Nhiều giải pháp bảo vệ và giảm thiểu trẻ em lao động trái pháp luật

Bộ Y tế vừa tổ chức Lễ phát động Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật, giai đoạn 2026-2030. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng nhằm tuyên truyền, phổ biến và triển khai thực hiện Quyết định số 1415 do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 28 tháng 7 năm 2026.

Chương trình hướng tới việc tạo cơ hội cho trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục, lao động trẻ em, trẻ em có nguy cơ bị bóc lột, bỏ rơi cũng như các trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khác được hỗ trợ can thiệp, hòa nhập và phát triển toàn diện.

Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận cho biết, Đảng, Nhà nước luôn xác định trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước; công tác bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ chiến lược, đồng thời là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, gia đình và toàn xã hội.

Thời gian qua, công tác bảo vệ trẻ em tại Việt Nam đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Hệ thống chính sách, pháp luật ngày càng được hoàn thiện; trên 80% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được trợ giúp phù hợp với nhu cầu, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương; tỷ lệ trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giảm đáng kể, từ 5,4% xuống còn 1,31%. 100% trẻ em bị xâm hại được áp dụng các biện pháp hỗ trợ, can thiệp phù hợp.

Hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em được triển khai theo 3 cấp độ, gồm phòng ngừa, hỗ trợ và can thiệp. Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 tiếp tục phát huy vai trò trong tiếp nhận thông tin, phối hợp xử lý kịp thời các vụ việc vi phạm quyền trẻ em. Ngày 8/9/2026, Việt Nam cũng chính thức khai trương Tổng đài phòng, chống bạo lực gia đình số 117. Những kết quả trên đã góp phần khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thực hiện Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em.

Theo Thứ trưởng Lê Đức Luận, mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác bảo vệ trẻ em vẫn đứng trước không ít khó khăn, thách thức. Tình trạng bạo lực trẻ em có xu hướng gia tăng trên phạm vi toàn cầu trong bối cảnh suy thoái kinh tế, lạm phát. Trẻ em thuộc nhóm yếu thế có nguy cơ phải bỏ học, tham gia lao động sớm hoặc đối mặt với các hình thức xâm hại, bạo lực.

Lao động trẻ em vẫn tồn tại tại khu vực nông, lâm, thủy sản, trong các gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ. Mạng lưới cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tại một số địa phương còn mỏng; việc kết nối, liên thông và chuyển tuyến dịch vụ chưa đồng bộ; ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý dữ liệu trẻ em ở cơ sở cũng còn có sự chênh lệch giữa các vùng, miền…

Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026 – 2030 đã đặt ra một số chỉ tiêu quan trọng đến năm 2030: tỷ lệ trẻ em bị bạo lực và xâm hại tình dục sẽ giảm ít nhất 5% mỗi năm, đồng thời đưa tỷ lệ lao động trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 17 tuổi xuống dưới 1,1%; 100% tỉnh, thành phố triển khai mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp, 95% cấp xã triển khai mô hình dịch vụ liên ngành và 100% cấp xã thành lập phòng điều tra thân thiện.

Tất cả các trường hợp trẻ em bị xâm hại, trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi khi được phát hiện đều sẽ được hỗ trợ và can thiệp kịp thời, phù hợp. Bên cạnh đó, 100% yêu cầu trợ giúp pháp lý cho trẻ em sẽ được đáp ứng theo đúng quy định pháp luật. Nhằm tối ưu hóa công tác quản lý, 100% trẻ em thuộc đối tượng bảo vệ và nguy cơ sẽ được quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em kết nối dùng chung với các cơ sở dữ liệu liên quan.

Để thực hiện thành công các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, chương trình tập trung vào sáu nhóm nhiệm vụ và giải pháp chiến lược bao gồm: hoàn thiện thể chế, chính sách và tiêu chuẩn hướng dẫn về bảo vệ trẻ em; đổi mới công tác truyền thông, giáo dục pháp luật và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách; phát triển hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em thông qua việc thúc đẩy liên kết giữa y tế, giáo dục, tư pháp, trợ giúp pháp lý và an sinh xã hội; đẩy mạnh công tác phòng ngừa, phát hiện và can thiệp lao động trẻ em, đặc biệt trong nông nghiệp, chuỗi cung ứng, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình và làng nghề; tăng cường hợp tác quốc tế kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu và tổ chức thanh tra, kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ việc thực hiện Chương trình.

Tại Lễ phát động, đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết, việc phê duyệt Chương trình Quốc gia mới đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Hội nghị Bộ trưởng Toàn cầu lần thứ hai về Chấm dứt Bạo lực đối với Trẻ em sẽ được tổ chức tại Manila vào tháng 11 năm 2026. Hội nghị là cơ hội quan trọng để Việt Nam chia sẻ những kết quả đạt được, tái khẳng định các cam kết và gắn kết các hành động quốc gia với động lực toàn cầu nhằm thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững 16.2.

Chương trình Quốc gia mới đặt ra một tầm nhìn đầy tham vọng: xây dựng môi trường an toàn và lành mạnh hơn cho mọi trẻ em; giảm thiểu bạo lực, xâm hại, bóc lột, bỏ mặc và lao động trẻ em; đồng thời hỗ trợ trẻ em đã trải qua tổn thương được phục hồi, phát triển và tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội.

UNICEF hoan nghênh việc Chương trình chú trọng mạnh mẽ đến công tác phòng ngừa, can thiệp sớm và cung cấp các dịch vụ tích hợp, đặc biệt khích lệ trước định hướng tăng cường hệ thống bảo vệ trẻ em, mở rộng các mô hình cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tích hợp, nâng cao cơ chế phối hợp liên ngành và bảo đảm hỗ trợ kịp thời cho trẻ em có nguy cơ. UNICEF cũng hoan nghênh việc Chương trình chú trọng đến hệ thống dữ liệu và chuyển đổi số. Đây là những yếu tố thiết yếu để hiểu rõ hơn các nguy cơ, phát hiện sớm trẻ em dễ bị tổn thương, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ và bảo đảm không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau.