biệt là nâng cao chất lượng phân loại rác tại nguồn. /.