Sau giờ học, Nguyễn Ngọc An, học sinh Trường THPT Đống Đa, Hà Nội thỉnh thoảng chơi game Block Blast để giải trí, giảm căng thẳng. Với An, điều quan trọng là lựa chọn trò chơi phù hợp và chủ động kiểm soát thời gian, không để game ảnh hưởng đến học tập, sức khỏe và những người xung quanh.

Tuy nhiên, không phải học sinh nào cũng dễ dàng dừng lại đúng lúc. Đào Hương Giang, học sinh Trường THPT Phan Huy Chú, Hà Nội chia sẻ, có những lúc em chơi game hơn một tiếng, nhất là khi có nhiều thời gian rảnh và dễ mất kiểm soát, bỏ bê việc học. Trần Khải Minh, học sinh Trường THCS Giảng Võ, Hà Nội cũng thừa nhận có những lúc chơi game quên cả thời gian.

Những chia sẻ này cho thấy game có thể bắt đầu từ nhu cầu giải trí rất bình thường, nhưng nếu không giới hạn, hoạt động này dễ chiếm quá nhiều thời gian trong sinh hoạt hằng ngày. Với nhiều phụ huynh, nỗi lo không chỉ là con chơi bao lâu, mà còn là việc trẻ có thể bị cuốn vào game, mất ngủ, sao nhãng học tập, thu hẹp các mối quan hệ hoặc chịu tác động từ những nội dung và tương tác không phù hợp trên môi trường mạng.

Chị Trần Mai Anh, một phụ huynh ở Đồng Nai cho biết, cha mẹ không thể quản lý con suốt cả ngày, trong khi game và mạng xã hội ngày càng phổ biến. Chị lo trẻ dành quá nhiều thời gian chơi game hoặc bị bạn xấu lôi kéo, nhưng cũng gặp khó khăn khi tìm cách kiểm soát mà không thể lúc nào cũng có mặt bên con.

Theo bà Nguyễn Hải Anh, Thạc sĩ Luật, chuyên gia Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững, không nên đánh đồng việc chơi game nhiều với rối loạn chơi game. Điều cần quan tâm là khả năng kiểm soát hành vi, việc trẻ ưu tiên game hơn những hoạt động khác và vẫn tiếp tục chơi dù đã xuất hiện hậu quả tiêu cực đối với sức khỏe, học tập, sinh hoạt hoặc các mối quan hệ.

Bà Nguyễn Hải Anh, Thạc sĩ Luật, chuyên gia Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững

Bà Hải Anh cho rằng game trực tuyến không hoàn toàn có hại. Nếu được lựa chọn phù hợp và sử dụng có giới hạn, game có thể giúp trẻ thư giãn, rèn luyện tư duy, phản xạ, khả năng giải quyết vấn đề và kết nối bạn bè. Tuy nhiên, một số cơ chế thiết kế như phần thưởng liên tục, nhiệm vụ nối tiếp, bảng xếp hạng, thông báo nhắc quay lại hoặc tương tác kéo dài có thể khiến trẻ khó dừng lại, nhất là khi các em chưa có khả năng tự quản lý thời gian và cảm xúc.

Trong bối cảnh đó, đề xuất sửa đổi Nghị định 147/2024 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet đang nhận được sự quan tâm. Theo dự thảo, trẻ em dưới 16 tuổi có thể chỉ được chơi game tối đa 60 phút mỗi ngày, thay vì tổng thời gian 180 phút như quy định hiện hành.

Giới hạn 60 phút được kỳ vọng góp phần giúp trẻ cân bằng giữa giải trí, học tập, nghỉ ngơi, vận động và giao tiếp trực tiếp. Tuy nhiên, theo bà Hải Anh, giới hạn thời gian chỉ là một công cụ quản lý, không thể thay thế cho việc giáo dục kỹ năng số và sự đồng hành của gia đình. Quy định muốn phát huy hiệu quả cần rõ ràng, có cơ chế xác thực độ tuổi, giám sát tài khoản và xử lý những trường hợp tìm cách né tránh.

Bên cạnh đó, trách nhiệm bảo vệ trẻ em không thể chỉ đặt lên vai cha mẹ. Các nhà mạng, nhà cung cấp dịch vụ game và nhà sản xuất game cần tham gia ngay từ khâu thiết kế, phát hành và vận hành sản phẩm.

Theo bà Hải Anh, các nền tảng cần có cơ chế xác thực độ tuổi phù hợp, phân loại nội dung rõ ràng và cung cấp công cụ để phụ huynh thiết lập giới hạn thời gian, kiểm soát nội dung, theo dõi hoạt động của trẻ. Những công cụ này phải dễ sử dụng, minh bạch và không đẩy toàn bộ trách nhiệm giám sát cho gia đình.

Nhà sản xuất game cũng cần xem xét những yếu tố có thể khiến người chơi khó dừng lại, như thiết kế thúc đẩy đăng nhập liên tục, phần thưởng nối tiếp, thông báo lặp lại hoặc cơ chế khuyến khích chi tiêu quá mức. Với người chơi chưa thành niên, nội dung, giao dịch trong ứng dụng và các hình thức tương tác cần được thiết kế phù hợp với độ tuổi, hạn chế nguy cơ gây áp lực hoặc kéo dài thời gian sử dụng.

Các nhà cung cấp dịch vụ và nhà mạng cần phối hợp kiểm soát những rủi ro như bắt nạt, quấy rối, dụ dỗ, lừa đảo và tiếp cận nội dung độc hại. Cơ chế báo cáo, tiếp nhận và xử lý vi phạm phải rõ ràng, kịp thời; đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân và thông tin của trẻ em.

Bà Hải Anh nhấn mạnh, để chính sách đi vào cuộc sống, trách nhiệm của từng chủ thể cần được phân định cụ thể. Gia đình đồng hành và hướng dẫn; nhà trường nhận diện sớm, hỗ trợ học sinh; còn nhà mạng, nhà cung cấp và nhà sản xuất game phải chủ động xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh ngay từ khâu phát triển và cung cấp sản phẩm.

Giới hạn 60 phút mỗi ngày, nếu được ban hành, có thể là một biện pháp hỗ trợ bảo vệ trẻ em. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ là giảm số giờ chơi game, mà còn giúp trẻ hình thành khả năng tự kiểm soát, được bảo vệ trước những rủi ro trên môi trường mạng và duy trì sự cân bằng giữa thế giới trực tuyến với đời sống thực.

Chơi game không đồng nghĩa với lệ thuộc game. Bên cạnh sự đồng hành của cha mẹ và nhà trường, các nhà mạng, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ game và nhà sản xuất game cần đề cao trách nhiệm, phát triển nội dung lành mạnh, bảo vệ trẻ em và hạn chế nguy cơ lệ thuộc. Khi các bên cùng chung tay, game sẽ là hoạt động giải trí tích cực, không cản trở sự phát triển của trẻ./.