Không hạ chuẩn xử lý các vụ án xâm hại trẻ em

Chiều 11/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14.

Dự thảo xác định tỷ lệ giải quyết, xét xử các vụ án hình sự đạt trên 88%, riêng các vụ án xâm hại trẻ em đạt trên 90%. Một số đại biểu cho rằng mức này cần được xem xét lại để bảo đảm sự thống nhất giữa các khâu điều tra, truy tố và xét xử, đồng thời thể hiện rõ hơn yêu cầu ưu tiên bảo vệ trẻ em.

Không để khâu xét xử có chỉ tiêu thấp hơn điều tra, truy tố

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) cho rằng, khi xây dựng nghị quyết mới cần phân biệt rõ giữa nghĩa vụ pháp lý bắt buộc và những mục tiêu cần phấn đấu.

Những yêu cầu như tuân thủ trình tự, thủ tục, thực hiện đúng thời hạn và bảo đảm quyền của người tham gia tố tụng đã được pháp luật quy định thì phải được thực hiện đầy đủ, không nên chuyển thành chỉ tiêu với tỷ lệ thấp hơn.

“Về nguyên tắc, cái gì pháp luật đã bắt buộc thì phải thực hiện đầy đủ, đúng pháp luật, không nên đặt ra thành chỉ tiêu với tỷ lệ thấp hơn 100%. Việc quy định các tỷ lệ như 80%, 82% hay 90% trong nghị quyết đã tạo ra một mức chuẩn thấp hơn mức chuẩn pháp luật quy định”, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nhấn mạnh.

Theo đại biểu, việc quy định tỷ lệ xét xử các vụ án xâm hại trẻ em đạt trên 90% chưa phù hợp với chủ trương, chính sách và pháp luật về bảo vệ trẻ em. Đây là nhóm vụ án liên quan đến những nạn nhân yếu thế, cần được xử lý nghiêm minh, kịp thời và đầy đủ.

Cùng quan điểm, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị nâng tỷ lệ xét xử các vụ án xâm hại trẻ em lên trên 95%.

Theo đại biểu, ở giai đoạn tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm cũng như điều tra, truy tố, dự thảo đặt chỉ tiêu trên 95%. Vì vậy, không nên để chỉ tiêu ở khâu xét xử – nơi đưa ra phán quyết và bảo đảm công lý cho nạn nhân – thấp hơn các giai đoạn trước.

“Giai đoạn điều tra, truy tố đã đặt chỉ tiêu giải quyết trên 95% thì không có lý do gì đến khâu xét xử – chốt chặn mang lại công lý cuối cùng – lại đặt ngưỡng thấp hơn. Sự chậm trễ trong xét xử có thể làm gia tăng những tổn thương tâm lý không thể phục hồi đối với nạn nhân yếu thế này”, đại biểu Thạch Phước Bình phân tích.

Việc nâng chỉ tiêu lên trên 95%, theo đại biểu, sẽ bảo đảm tính xuyên suốt, đồng bộ của hệ thống tư pháp và thể hiện thông điệp mạnh mẽ của Quốc hội trong việc bảo vệ trẻ em.

Xử lý nghiêm những loại tội phạm ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ em

Từ góc độ phòng, chống tội phạm, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục tập trung đấu tranh, xử lý nghiêm những loại tội phạm gây bức xúc trong dư luận, trong đó có tội phạm xâm hại trẻ em và ma túy.

“Thời gian tới, tôi đề nghị các cơ quan, đặc biệt là cơ quan điều tra, tăng cường đấu tranh, phòng, chống, xử lý nghiêm minh các loại tội phạm nguy hiểm, gây bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân như tội phạm xâm hại trẻ em, tội phạm ma túy, hàng gian, hàng giả, thực phẩm bẩn, thuốc giả”, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị.

Theo đại biểu, đây là những loại tội phạm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự an toàn của cộng đồng và làm suy giảm niềm tin của người dân. Vì vậy, hiệu quả phòng, chống tội phạm không chỉ được đánh giá bằng số vụ được phát hiện hay tỷ lệ phá án mà còn phải thể hiện ở khả năng bảo vệ người dân, nhất là trẻ em.

Liên quan đến phòng, chống ma túy, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho biết, tòa án hiện còn được giao xem xét việc đưa người nghiện ma túy từ 12 đến 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Đây là những vụ việc liên quan trực tiếp đến người chưa thành niên nên phải tuân thủ nghiêm ngặt trình tự, thủ tục và thời hạn theo quy định của pháp luật.

Cùng với đó, hoạt động tư pháp đang phải giải quyết nhiều loại tội phạm mới, có tính chất phức tạp như tội phạm trên không gian mạng, tội phạm xuyên quốc gia và các vụ án có sự cấu kết với đối tượng ở nước ngoài. Khối lượng vụ việc tăng trong khi nguồn lực còn hạn chế đặt ra yêu cầu đổi mới quy trình, tăng cường ứng dụng công nghệ nhưng vẫn phải bảo đảm đầy đủ các nguyên tắc tố tụng.

Các đại biểu cho rằng, chỉ tiêu định lượng là cần thiết để Quốc hội giám sát và tạo động lực nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp. Tuy nhiên, các cơ quan tiến hành tố tụng không thể vì áp lực hoàn thành tỷ lệ mà xem nhẹ chất lượng hoặc thực hiện không đầy đủ những thủ tục bảo vệ người tham gia tố tụng.

Đối với các vụ án xâm hại trẻ em, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành một tỷ lệ nhất định mà còn phải xử lý kịp thời, nghiêm minh, đúng pháp luật, không để quá trình tố tụng kéo dài làm gia tăng tổn thương đối với nạn nhân.

Giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, các chỉ tiêu trong dự thảo nghị quyết được xây dựng như một bộ tiêu chí để Quốc hội giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp. Việc lựa chọn và điều chỉnh chỉ tiêu phải dựa trên kết quả thực tế, bảo đảm tính khả thi nhưng không làm giảm yêu cầu về chất lượng.

Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, nghiên cứu chuyển những nội dung còn mang tính định tính thành chỉ tiêu có thể đo lường; đồng thời tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Không hạ chuẩn xử lý án xâm hại trẻ em cũng chính là không hạ thấp trách nhiệm bảo vệ những người yếu thế. Mỗi chỉ tiêu chỉ thực sự có ý nghĩa khi góp phần bảo vệ quyền lợi của trẻ em và củng cố niềm tin của người dân vào các cơ quan thực thi pháp luật./.