Lê Định Đạt ở thôn Quảng Hán, xã Yên Ninh, tỉnh Thanh Hóa trở về quê hơn một năm trước. Anh có hai con nhỏ, một cháu học lớp 1, một cháu 5 tuổi. Bố đã mất, mẹ đi xuất khẩu lao động. Trước đó, Đạt chủ yếu đi làm thuê.

Anh từng nghĩ đến chuyện đi làm xa, thậm chí ra nước ngoài. Nhưng rồi Đạt chọn ở lại quê, gây dựng một công việc của riêng mình. Muốn làm được điều đó, trước hết phải có vốn.

Khoản vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) giúp anh mua máy móc, đặt cọc lấy hàng và bắt đầu nhận gia công may.

Nhưng 100 triệu đồng không phải toàn bộ số vốn của xưởng. Gia đình phải hỗ trợ thêm, mẹ đẻ và mẹ vợ cũng góp tiền. Đạt phải tính toán từng khoản, từ tiền máy, tiền nguyên liệu đến tiền công cho người lao động.

Xưởng may gia công của anh Lê Đình Đạt tạo việc làm cho 7 lao động - Ảnh: Đình Châu.

Xưởng hiện có khoảng 7 người tham gia làm việc. Hàng được nhận theo từng lô. Có tháng doanh số khoảng 70 triệu đồng. Sau khi chi trả cho 4-5 người làm, phần còn lại của hai vợ chồng vào khoảng hơn 20 triệu đồng.

“Người chủ nhỏ” như Đạt cần một khoản tiền dự phòng để trả công nhân trong những tháng hàng chưa xuất hoặc khách chưa thanh toán. Anh nói, mình có thể nghèo một chút, nhưng không thể để người đang làm cho mình không có tiền công.

Đạt đang tính mở thêm khu cắt, học thêm nghề để nâng số mẫu hàng có thể nhận. Mục tiêu của anh khá cụ thể: có khoảng 3 cửa hàng đặt hàng thường xuyên, mỗi tháng vài lô là có thể duy trì xưởng.

Anh không nói nhiều về chuyện làm lại cuộc đời. Anh nói về máy móc, đơn hàng, tiền công và hai đứa con.

“Giờ em có lối thoát rồi”, Đạt nói.

Không để người trở về đứng ngoài cuộc sống

Đạt là một trong những người chấp hành xong án phạt tù đang tiếp cận nguồn vốn theo Quyết định 22/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Theo quy định, người đã chấp hành xong án phạt tù hoặc được đặc xá, có nhu cầu vay vốn, cư trú tại địa phương, chấp hành tốt pháp luật, không tham gia tệ nạn xã hội và còn trong thời hạn 5 năm kể từ ngày chấp hành xong án có thể được vay vốn. Mức vay sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm tối đa 100 triệu đồng/người, không phải bảo đảm tiền vay. Thời hạn vay tối đa 120 tháng.

Xưởng may gia công của vợ chồng anh Lê Đình Đạt - Ảnh: Đình Châu.

Để người vay tiếp cận được nguồn vốn, Quyết định 22 quy định rõ trách nhiệm của Công an cấp xã và UBND cấp xã.

Ông Phùng Bá Hồng, Giám đốc NHCSXH Yên Định - tỉnh Thanh Hóa, cho biết công an cơ sở phối hợp rà soát, cung cấp danh sách kịp thời để ngân hàng hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ và giải ngân.

Sau gần 3 năm thực hiện Quyết định 22, Phòng giao dịch NHCSXH Yên Định có 59 khách hàng đang vay vốn, tổng dư nợ 5,9 tỷ đồng, bình quân khoảng 100 triệu đồng mỗi khách hàng. Vốn được sử dụng vào các mô hình chăn nuôi, dịch vụ ăn uống, cửa hàng và trồng cây ăn quả lâu năm.

Bà Lê Thị Mai, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn ở cụm Định Tăng, xã Yên Định, cho biết người mới trở về sau khi chấp hành xong án tù đôi khi chưa biết chương trình vay vốn này, còn e ngại. Tổ tiết kiệm và vay vốn ở địa phương phải tuyên truyền, động viên họ tham gia các tổ chức hội, vay vốn rồi làm ăn.

Khoản vốn cho một sinh kế bị bỏ dở

Em Nguyễn Thị Thúy ở thôn Định Tăng, xã Yên Định có chồng là Lê Văn Lực, người vừa chấp hành xong án 7 tháng tù giam về tội gây rối trật tự công cộng.

Thời điểm Lực đi chấp hành án, Thúy đang mang thai. Gia đình khi đó nuôi vịt. Chồng đi chấp hành án, việc chăn nuôi cũng phải dừng lại.

Lực trở về, Thúy cho biết Công an xã giới thiệu chương trình cho hai vợ chồng, sau đó tổ tiết kiệm và vay vốn hướng dẫn làm đơn đề nghị vay vốn.

100 triệu đồng vay từ NHCSH được vợ chồng Lực - Thúy dùng để mua trâu bò, lợn và cải tạo ao nuôi cá. Hiện gia đình có 5-6 con trâu bò, khoảng một tấn cá trong ao. Thúy cho biết thu nhập của gia đình khoảng 15-20 triệu đồng/tháng từ nhiều nguồn.

Tiền vay ngân hàng được vợ chồng Nguyễn Thị Thúy mua bò, lợn về nuôi - Ảnh: Đình Châu.

100 triệu đồng đủ để bắt đầu, chưa chắc đủ để đi xa

Trên địa bàn quản lý của mình, Phòng giao dịch NHCSXH Yên Định đánh giá bước đầu các mô hình vay vốn hoạt động khá tốt. Khách hàng đang thực hiện nghĩa vụ trả lãi định kỳ; các khoản vay chưa đến hạn trả gốc.

Theo ông Phùng Bá Hồng, Giám đốc NHCSXH Yên Định, có những hộ muốn phát triển mô hình chăn nuôi 30-40 con bò. Ngoài tiền mua con giống còn phải đầu tư chuồng trại, cơ sở vật chất. Với những mô hình như vậy, mức vay tối đa 100 triệu đồng không đáp ứng được toàn bộ nhu cầu của người vay. Hoặc như với Lê Đình Đạt. Để mở thêm khu cắt và nhận được nhiều đơn hàng hơn, Đạt vẫn cần thêm vốn.

Đạt từng là người thuộc diện cần hỗ trợ để tái hòa nhập. Giờ anh đang trả công cho những người khác.

Một khoản vay 100 triệu đồng chưa thể biến một xưởng may nhỏ thành cơ sở sản xuất lớn. Đạt vẫn đang tính từng chiếc máy, từng đơn hàng nhưng anh đã có người làm cùng.

Với anh, ngày trở về được tính bằng những đơn hàng đang chờ, những chiếc máy cần mua thêm và hai đứa trẻ cần bố đưa đến trường mỗi ngày./.