Bà Ngô Thị Thúy Hằng, Giám đốc Trung tâm MARIN chia sẻ kinh nghiệm và tư vấn cho thân nhân liệt sĩ về phương pháp thực chứng xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin:

Theo thống kê của các cơ quan chức năng, tại các nghĩa trang liệt sỹ trên toàn quốc còn khoảng 230.000 mộ liệt sỹ chưa xác định được thông tin danh tính. Bên cạnh việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN, phương pháp thực chứng đang được nhiều cơ quan, tổ chức và gia đình liệt sĩ quan tâm, bởi phương pháp này dựa trên việc thu thập, đối chiếu và xác minh các nguồn thông tin lịch sử, hồ sơ quân nhân, cũng như lời kể của nhân chứng.

Bà Ngô Thị Thúy Hằng, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ (MARIN), cho biết phương pháp thực chứng có thể xem như một “bộ lọc dữ liệu” quan trọng trước khi tiến hành các bước xác minh sâu hơn.

Theo bà Hằng, bản chất của phương pháp này tương tự hoạt động chứng minh trong pháp lý: “Phải thu thập, đối chiếu nhiều nguồn chứng cứ để chứng minh hài cốt đó có phải của liệt sĩ đang tìm kiếm hay không”.

Vẫn còn khoảng 230 nghìn mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính

Thực tế triển khai cho thấy hiệu quả rõ rệt. Trong khoảng 10 năm phối hợp với cơ quan chức năng, Trung tâm MARIN đã hỗ trợ xác định danh tính hơn 1.000 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng.

Quy trình thực hiện được chia thành nhiều hướng: từ tra cứu dữ liệu để tìm trường hợp trùng khớp duy nhất, đến loại trừ các khả năng không phù hợp hoặc đối chiếu thông tin đồng dạng về đơn vị, hoàn cảnh hy sinh.

Về thủ tục, thân nhân liệt sĩ có thể trực tiếp hoặc ủy quyền lập hồ sơ đề nghị, gửi tới cơ quan quản lý hồ sơ gốc để tổ chức xác minh. Hồ sơ bao gồm đơn đề nghị, giấy xác nhận nơi hy sinh và thông tin quản lý mộ.

Quy trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị định 131/2021/NĐ-CP
Quy trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị định 131/2021/NĐ-CP

Từ kinh nghiệm thực tế, bà Ngô Thị Thúy Hằng khuyến nghị gia đình cần bắt đầu từ các tài liệu gốc như giấy báo tử, chủ động liên hệ cơ quan quân sự địa phương để thu thập thông tin và hệ thống lại dữ liệu một cách liên tục, tránh rời rạc.

Việc xác định danh tính liệt sĩ không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay thủ tục hành chính, mà còn là quá trình kết nối thông tin xã hội. Mỗi tài liệu, mỗi ký ức được xác minh đều có thể trở thành căn cứ quan trọng để trả lại danh tính chính xác cho người đã khuất./.