Nhiều ý kiến đại biểu được đưa ra từ thực tiễn triển khai, thể hiện mong muốn hoàn thiện khung pháp lý theo hướng rõ ràng, minh bạch, dễ thực hiện, đồng thời thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của người dân.

Một trong những nội dung được đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP Hồ Chí Minh) quan tâm là cách diễn đạt trong dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). Theo đại biểu, để tránh cách hiểu chưa thống nhất, nên chỉnh sửa cụm từ “quyền tiếp cận thông tin của công dân” thành “quyền của công dân được tiếp cận thông tin”, qua đó thể hiện rõ ràng hơn về chủ thể và nội dung quyền, góp phần bảo đảm tính minh bạch của văn bản pháp luật.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thanh Mai (đoàn TP Hồ Chí Minh)

Ở góc độ nội dung công khai thông tin, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng dự thảo luật hiện nay chủ yếu liệt kê thông tin phục vụ quản lý nhà nước, trong khi cần chuyển mạnh sang tư duy công khai dữ liệu phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu dẫn ví dụ trong lĩnh vực giáo dục, cần bổ sung các thông tin quan trọng như tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp, tỷ lệ có việc làm, thu nhập sau tốt nghiệp, mức độ phù hợp ngành nghề hay mức độ hợp tác với doanh nghiệp. Đây là những dữ liệu giúp người học có cơ sở lựa chọn phù hợp.

Trong lĩnh vực môi trường, đại biểu đề xuất cần công khai dữ liệu theo thời gian thực, bao gồm chất lượng môi trường, phát thải, lộ trình giảm phát thải, bản đồ rủi ro môi trường cũng như các báo cáo trách nhiệm của doanh nghiệp. Theo đại biểu, việc công khai dữ liệu đầy đủ, kịp thời sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng niềm tin xã hội và phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại.

Đại biểu Quốc hội Lâm Văn Đoan (đoàn Lâm Đồng)

Đại biểu Lâm Văn Đoan (đoàn Lâm Đồng) nhấn mạnh yêu cầu rà soát sự thống nhất giữa Luật Tiếp cận thông tin với các luật liên quan. Theo đại biểu, dù dự thảo có đề cập đến chuyển đổi số, nhưng cách tiếp cận vẫn còn mang tính truyền thống, chưa phản ánh đầy đủ sự thay đổi của môi trường số, nơi việc tiếp cận thông tin cần nhanh chóng, linh hoạt hơn.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung cơ chế để người dân trực tiếp tham gia giám sát việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin, bên cạnh vai trò của các cơ quan, tổ chức đại diện. Đồng thời, cần quan tâm hơn đến các nhóm yếu thế, đặc biệt là người cao tuổi, trong bối cảnh dân số đang già hóa nhanh.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu Trần Thị Oanh (đoàn Lâm Đồng) phản ánh việc tiếp cận thông tin về quy hoạch, sử dụng đất còn nhiều khó khăn do thiếu hệ thống dữ liệu công khai, đáng tin cậy. Đại biểu đề nghị cần quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan trong việc cung cấp thông tin, đồng thời bổ sung chế tài xử lý các trường hợp chậm trễ, né tránh.

Đại biểu Quốc hội Lê Thị Hoài Chung (đoàn Nghệ An)

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung (đoàn Nghệ An) góp ý về nội dung công khai thông tin trong lĩnh vực y tế. Theo đại biểu, cần sắp xếp lại các nội dung cho khoa học, đồng thời bổ sung thông tin liên quan đến lĩnh vực dược như danh sách cơ sở hành nghề, danh sách người hành nghề, kết quả đánh giá chất lượng và các cơ sở vi phạm pháp luật. Việc công khai đầy đủ sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận và lựa chọn dịch vụ phù hợp.

Ở góc độ cải cách thủ tục hành chính, đại biểu Phạm Thúy Chinh (đoàn Hải Phòng) cho rằng quy định về “phiếu yêu cầu cung cấp thông tin” có thể tạo thêm thủ tục không cần thiết.

Đại biểu đề nghị thay bằng quy định linh hoạt hơn, cho phép công dân thực hiện yêu cầu bằng văn bản hoặc hình thức điện tử, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số.

Đại biểu cũng lưu ý không nên đưa các quy định mang tính kỹ thuật, như mẫu biểu hay phần mềm quản lý vào luật, bởi đây là những nội dung có thể thay đổi theo thời gian. Đồng thời, cần bổ sung quy định về trách nhiệm bảo đảm tính chính xác của thông tin được cung cấp, bởi đây là yếu tố quan trọng gắn với quyền và lợi ích của công dân.

Đại biểu Hoàng Văn Tuyên (đoàn Hải Phòng) đề nghị mở rộng đối tượng được hỗ trợ tiếp cận thông tin, không chỉ giới hạn ở người khuyết tật hay vùng khó khăn, mà cần tính đến người nghèo, người ở khu vực chịu ảnh hưởng thiên tai. Ngoài ra, cần quy định rõ đầu mối cung cấp thông tin để bảo đảm tính thống nhất trong thực hiện, tránh mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau.

Việc hoàn thiện Luật Tiếp cận thông tin sửa đổi không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, mà còn tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường niềm tin của người dân và doanh nghiệp, hướng tới một nền quản trị hiện đại, hiệu quả hơn./.