Nhằm góp phần triển khai hiệu quả “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh và thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, mới đây, Trung tâm tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ (Trung tâm MARIN) đưa ra 5 đề xuất nhằm gỡ những “nút thắt” trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

1. Đề nghị ưu tiên thực hiện việc rà soát, đối chiếu và chuẩn hóa toàn bộ cơ sở dữ liệu quân nhân hy sinh, mất tích để hình thành một nguồn dữ liệu thống nhất dùng chung.

2. Cần tiếp tục rà soát, đồng bộ dữ liệu giữa cơ quan quản lý người có công ở Trung ương, các địa phương và dữ liệu thực tế tại các nghĩa trang liệt sĩ. Đồng thời, phân loại chi tiết từng nhóm mộ theo mức độ đầy đủ của thông tin, tình trạng hồ sơ và khả năng xác định danh tính để lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, tránh dàn trải nguồn lực.

3. Đề nghị dành sự ưu tiên đặc biệt cho phương pháp thực chứng, đồng thời, xây dựng quy trình và bộ tiêu chí thống nhất về xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng; tổ chức các hội thảo khoa học để tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, các tổ chức và cá nhân đã có nhiều năm trực tiếp tham gia công tác tìm kiếm, xác định hài cốt liệt sĩ; Không xem việc xác định danh tính liệt sĩ như một thủ tục hành chính thông thường.

4. Đề nghị Ban Chỉ đạo nghiên cứu ban hành cơ chế phối hợp linh hoạt, tạo điều kiện để các nguồn lực xã hội tham gia hiệu quả hơn vào quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.

5. Xây dựng một cơ sở dữ liệu số quốc gia thống nhất về quân nhân hy sinh hoặc mất tích trong chiến tranh, liệt sĩ và mộ liệt sĩ, kết nối dữ liệu của Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, các địa phương, nghĩa trang liệt sĩ và các nguồn tư liệu xã hội.

Những đề xuất của Trung tâm MARIN đã nhận được phản hồi tích cực từ Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.

Trao đổi với BTV VOV2, bà Ngô Thị Thúy Hằng, Giám đốc Trung tâm Marin cho biết, những kiến nghị này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của cá nhân trong 22 năm tìm kiếm, thu thập cũng như tổ chức các cuộc tư vấn cho các gia đình liệt sỹ cùng kinh nghiệm của 14 năm tìm kiếm thân nhân cho các anh hùng liệt sỹ bằng phương pháp thực chứng.

“Trung tâm của chúng tôi đang có hơn 900.000 hồ sơ quân nhân hy sinh hoặc mất tích trong chiến tranh. Việc tiếp xúc với thân nhân liệt sỹ hàng ngày, chúng tôi thấy những đề xuất đưa ra là rất hợp lý”, bà Hằng chia sẻ.

Theo bà Hằng, những đề xuất này nếu được thực hiện sẽ giải quyết được nhiều vấn đề liên quan đến liệt sỹ và gia đình liệt sỹ.

Hiện nay, việc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, việc tìm thân nhân cho liệt sĩ gặp rất nhiều khó khăn. Có thể liệt kê như: các gia đình khó tiếp cận các nguồn thông tin về liệt sỹ, một số dữ liệu chưa thống nhất,… Đây là những “nút thắt” khiến nhiều gia đình cùng hồ sơ và phần mộ, hài cốt của các anh hùng liệt sỹ vẫn chưa thể tìm được nhau, khớp nối với nhau.

Nêu thực tế này, bà Hằng cho rằng việc chuẩn hóa và thống nhất cơ sở dữ liệu quân nhân hy sinh, mất tích trong chiến tranh; rà soát, đồng bộ dữ liệu giữa cơ quan quản lý người có công ở Trung ương, các địa phương và dữ liệu thực tế tại các nghĩa trang liệt sĩ là vô cùng quan trọng. Đây là nền tảng để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

“Nếu có dữ liệu, gia đình liệt sỹ sẽ tự làm được rất nhiều việc. Nhà nước sẽ giảm bớt gánh nặng”, bà Hẳng khẳng định.

Trong các đề xuất gửi đến Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, Trung tâm MARIN nhấn mạnh ưu tiên xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng, không xem việc xác định danh tính liệt sĩ như một thủ tục hành chính thông thường. Bà Hằng cho rằng, nếu được thực hiện, phương pháp có thể giải quyết ngay nhiều trường hợp mà không nhất thiết phải chờ các điều kiện khác.

Bà Hằng cũng cho rằng trước khi Nhà nước tổ chức bài bản công tác tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ, rất nhiều gia đình, cá nhân và tổ chức xã hội đã âm thầm thực hiện công việc này trong nhiều thập kỷ và tích lũy được nguồn tư liệu, kinh nghiệm vô cùng quý giá. Nếu có cơ chế phối hợp linh hoạt, nguồn lực này sẽ tham gia hiệu quả hơn vào quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.

“Sự tham gia của người dân không chỉ bổ sung nguồn thông tin mà còn góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trong việc thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng đối với các anh hùng liệt sĩ”, bà Hằng nhấn mạnh.

Nghe nội dung cuộc trao đổi với bà Ngô Thị Thúy Hằng, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ (Trung tâm MARIN) tại đây: