Radio
Podcast
Multimedia
Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT).
Phiên giải trình tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với lĩnh vực giáo dục hiện nay như: Việc triển khai Luật nhà giáo, việc tuyển dụng, luân chuyển, biệt phái giáo viên; triển khai mô hình trung học nghề, phân luồng học sinh, dự báo sử dụng nhân lực; việc tổ chức bữa ăn bán trú; thiếu SGK đầu năm học; tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT; học thêm - dạy thêm; bạo lực học đường; học phí đại học; tuyển sinh và chất lượng giáo dục đại học...
Riêng về kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) và tuyển sinh đại học, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, đây là vấn đề cử tri, Nhân dân, học sinh và phụ huynh đặc biệt quan tâm.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ GD-ĐT có những đánh giá phương thức tổ chức kỳ thi, bảo đảm nghiêm túc, khách quan, công bằng, an toàn, ổn định và giảm áp lực không cần thiết.
Đối với tuyển sinh đại học, cần làm rõ tính minh bạch, khả năng đối sánh giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển; tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách, hạn chế những thay đổi gây khó khăn cho người học.
Việc thi, kiểm tra, đánh giá phải đặt trong yêu cầu chung về giáo dục thực chất, khắc phục bệnh thành tích, tâm lý chạy theo điểm số, đánh giá đúng năng lực và sự tiến bộ của người học.
"Năm học trước, thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ IELTS được cộng điểm trong xét tuyển. Tuy nhiên dự kiến năm 2027, Bộ lại bỏ việc này. Rất nhiều phụ huynh cũng băn khoăn về chính sách thiếu ổn định trong quá trình đưa ra. Tất nhiên, mỗi thời kỳ chúng ta phải có những tiêu chí đáp ứng yêu cầu, nhưng cần phải có những dự báo để đưa ra chính sách, tránh việc thay đổi đột ngột, dẫn đến ảnh hưởng đến tâm lý học sinh và sự băn khoăn, lo lắng của phụ huynh", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị.
Tại phiên giải trình, nhiều đại biểu Quốc hội cũng bày tỏ sự băn khoăn về công tác tuyển sinh đại học. Trong đó, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội đặt câu hỏi, căn cứ nào để Bộ GD-ĐT đề xuất từ năm 2028, mỗi ngành/chương trình đào tạo cơ sở đào chỉ được sử dụng 1 phương thức xét tuyển; việc giới hạn phương thức xét tuyển liệu có ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh?
Trong khi đó, đại biểu Đinh Ngọc Quý, ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội đặt vấn đề, hiện các cơ sở đào tạo được giao quyền tự chủ cao về tuyển sinh. Tuy nhiên trong thời gian qua, việc các trường đưa ra nhiều phương thức, tổ hợp xét tuyển khiến thí sinh, phụ huynh rơi vào "ma trận"; sự chênh lệch chất lượng giữa một số phương thức/tổ hợp là đáng kể. Bộ GD-ĐT có giải pháp nào để đảm bảo chất lượng, công bằng.
Liên quan trực tiếp đến xét tuyển đại học, Đại biểu Đinh Ngọc Quý cũng lo ngại trước những tiêu cực nghiêm trọng xảy ra tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, làm suy giảm niềm tin của thí sinh, phụ huynh và xã hội. Từ những sai phạm này, Kỳ thi tốt nghiệp THPT trong thời gian tới sẽ được tổ chức như thế nào? Đâu là những giải pháp để phòng ngừa gian lận thi cử?
Sẽ tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ để hạn chế tiêu cực trong thi cử
Giải trình về công tác thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học cũng như những điều chỉnh trong phương thức tuyển sinh, theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn, mô hình thi tốt nghiệp THPT hiện nay đã trải qua quá trình hoàn thiện với nhiều lần điều chỉnh.
Từ năm 2015, công tác thi tốt nghiệp THPT tiếp tục có bước cải tiến quan trọng khi chỉ tổ chức một kỳ thi duy duy nhất thay vì tổ chức làm 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay được tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực đáng kể. Cùng với đó, công tác tuyển sinh cũng ngày càng thuận lợi hơn khi học sinh có thể thực hiện trực tuyến từ đăng ký xét tuyển, nộp lệ phí đến đăng ký nhập học. Đây là kết quả của quá trình chuyển đổi số trong tuyển sinh.
Tuy nhiên, những vụ việc tiêu cực xảy ra tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Tuyên Quang và một số địa phương, theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn là điều rất đáng tiếc.
Nguyên nhân được lãnh đạo Bộ GD-ĐT chỉ ra là ý thức tuân thủ pháp luật. Vì vậy, giải pháp cũng phải được thực hiện bằng các biện pháp pháp luật, trong đó những người vi phạm phải chịu trách nhiệm.
