Đánh giá kết quả học tập của học sinh phổ thông tại 34 tỉnh thành phố

Từ ngày 15/4/2026 đến hết ngày 29/4/2026, Bộ GDĐT đã hoàn thành tổ chức khảo sát chính thức Chương trình đánh giá định kỳ quốc gia kết quả học tập của học sinh tại 34 tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương.

Chia sẻ về nội dung và phương thức đánh giá, PGS.TS Phạm Quốc Khánh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD-ĐT cho biết quy mô khảo sát năm 2026 lớn và mang tính đại diện quốc gia với sự tham gia của 4.952/4.952 cơ sở giáo dục. Trong đó có 2.208 trường Tiểu học với 65.542 học sinh; 1.394 trường THCS với 54.465 học sinh và 1.350 trường THPT với 53.709 học sinh; 4.952 hiệu trưởng, 26.986 giáo viên và 173.716 phụ huynh.

Đối với học sinh lớp 5 (năm học 2025-2026) các em thực hiện làm bài khảo sát với 2 môn Toán, Tiếng Việt trong 60 phút và trả lời phiếu hỏi trên giấy. Hiệu trưởng, giáo viên, phụ huynh học sinh trả lời phiếu hỏi trên máy tính.

Đối với học sinh lớp 9 và lớp 11 (năm học 2025-2026), các em làm bài khảo sát với 2 trong 3 môn gồm Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh trong thời gian 120 phút và trả lời phiếu hỏi trên máy tính. Hiệu trưởng, giáo viên, phụ huynh học sinh cũng trả lời phiếu hỏi trên máy tính.

Tạo dữ liệu không chỉ “học sinh đạt bao nhiêu điểm” mà còn “vì sao đạt kết quả đó”

Chương trình đánh giá định kỳ quốc gia kết quả học tập của học sinh là bước đi chiến lược nhằm xây dựng hệ thống đo lường chất lượng giáo dục hiện đại, khách quan và hội nhập quốc tế. Việc khai thác hiệu quả kết quả khảo sát sẽ giúp ngành Giáo dục ở cấp trung ương, địa phương chuyển từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng giáo dục, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu phát triển giáo dục bền vững.

Chương trình đánh dấu bước chuyển quan trọng của ngành Giáo dục thực hiện song song đánh giá kết quả học tập theo năng lực học sinh và đánh giá hệ thống.

Chương trình không chỉ đo lường kết quả học tập ở các môn học cốt lõi như Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh và Tiếng Việt, mà còn thu thập dữ liệu về các yếu tố tác động đến kết quả học tập của học sinh, bao gồm điều kiện gia đình, môi trường học tập và thực hành dạy học (các yếu tố tác động đến kết quả học tập gồm gia đình, nhà trường, giáo viên, điều kiện học tập…). Đây là cách tiếp cận tương đồng với thông lệ tốt của quốc tế từ Chương trình đánh giá học sinh quốc tế-PISA và Chương trình đánh giá học sinh lớp 5 khu vực ASEAN-SEA-PLM.

Chương trình cung cấp nền tảng để xây dựng hệ thống theo dõi tiến bộ học tập quốc gia

Lần đầu tiên, Việt Nam triển khai đánh giá đồng thời ở ba cấp học đại diện cho các giai đoạn quan trọng của giáo dục phổ thông (lớp 5, lớp 9 và lớp 11). Điều này cho phép theo dõi tiến trình phát triển năng lực học sinh một cách liên tục, làm cơ sở xây dựng các chính sách cải thiện chất lượng theo chuỗi.

Chương trình được thiết kết liên kết với Chương trình PISA, SEA-PLM và Mục tiêu phát triển bền vững số 4 (SDG4) của Liên hợp quốc về Giáo dục chất lượng. Sự tương đồng về đánh giá năng lực học sinh, sử dụng lý thuyết khoa học về khảo thí (IRT), thu thập dữ liệu bối cảnh cho phép so sánh khu vực Đông Nam Á cũng như các nước trên thế giới, đồng thời có dữ liệu sâu hơn ở cấp quốc gia.

