Radio
Podcast
Multimedia
Ngày 10/8, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chiến lược phát triển giáo dục đại học và Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học”.
GSTS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT điều hành hội thảo. Hội thảo có sự tham dự của đại diện Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đại diện Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Khoa học và Công nghệ, các chuyên gia, nhà khoa học và lãnh đạo 42 cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.
Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi, thống nhất nhận thức và đề xuất các định hướng, giải pháp phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc của Việt Nam, góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời triển khai các định hướng của Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045 và Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học.
Giáo dục Đại học phải hướng đến chuẩn, chất lượng phải trở thành văn hóa
GSTS Lê Quân Thứ trưởng Bộ GD-ĐT cho rằng: Trong giai đoạn sắp tới thì từ khóa là từ "chất lượng", hướng đến chuẩn trong giai đoạn mới.
"Chuẩn mới phải hướng đến đáp ứng các nhu cầu phát triển của Việt Nam trong giai đoạn sắp tới và trong xu thế phát triển của thế giới. Đặc biệt trong bối cảnh chúng ta đang đứng trước ba trụ cột phát triển nhân lực rất quan trọng là Trí tuệ nhân tạo, STEM và phát triển bền vững".
Bên cạnh đó yếu tố thứ tư cũng vô cùng quan trọng đối với Việt Nam đó là giáo dục về phẩm chất, thái độ, hành vi cũng như những giá trị văn hóa, đạo đức, lịch sử, truyền thống và tinh thần dân tộc, yêu nước.
Những yếu tố trụ cột này cũng được đề cập trong chiến lược phát triển giáo dục đại học chuẩn bị ban hành" - GSTS Lê Quân khẳng định.
Hội nghị tập trung vào để trao đổi, thảo luận về vấn đề nâng cao chất lượng và bàn những hướng để chúng ta có những lực lượng chủ chốt đi nhanh, bền vững để nhanh chóng đáp ứng nhu cầu xã hội.
Thứ trưởng cho rằng để phát triển giáo dục đại học không thể dàn hàng ngang, cái từ "chất lượng" dần dần phải coi là những giá trị đương nhiên.
Để giải bài toán đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu phát triển, ĐH cũng cần phân nhiều tầng khác nhau. Cần tính toán lại chuẩn đầu vào, chuẩn đầu ra, cần đưa ra được những tiêu chí theo các nhóm khác nhau để trên cơ sở đó các cơ sở giáo dục đại học sẽ đăng ký mình ở nhóm nào từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, phát huy được thế mạnh của mình.
"Bối cảnh tổng thể nguồn lực chúng ta hiện nay đang khá là tản mát nhưng nếu dồn lực vào thì chúng ta sẽ có thể phát triển được những ngành, lĩnh vực đào tạo thực sự là mũi nhọn".
Các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, với một số đại học tinh hoa làm hạt nhân tạo động lực nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống
Theo GSTS Nguyễn Tiến Thảo, vụ trưởng Vụ giáo dục ĐH, Bộ GDĐT: Trong giai đoạn từ 2026-2030 và tầm nhìn đến 2045, giáo dục Việt Nam sẽ có sự bứt phá thay đổi theo đúng tinh thần của Nghị quyết 71.
Giáo dục ĐH cần phải chuyển đổi, thay đổi toàn diện để tạo lập được môi trường cạnh tranh, tạo ra hạ tầng tri thức quốc gia, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành công nghệ mũi nhọn, công nghệ then chốt, khoa học cơ bản cũng như tập hợp được lực lượng để chúng ta đóng góp sản phẩm về khoa học công nghệ theo tinh thần của Nghị quyết 57.
Đối với hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, cần rà soát tổng thể những nhóm ngành, phân tầng theo lĩnh vực.
Những cơ sở giáo dục đại học định hướng phát triển nghiên cứu chuyên sâu để cung cấp nguồn nhân lực, cung cấp sản phẩm khoa học công nghệ cũng như là hội tụ nhân tài; Những cơ sở giáo dục đại học trọng điểm sẽ phục vụ phát triển của ngành, của lĩnh vực, của địa phương; Và những cơ sở giáo dục đại học cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ kinh tế vùng, cung cấp nguồn nhân lực cho tất cả các ngành kinh tế xã hội.
Việc rà soát tổng thể hệ thống GDĐH để định hướng khu trú, phân tầng, xác định những nhóm đại học tinh hoa phát triển theo hướng đỉnh cao, những nhóm đại học trọng điểm để phát triển nhân lực trình độ cao và những nhóm đại học đại trà để chúng ta cung cấp được đủ nguồn lực đáp ứng yêu cầu mục tiêu phát triển 260 sinh viên trên một vạn dân vào năm 2030 và thậm chí còn cao hơn nữa, GSTS Nguyễn Tiến Thảo chia sẻ.
Để đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của ĐH tinh hoa không hề dễ dàng
Theo định hướng của Chiến lược phát triển giáo dục đại học, Việt Nam cần được thực hiện theo hướng mở rộng giáo dục đại học đại chúng, đồng thời hình thành mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, với một số đại học tinh hoa làm hạt nhân, qua đó tạo động lực nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống.
Chiến lược định hướng phân nhóm 3–5 đại học tinh hoa thực hiện chiến lược quốc gia và 25–30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm thực hiện chiến lược vùng, ngành.
GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ ĐHQGHN cho rằng: Việt Nam cần phải có ĐH xuất sắc, ĐH tinh hoa nhưng để đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của ĐH tinh hoa không hề dễ dàng. Đó không chỉ là chất lượng sinh viên, giảng viên, cơ sở vật chất mà quan trọng nhất là môi trường tinh hoa, văn hóa tinh hoa, vai trò dẫn dắt.