"Việc thực thi pháp luật nghiêm minh không chỉ nhằm phòng ngừa tiêu cực trong thi cử mà còn góp phần bảo đảm kỷ cương trong giáo dục, đào tạo và đời sống xã hội", ông Sơn nói.
Cũng theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, trong quá trình tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD-ĐT tăng cường phân quyền, giao trách nhiệm cho địa phương trong việc tổ chức kỳ thi. Bộ thực hiện nhiệm vụ xây dựng đề thi, quy trình tổ kỳ thi và giám sát. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức kỳ thi, sai phạm xảy ra một phần cũng xuất phát từ lợi ích cục bộ địa phương.
Trước những vấn đề phát sinh tại một số địa phương, thời gian tới Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục tăng cường sự tham gia của các trường đại học và các hoạt động giám sát.
Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ để giám sát, phân tích dữ liệu, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và những sai sót có thể xảy ra trong quá trình tổ chức thi.
Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cũng khẳng định sẽ tiếp tục cải tiến công tác thi theo hướng giảm nhẹ mức độ yêu cầu nhưng vẫn phải bảo đảm đánh giá được năng lực, kiến thức của học sinh THPT.
"Kỳ thi không chỉ phục vụ việc xét tốt nghiệp mà còn cung cấp căn cứ đánh giá chất lượng giáo dục giữa các địa phương và một phần làm căn cứ để xét tuyển đại học", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.
Cộng thêm điểm chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế tạo bất lợi cho thí sinh khác
Mặc dù xảy ra những tiêu cực thi cử nghiêm trong nhưng theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn có độ tin cậy và tạo ra một mặt bằng chung để các trường sử dụng trong tuyển sinh.
Cụ thể, khoảng 50% thí sinh trúng tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT, khoảng 40% từ kết quả học tập THPT còn lại là các phương thức xét tuyển khác.
Bên cạnh đó, theo đánh giá của Bộ GD-ĐT, chỉ có khoảng 30% chỉ tiêu tuyển sinh của các trường có tính cạnh tranh cao. 70% chỉ tiêu còn lại không có sự cạnh tranh cao.
Vì vậy, các giải pháp tuyển sinh trong thời gian tới tập trung vào nhóm 30% chỉ tiêu tuyển sinh có tính cạnh tranh này.
Bộ trưởng cho biết, trong thời gian tới, bên cạnh việc hoàn thiện kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ sẽ phối hợp với các trường đại học để tổ chức các hình thức đánh giá năng lực, qua đó góp phần giảm áp lực đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Cụ thể, Bộ sẽ làm việc với các trường đại học lớn trong việc tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực. Theo đó, các trường đại học lớn tại Hà Nội, TP.HCM và các trường khác có thể liên kết tổ chức các kỳ thi này, tập trung vào những ngành có chỉ tiêu nhỏ và mức độ cạnh tranh cao.
Liên quan đến những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh đại học, ông Hoàng Minh Sơn cho biết quan điểm của Bộ là giữ ổn định những quy định, chính sách lớn, bảo đảm hai nguyên tắc: đánh giá đúng năng lực và công bằng giữa các thí sinh.
Nhiều năm qua, các trường đại học được trao quyền tự chủ trong việc xác định phương thức tuyển sinh. Bộ GD-ĐT tôn trọng quyền tự chủ của các trường nhưng đồng thời đặt ra các quy định nhằm bảo đảm công bằng và đánh giá đúng năng lực người học.
Thống kê của Bộ GD-ĐT cho thấy, các cơ sở đào tạo sử dụng khoảng 20 phương thức tuyển sinh. Tuy nhiên, các trường chủ yếu tập chung vào 3-4 phương thức như: dựa vào kết quả học tập THPT, kết quả thi tốt nghiệp THPT, Kỳ thi đánh giá năng lực-đánh giá tư duy, xét tuyển kết hợp...
Khi các trường sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh, Bộ yêu cầu phải có sự quy đổi tương đương giữa các phương thức. Việc quy đổi giữa các kỳ thi, giữa điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT theo Bộ trưởng là vấn đề khó, bởi điểm học bạ giữa các trường, các địa phương không hoàn toàn đồng nhất.
Vì vậy, Bộ đặt ra lộ trình giảm số lượng phương thức tuyển sinh. Theo đó, năm 2027, mỗi ngành/chương trình đào tạo sẽ còn 3 phương thức cho mỗi ngành, chương trình; đến năm 2028 sẽ còn 1-2 phương thức.