Việt Nam chủ động xây dựng hệ thống theo dõi SDG4 bằng dữ liệu quốc gia, không phụ thuộc hoàn toàn vào khảo sát quốc tế: Kết quả của Chương trình này đóng góp trực tiếp vào các chỉ số SDG4 gồm SDG 4.1 về Kết quả học tập (đo lường học sinh đạt chuẩn tối thiểu về đọc, toán), SDG 4.5 về Công bằng giáo dục (phân tích thành thị - nông thôn - miền núi, các nhóm yếu thế), SDG 4.c về chất lượng giáo viên (thu thập dữ liệu từ giáo viên).

Quy mô cho phép phân tích sâu theo bất bình đẳng giáo dục theo tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, 6 vùng kinh tế-xã hội, 3 miền Bắc-Trung-Nam, các địa bàn thành thị - nông thôn - miền núi và theo nhóm học sinh và điều kiện học tập. Điều này cho phép nhận diện rõ ràng các vấn đề về chất lượng và công bằng trong giáo dục.

Chương trình sử dụng kết hợp các phương pháp phân tích tiên tiến như lý thuyết khảo thí cổ điển (CTT) và lý thuyết đáp ứng câu hỏi (IRT), cùng với thiết kế mẫu phân tầng, ngẫu nhiên, bảo đảm tính đại diện quốc gia. Đây là nền tảng để nâng cao độ tin cậy và khả năng so sánh của dữ liệu, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.

Để đưa ra những mẫu đánh giá này, các chuyên gia của Bộ Giáo dục Đào tạo đã có sự chuẩn bị rất kỹ với sự tham gia sâu về mặt chuyên môn của các chuyên gia đến từ Hội đồng Anh, Unicef, các giáo viên phổ thông, các nhà quản lý giáo dục ...

Việc tổ chức khảo sát trên nền tảng số, cùng với hệ thống quản lý và lưu trữ dữ liệu tập trung, bảo đảm an toàn, bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu, tạo tiền đề xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục quốc gia hiện đại.

Hầu hết các khâu trong quá trình chuẩn bị, triển khai và phân tích kết quả khảo sát được ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ.

Theo PGS.TS Phạm Quốc Khánh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo: Thông qua phân tích kết quả theo địa bàn, môn học và nhóm học sinh, các Sở GDĐT có thể xác định chính xác những “điểm nghẽn” về chất lượng, từ đó tham mưu cho chính quyền địa phương ban hành các chính sách phù hợp, có trọng tâm, dựa trên bằng chứng. Dữ liệu khảo sát giúp các địa phương điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh; đồng thời xây dựng các chương trình bồi dưỡng giáo viên có trọng tâm, tập trung vào những môn học và khu vực còn hạn chế.

Thứ hai, thông qua việc phân tích chênh lệch giữa các vùng miền và nhóm đối tượng, các Sở GDĐT có thể thiết kế các giải pháp hỗ trợ phù hợp cho học sinh ở khu vực khó khăn, góp phần thu hẹp khoảng cách và bảo đảm cơ hội học tập cho mọi học sinh. Kết quả khảo sát là cơ sở để các địa phương theo dõi xu hướng chất lượng giáo dục qua các năm, đánh giá hiệu quả của các chính sách đã triển khai, từ đó điều chỉnh kịp thời.

Thứ ba, kết quả khảo sát là nền tảng để xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục cấp tỉnh, tiến tới hình thành các công cụ quản trị hiện đại, hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng, chính xác và minh bạch. Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị giáo dục.

PGS.TS Phạm Quốc Khánh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định: Việc tổ chức khảo sát đánh giá định kỳ kết quả học tập của học sinh phổ thông là việc làm cần thiết vì từ kết quả này chúng ta sẽ nhìn nhận giáo dục phổ thông Viêt Nam đang đứng ở đâu, năng lực của giáo viên và học sinh như thế nào, đâu là điểm mạnh cần phát huy và đâu là điểm cần cải thiện hay cảnh báo. Bên cạnh đó khoảng cách giữa giáo dục các vùng miền cũng là yếu tố cần có giải pháp phù hợp để thu hẹp.

Kết quả khảo sát đánh giá sẽ giúp ngành giáo dục nhìn nhận chính xác những điểm mạnh điểm yếu của ngành đồng thời để địa phương và các bộ ngành liên quan cùng nhìn nhận đánh giá và đề xuất những giải pháp chính sách nhằm đổi mới hoạt động dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông,tạo nền móng xây dựng nền giáo dục quốc gia một cách bền vững và hội nhập quốc tế./.