Radio
Podcast
Multimedia
Vụ án “Hợp đồng kỳ nghỉ” đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Không chỉ bức xúc trước các hành vi lừa đảo táng tận lương tâm với số tiền chiếm đoạt rất lớn từ các bị hại, dư luận còn thấy khó hiểu khi kẻ phạm tội phần lớn là người trẻ và có trình độ, học thức. Dưới góc nhìn của chuyên gia tâm lý tội phạm học, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn chỉ ra nguyên nhân khiến các đối tượng sẵn sàng bước qua ranh giới đạo đức và pháp luật để chiếm đoạt tài sản của người khác. Nghe nội dung bàn luận dưới đây.
Từ ngày 12-18/6, Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố 25 vụ án, khởi tố 201 bị can về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo kết quả điều tra ban đầu, các đối tượng đã thành lập 27 công ty, núp bóng doanh nghiệp kinh doanh du lịch, dụ dỗ các nạn nhân ký khoảng 17.000 hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ, chiếm đoạt 2.700 tỷ đồng.
Một ngày sau đó - ngày 19/6, Công an TP.HCM khởi tố 11 vụ án, khởi tố gần 200 bị về hành vi và thủ đoạn tương tự. Bước đầu xác định số tiền các đối tượng đã chiếm đoạt lên đến hơn 612 tỷ đồng.
Một trong những điểm gây chấn động dư luận là nạn nhân chủ yếu là người cao tuổi, kẻ lừa đảo đa số còn trẻ với tuổi đời từ 20-40. Hầu hết có trình độ cử nhân. Cá biệt, có một giám đốc sinh năm 2000.
Câu hỏi được nhiều người đặt ra là “Vì đâu những người trẻ, có sức khỏe, trình độ, học thức - thay vì phấn đấu cho một tương lai tươi sáng, lại đang tâm lừa đảo, chiếm đoạt đến đồng tiền cuối cùng của người đáng tuổi cha/mẹ, ông/bà mình, đẩy họ lâm cảnh nợ nần và kiệt quệ về tinh thần?”.
Dưới góc nhìn chuyên gia tâm lý tội phạm học, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn cho rằng các đối tượng lừa đảo trong vụ án không chỉ là hiện tượng cá biệt. Đây là dấu hiệu cảnh báo đáng lo về sự lệch lạc trong nhận thức và lối sống của một bộ phận người trẻ. Đó là sự tôn sùng vật chất quá mức và tâm lý muốn giàu nhanh.
“Lối sống khoe mẽ và chủ nghĩa tôn sùng vật chấy đang đẩy một bộ phận người trẻ vào cái bẫy của giá trị ảo. Sự nôn nóng muốn làm giàu nhanh đã làm tê liệt khả năng phòng vệ cơ bản của một bộ phận giới trẻ”, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn nhấn mạnh.
Theo PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn, đáng lo hơn là sự lệch lạc trong nhận thức. “Các đối tượng tự nguy biện cho hành vi lừa đảo bằng cách coi đó là nghệ thuật kinh doanh, là bán hàng đỉnh cao để loại bỏ tâm lý tội lỗi”, PGS. TS Đỗ Cảnh Thìn bày tỏ.
PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng một bộ phận người trẻ nhận thức sai lệch về hệ giá trị sống. Trong đó phải kể đến là tác động tiêu cực từ thông tin xấu, độc trên môi trường mạng. Cùng với đó là sự quan tâm chưa đúng mức của gia đình trong việc giáo dục con trẻ.
“Có một thực tế là cha mẹ đầu tư cho con học về các kỹ năng nhưng lại bỏ quên việc giáo dục về nhân cách cho trẻ. Cha mẹ sẵn sàng dành nhiều tiền bạc cho con học trường quốc tế, học ngoại ngữ, công nghệ, tài chính… nhưng lại bỏ qua giáo dục đạo đức, nhân cách cho con”, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn nhận định.
Để tương lai không còn những vụ án tương tự, xã hội không còn người trẻ bị cuốn vào vòng xoáy kiếm tiền bất chấp luật pháp và đạo đức, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn cho rằng cần bắt đầu từ gia đình.
“Gia đình là cái nôi hình thành nhân cách đầu tiên của mỗi người. Đây cũng là pháo đài bảo vệ con người trước những cám dỗ”, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn chia sẻ.
Đặc biệt, để không bị lợi dụng, trở thành công cụ thực hiện các hành vi sai trái, người trẻ cần tìm hiểu kỹ tính pháp lý, mô hình hoạt động của các công ty, doanh nghiệp.
Qua nghiên cứu, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn cho rằng trong bối cảnh cơ hội và cám dỗ luôn đan xen, người trẻ không nên đặt câu hỏi làm thế nào để kiếm nhiều tiền nhất, nhanh nhất. Thay vào đó, hãy hỏi mình có giá trị gì để xã hội sẵn sàng trả tiền cho mình. Ông khuyên người trẻ hãy biết đủ, biết dừng và biết hoài nghi trước những cơ hội “việc nhẹ lương cao”.
