Có nên cho 328 thí sinh đạt 9-10 điểm môn Toán ở THPT Chuyên Tuyên Quang thi lại?

Tại cuộc báo cung cấp thông tin liên quan đến những bất thường trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 tại Tuyên Quang, ngày 9/7, ông Hoàng Minh Cảnh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Tuyên Quang cho biết: Tại điểm thi Trường THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang, hoạt động coi thi môn Toán được cơ quan Công an xác định là bất thường và đang tiếp tục điều tra.

Cụ thể, có 147 thí sinh đạt điểm 10 môn Toán tại 13/15 phòng thi. Ngoài ra còn có 150 thí sinh có điểm từ 9 trở lên, còn lại là dưới 9 điểm. Cơ quan chức năng xác định đây là bất thường trong công tác coi thi.

Sở GD-ĐT đã phối hợp với Trường THPT Chuyên Tuyên Quang tổ chức gặp mặt phụ huynh và học sinh để thông tin khách quan, lắng nghe nguyện vọng của các em.

Trên cơ sở đó, Sở đã tham mưu cho UBND tỉnh báo cáo, trình Bộ GD-ĐT xem xét phương án tổ chức thi lại môn Toán đối với các thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên tỉnh Tuyên Quang để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho thí sinh.

Đề xuất, kiến nghị này của UBND tỉnh Tuyên Quang ngay lập tức nhận được sự quan tâm của dư luận, trong đó phần đông ý kiến cho rằng, đây là đề xuất không phù hợp.

Hủy bài thi - dù đau xót nhưng sòng phẳng, công bằng cho mọi thí sinh

Trao đổi với phóng viên VOV2, TS. Lê Đông Phương, nguyên Giám đốc Trung tâm nghiên cứu giáo dục đại học cho rằng, theo quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, việc tổ chức thi lại chỉ áp dụng cho các tình huống bất khả kháng như thiên tai, bão lụt. Vụ việc xảy ra tại điểm thi trường THPT Chuyên Tuyên Quang không thuộc diện này mà là một vụ gian lận thi cử có quy mô, có tổ chức.

TS. Lê Đông Phương nhấn mạnh, hiện Cơ quan An ninh điều tra - Công an tỉnh Tuyên Quang đã có kết quả điều tra bước đầu và khẳng định Hội đồng thi tại Điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang vi phạm Quy chế Thi tốt nghiệp Trung học phổ thông Quốc gia năm 2026, Trưởng điểm thi đã chỉ đạo, định hướng cho một số giám thị tạo điều kiện cho các thí sinh làm bài thi môn Toán chưa đúng quy chế thi.

Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 4 bị can về Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, theo Điều 356 Bộ luật Hình sự và đã áp dụng biện pháp ngăn chặn theo quy định của pháp luật

Như vậy, theo ông Phương, sai phạm tại điểm thi này là nghiêm trọng, có thể diễn ra tại nhiều phòng thi, có sự liên quan trực tiếp đến thí sinh nhưng đến nay sau một tuần cơ quan Công an vào cuộc điều tra, chưa có bất kỳ học sinh nào khẳng định mình không chép bài giải tuồn vào.

"Với lỗi vi phạm nghiêm trọng như vậy mà cho các thí sinh thi lại thì dư luận có quyền đặt ra câu hỏi, vậy những thí sinh vô tình vi phạm quy chế như đến muộn 5 phút so với giờ bắt đầu làm bài hoặc vô tình mang tờ giấy có chữ vào phòng thi bị lập biên bản, hủy kết quả thì có được thi lại hay không? Đây là một đề xuất không phù hợp", TS. Lê Đông Phương nói.

Cũng theo chuyên gia này, hiện thời gian làm hồ sơ xét tuyển Đại học theo quy chế chỉ còn khoảng 4-5 ngày. Việc tổ chức thi lại và chấm điểm để kịp sử dụng kết quả này là hoàn toàn bất khả thi.

"Từ tính chất vi phạm tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang, tôi nghĩ rằng không nên cho các em thi lại. Việc hủy kết quả thi dù có thể là một quyết định rất đau xót nhưng phải xử lý nghiêm minh, sòng phẳng và công bằng với tất cả các thí sinh khác. Chúng ta không thể vì thương mà dành cho các em sự ưu tiên sai lệch." - TS. Lê Đông Phương chia sẻ.

Một góc khuất khác khiến TS. Lê Đông Phương băn khoăn, đó là nhận thức của các thí sinh. Ở tuổi 17-18, các em đã có đầy đủ tư cách công dân, được học tập về pháp luật và kinh tế trong suốt 3 năm liền. Các em hoàn toàn ý thức được hành vi chép bài là vi phạm quy chế.

