Từ 9 chiếc khăn quàng cổ đến hy vọng "trả lại tên" cho các liệt sĩ

Trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh), lực lượng làm nhiệm vụ đã phát hiện 9 bộ hài cốt liệt sĩ có khăn quàng cổ được chôn cùng. Đây là một chi tiết đáng chú ý, mở thêm hướng nghiên cứu, xác minh danh tính các liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Manh mối từ những chiếc khăn quàng cổ

Gần 60 năm đã trôi qua, nhiều di vật được tìm thấy cùng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng vẫn còn mang theo những dấu vết có giá trị đối với công tác xác minh. Trong số đó, việc phát hiện 9 bộ hài cốt có khăn quàng cổ đang được lực lượng chức năng đặc biệt quan tâm. Đối chiếu với một số tài liệu lịch sử về hoạt động của lực lượng Biệt động Sài Gòn trong Tết Mậu Thân 1968 cho thấy chi tiết này có những điểm đáng lưu ý.

Trong cuốn “Cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968 ở khu trọng điểm (Sài Gòn - Gia Định)” của các tác giả Hà Minh Hồng và Trần Nam Tiến, khi thuật lại thời điểm lực lượng biệt động tiếp cận mục tiêu Đại sứ quán Mỹ có đoạn: “Những người trên xe, mang khăn quàng cổ và băng tay làm tín hiệu, lao xuống và cùng rocket và bộc phá để tấn công”. Chi tiết trên cho thấy khăn quàng cổ, cùng với băng tay, từng được sử dụng làm tín hiệu nhận biết của lực lượng tham gia trận đánh.

Trong trận tiến công Đại sứ quán Mỹ tại Sài Gòn vào Tết Mậu Thân 1968, 15 chiến sĩ biệt động đã anh dũng hy sinh. Từ việc phát hiện 9 bộ hài cốt có khăn quàng cổ, kết hợp với các tài liệu lịch sử, một hướng nghiên cứu đang được đặt ra: Trong số hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng, liệu có hài cốt của những chiến sĩ biệt động đã hy sinh trong trận đánh Đại sứ quán Mỹ?

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một giả thiết phục vụ công tác nghiên cứu, xác minh. Những điểm tương đồng về di vật là manh mối quan trọng nhưng chưa đủ cơ sở để đi đến kết luận về danh tính hay đơn vị của các liệt sĩ. Việc xác định cần được tiến hành thận trọng, dựa trên tổng hợp nhiều nguồn chứng cứ, đặc biệt là kết quả giám định ADN.

Khẩn trương tìm thân nhân 15 liệt sĩ

Với quyết tâm sớm xác định danh tính, “trả lại tên” cho các liệt sĩ, Bộ Tư lệnh TP. Hồ Chí Minh đang tích cực phối hợp với Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến Khối vũ trang - Biệt động Quân khu Sài Gòn - Gia Định, các nhà nghiên cứu, nhân chứng lịch sử và những người am hiểu về lực lượng Biệt động Sài Gòn để tiếp tục rà soát, đối chiếu hồ sơ.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là tìm kiếm thân nhân của 15 liệt sĩ đã hy sinh trong trận đánh Đại sứ quán Mỹ, từ đó tiến hành lấy mẫu ADN thân nhân, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ đối chứng, xác định danh tính.

Song song với đó, lực lượng chức năng sẽ tiến hành lấy mẫu ADN đối với 9 bộ hài cốt liệt sĩ có khăn quàng cổ để giám định, đối chiếu. Các di vật được tìm thấy cùng hài cốt cũng tiếp tục được nghiên cứu, so sánh với hồ sơ, tài liệu lịch sử và thông tin do nhân chứng cung cấp.

Quá trình xác minh sẽ được thực hiện trên nguyên tắc khoa học, khách quan, thận trọng; không suy đoán từ một dấu hiệu riêng lẻ mà kết hợp đồng bộ giữa dữ liệu ADN, đặc điểm di vật, vị trí chôn cất, tài liệu lịch sử, phiên hiệu đơn vị và lời kể của nhân chứng.

Để các liệt sĩ được trở về với tên của mình

Sau gần 60 năm nằm lại trong lòng đất, mỗi di vật được tìm thấy bên hài cốt liệt sĩ đều mang một giá trị đặc biệt. Một chiếc khăn, đôi dép, chiếc cúc áo hay một vật dụng cá nhân tưởng như rất nhỏ bé, nhưng khi được đặt đúng trong bối cảnh lịch sử, có thể trở thành manh mối quan trọng giúp lần tìm đơn vị, trận đánh và cuối cùng là danh tính của người đã hy sinh.

Vì vậy, 9 chiếc khăn quàng cổ được phát hiện lần này không chỉ đơn thuần là những di vật. Chúng đang mở thêm một hướng nghiên cứu để lực lượng chức năng từng bước làm sáng tỏ danh tính những người đã nằm lại sau những trận chiến ác liệt của Tết Mậu Thân 1968.

Hành trình ấy chắc chắn còn nhiều khó khăn. Thời gian gần 60 năm đã khiến nhân chứng ngày càng ít, địa hình thay đổi, nhiều hồ sơ, tài liệu không còn đầy đủ. Nhưng mỗi thông tin, mỗi di vật và mỗi mẫu ADN được thu thập, đối chiếu sẽ góp thêm một phần dữ liệu để thu hẹp khoảng cách giữa những liệt sĩ chưa biết tên với gia đình đang mong chờ tin tức.

Di vật hài cốt liệt sĩ là những chiếc khăn quàng cổ chưa phai màu