Đối với việc không sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế để cộng điểm ưu tiên, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, nếu một ngành, một trường xác định năng lực tiếng Anh là yêu cầu đối với người học thì chứng chỉ tiếng Anh cần được đưa vào tiêu chí xét tuyển phù hợp.
Tuy nhiên, với những ngành không yêu cầu năng lực tiếng Anh, việc cộng thêm điểm chứng chỉ có thể tạo bất lợi cho những thí sinh khác.
Bộ trưởng dẫn trường hợp có những ngành điểm tuyển đầu vào rất cao, lên tới 28 điểm, nhưng cho phép cộng điểm chứng chỉ đến 1,5 điểm. Trong khi đó khoảng điểm từ 26,5 đến 28 điểm, có thể có hàng nghìn thí sinh có năng lực tiếng Anh nhưng không có điều kiện để sở hữu chứng chỉ do chi phí cao.
Bộ trưởng cho rằng đây là vấn đề cần được xem xét, điều chỉnh để bảo đảm công bằng trong tuyển sinh. Bộ không quy định bắt buộc các trường phải sử dụng hay không sử dụng chứng chỉ tiếng Anh, bởi đây thuộc quyền tự chủ của các trường. Tuy nhiên, khi các trường sử dụng, Bộ sẽ có những quy định về mức điểm cộng.
Tuy nhiên, Bộ trưởng cho biết, Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến của các chuyên gia để tiếp tục hoàn thiện vấn đề này.
Sẽ rà soát, điều chỉnh chương trình giáo dục
Liên quan đến việc nghiên cứu, giảm tải Chương trình giáo dục phổ thông theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ đã có kế hoạch triển khai việc rà soát, điều chỉnh chương trình theo hướng đồng bộ hơn.
Theo đó, những nội dung còn bất cập sẽ được tiếp tục xem xét, trong đó chú trọng cập nhật chương trình giáo dục phù hợp với bối cảnh mới, tăng cường phát triển năng lực người học, đặc biệt là những năng lực cần thiết trong bối cảnh mới; tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và trách nhiệm xã hội, đồng thời giảm những nội dung không còn phù hợp, không còn thiết thực.
Bộ trưởng cho biết việc điều chỉnh chương trình, đặc biệt là chương trình sách giáo khoa, sẽ có sự tham gia của các chuyên gia và được thực hiện theo kế hoạch cụ thể.
Còn khoảng 900 nghìn cuốn sách giáo khoa chưa đến tay học sinh
Đối với việc cung ứng sách giáo khoa, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, tháng 12/2025, Bộ đã phê duyệt lựa chọn một bộ sách giáo khoa và chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cùng các địa phương thống kê, dự báo, lập kế hoạch để bảo đảm đủ sách cho học sinh.
Bộ trưởng thừa nhận việc dự báo nhu cầu sách giáo khoa tại từng địa phương, từng môn học trong năm nay chưa thật chính xác.
Theo Bộ trưởng, những năm trước, khi có 3 bộ sách giáo khoa, các địa phương phải gửi thông tin đến nhiều nhà xuất bản và các nhà xuất bản thường phải dự phòng số lượng sách lớn. Năm nay, với một bộ sách giáo khoa, lượng sách dự phòng không lớn, dẫn đến một số khó khăn trong quá trình cung ứng.
Bộ trưởng cho biết, đến 17h ngày 19/9, số lượng sách giáo khoa còn thiếu đã giảm xuống khoảng 900.000 cuốn trên tổng số khoảng 240 triệu cuốn sách cần cung ứng, tỷ lệ sách đã đáp ứng nhu cầu được Bộ trưởng nêu là khoảng 99,97%, số lượng còn lại khoảng 0,25%.
Bộ trưởng cho biết trong những ngày tiếp theo, các nhà xuất bản và các công ty cung ứng sách sẽ tiếp tục tập trung cung ứng số lượng còn thiếu.
Bộ trưởng cũng cho biết Bộ đang nghiêm túc rút kinh nghiệm, đồng thời sẽ giám sát kỹ hơn, chặt chẽ hơn việc dự báo số lượng sách giáo khoa.
Theo Bộ trưởng, việc dự báo không chỉ căn cứ vào số lượng học sinh và số lượng môn học mà còn phải tính đến số lượng sách dự phòng, bởi học sinh có thể mua một cuốn hoặc nhiều hơn một cuốn.
Thời gian tới, Bộ sẽ đề nghị các địa phương thống kê kỹ hơn nhu cầu, đồng thời thiết lập cơ chế để giảm bớt khâu trung gian trong cung ứng sách, tăng cường phối hợp với các sở giáo dục và đào tạo, các nhà trường, qua đó chủ động hơn trong việc cung ứng sách giáo khoa cho học sinh.