Tuy nhiên, dù chứng kiến toàn bộ hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm quy chế thi diễn ra tại phòng thi nhưng tuyệt đối không có một em nào đứng ra tố giác. Điều này trái ngược với sự dũng cảm của một thí sinh tại Quảng Ninh đã đứng ra tố cáo giám thị ép cho bạn xem bài.

Như vậy, nếu xét ở góc độ pháp luật, những thí sinh tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang còn đối diện với hành vi: "Không tố giác tội phạm".

"Các em không thể không biết rằng hành động chép bài là hành vi vi phạm; rồi chứng kiến toàn bộ hành vi vi phạm pháp luật nhưng cho đến giờ không có em nào đứng ra tố giác. Đây là điều đáng buồn", TS. Lê Đông Phương chia sẻ.

Không thể cho thi lại khi chưa xác định trách nhiệm của thí sinh

Chia sẻ quan điểm với VOV2, TS. Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam, những thông tin được công bố trong cuộc họp báo của tỉnh Tuyên Quang (ngày 9/7) mới chỉ phản ánh những sai phạm trong quá trình tổ chức kỳ thi nhưng chưa trả lời được câu hỏi quan trọng nhất: Có hay không hành vi gian lận thi cử với sự thông đồng giữa những người làm nhiệm vụ tại hội đồng thi và thí sinh?

Ông cho rằng việc xác định bản chất vụ việc là yếu tố quyết định toàn bộ hướng xử lý sau này.

"Nếu chỉ nói do thương học sinh, do bệnh thành tích hay có những hành động vượt quy định thì đó chỉ là kết luận một chiều, là sai phạm của cán bộ làm công tác coi thi. Điều cần phải làm rõ là có sự thông đồng giữa người làm nhiệm vụ trong hội đồng thi với thí sinh hay không?", TS Lê Viết Khuyến phân tích.

Theo ông, nếu việc "gà bài" chỉ diễn ra với một hoặc hai thí sinh có thể là hành vi cá nhân. Nhưng nếu tác động đến hàng trăm thí sinh thì rất khó coi đó là hành động đơn lẻ mà cần làm rõ trách nhiệm của cả một tổ chức và những người liên quan.

Trước đề xuất cho học sinh trường THPT Chuyên Tuyên Quang thi lại môn Toán, TS Lê Viết Khuyến cho rằng, vấn đề cần được cân nhắc trên cơ sở pháp luật. "Nếu có sự thông đồng giữa cán bộ coi thi và thí sinh thì theo quy chế, thí sinh cũng là người vi phạm và phải nhận điểm 0. Khi đó không thể đặt vấn đề cho thi lại được.", ông Khuyến nói.

Ngược lại, nếu thí sinh hoàn toàn không biết, không tham gia và chỉ là nạn nhân của sai phạm từ phía hội đồng thi thì việc tổ chức thi lại để bảo đảm quyền lợi là phù hợp.

Ông Khuyến nhấn mạnh, đây chính là câu hỏi mà cơ quan điều tra và các cơ quan chức năng cần sớm trả lời trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.

Từ kinh nghiệm nhiều năm phụ trách các cụm thi đại học khi còn công tác tại Bộ Giáo dục và Đào tạo, TS Lê Viết Khuyến cho biết việc cho thí sinh thi lại không phải chưa từng xảy ra.

Tuy nhiên, tất cả các trường hợp được tổ chức thi lại trước đây đều có điểm chung là lỗi hoàn toàn thuộc về hội đồng thi, chẳng hạn phát nhầm đề hoặc sự cố kỹ thuật ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh hoặc nguyên nhân khách quan do thiên tai, bão lũ.

Việc tổ chức cho thí sinh thi lại do vi phạm quy chế thi, do chép bài, nhắc bài... theo ông Khuyến là chưa có trong tiền lệ.

Tối ngày 9/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) cho biết đã nhận được đề nghị của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc tổ chức thi lại môn Toán đối với các thí sinh tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.

Trước đề xuất này, Bộ GD-ĐT đề nghị UBND tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương xác minh đầy đủ, khách quan bản chất vụ việc; làm rõ hành vi vi phạm, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm Quy chế thi và vi phạm pháp luật theo đúng quy định.

Trên cơ sở Quy chế thi, kết quả kiểm tra, xử lý của UBND tỉnh Tuyên Quang, kết quả xác minh của các cơ quan chức năng và đánh giá toàn diện tác động của vụ việc, Bộ GD-ĐT sẽ quyết định phương án xử lý phù hợp; bảo đảm khách quan, công bằng, công khai, đúng quy định của pháp luật; đồng thời bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của thí sinh, không để những thí sinh có năng lực thực chất bị ảnh hưởng đến cơ hội học tập, đồng thời giữ vững kỷ cương, sự công bằng và uy tín của Kỳ thi tốt nghiệp THPT.