Vấn đề thực hiện xây dựng ĐH tinh hoa ở Việt Nam được GSTS Chử Đức Trình phân tích: "Theo định nghĩa thì ĐH tinh hoa phải là cả một hệ sinh thái trong đó có sinh viên tinh hoa, có các thầy cô tinh hoa, có chương trình đào tạo tinh hoa, có môi trường học tập tinh hoa và có chuẩn đầu ra tinh hoa. Và cuối cùng là phải xây dựng một văn hóa tinh hoa".
Sản phẩm tinh hoa của một trường tinh hoa bên cạnh việc có những sinh viên tốt nghiệp ra trường để sau này trở thành người dẫn dắt xã hội trong mọi lĩnh vực thì còn có hai sản phẩm nữa: một là văn hóa để tạo ra các sản phẩm khoa học công nghệ, sản phẩm mang tính dẫn dắt sự phát triển của cả một đất nước hoặc là cả khu vực. Điểm nữa, phải tạo ra các chuẩn mới và chuẩn mới đó lan tỏa dần xuống các hệ thống các trường đại học khác và nâng đỡ toàn bộ cái nền của cái hệ thống giáo dục của quốc gia, của khu vực lên thì mới là trường ĐH tinh hoa.
Theo GS Chử Đức Trình, với những tố chất đặc biệt như vậy, mô hình ĐH tinh hoa không thể đặt ở các trường ĐH có quy mô nhiều sinh viên, đào tạo đa lĩnh vực mà cần chọn những trường có quy mô vừa để việc đầu tư thực sự hiệu quả đảm bảo chất lượng "xuất sắc, tinh hoa".
GSTS Nguyễn Hữu Đức - Chủ tịch Hội đồng khoa học ĐHQG Hà Nội phân tích: Kiến trúc cho đào tạo tinh hoa trên thế giới rất khác nhau, nó có thể bao gồm 1 trường ĐH tinh hoa đồng đều, có những trường tinh hoa theo lĩnh vực, mũi nhọn, thậm chí có những trường ĐH nghiên cứu chỉ cần tinh hoa ở vài trung tâm nghiên cứu xuất sắc.
Theo GS Nguyễn Hữu Đức, Việt Nam chúng ta đã có kinh nghiệm và quyết tâm xây dựng ĐH tinh hoa mới nhưng nhìn lại 10 năm qua cách làm không hiệu quả.
Trong giai đoạn này cần có kiến trúc, có tư tưởng chỉ đạo về hệ thống ĐH tinh hoa của Việt Nam.
Trước hết nên tổng kết lại các mô hình trên thế giới và nên xây dựng hệ thống có phân tầng, có những ĐH tinh hoa toàn diện để làm biểu tượng dẫn dắt, có những ĐH tinh hoa theo từng lĩnh vực, theo sứ mạng của ngành nghề đào tạo.
Để phát huy cho Việt Nam có nhiều ĐH nghiên cứu mạnh chúng ta khuyến khích các ĐH nghiên cứu mạnh đầu tư Trung tâm nghiên cứu xuất sắc để có những đóng góp cụ thể 1-2 sản phẩm cho hệ thống tinh hoa ấy. Với Việt Nam việc phát triển ĐH tinh hoa không thể tách rời các công nghệ, sản phẩm chiến lược quốc gia. Cho nên cùng với việc xây dựng ĐH tinh hoa chúng ta cần phân công, phân cấp đặt hàng cho hệ thống ĐH tinh hoa thực hiện nhiệm vụ ấy.
Việt Nam có thể xây dựng 1-2-3 ĐH tinh hoa có thể làm nhiều lĩnh vực dẫn dắt hệ thống nhưng các trường trọng điểm khác tham gia vào hệ thống ĐH tinh hoa.
"Có thể mỗi trường ĐH phải đảm nhận được 1 công nghệ chiến lược, các trung tâm xuất sắc của các trường ĐH khác phải đảm bảo được một công nghệ chiến lược quốc gia. Cách đi ấy cụ thể và phù hợp với Việt Nam".
Theo GSTSKH Nguyễn Đình Đức, Chủ tịch Hội đồng Khoa học trường ĐH Công nghệ (ĐHQGHN): Việc chúng ta xây dựng mô hình ĐH tinh hoa thời điểm này rất đúng rất trúng phù hợp với sứ mệnh của giáo dục ĐH.
Tuy nhiên để xây dựng ĐH tinh hoa không hề dễ dàng, cần có định hướng, có sự kiên định, cam kết xuất phát từ thực tế Việt Nam để có được ĐH đỉnh cao, phù hợp với quốc tế đồng thời tạo ra giá trị để dẫn dắt sự phát triển của quốc gia thông qua công nghệ lõi, công nghệ chiến lược góp phần phát triển đất nước tự chủ, tự cường.
GS Nguyễn Đình Đức cho rằng: Chúng ta có nhiều cơ hội để thực hiện mô hình ĐH tinh hoa từ các chương trình tài năng của ĐHQGHN, ĐHQGTPHCM, ĐH Bách khoa. Tinh hoa bắt đầu từ 1 ngành, một khoa, 1 lĩnh vực sau đó xây dựng thành trường ĐH tinh hoa, phải từng bước chứ không thể ngay 1 lúc.
Điều khả thi là từng trường xây dựng chương trình đào tạo tinh hoa phát huy thế mạnh, các trường nổi tiếng thế giới như Havard cũng chỉ nổi tiếng ở 1 số lĩnh vực.
Việt Nam đặt ra mục tiêu có những trường ĐH top 100, thậm chí chúng ta hoàn toàn có thể có những lĩnh vực đào tạo top 100 thế giới- GSTSKH Nguyễn Đình Đức kỳ vọng.
ĐH Bách khoa Hà Nội hoàn toàn có đủ khả năng trở thành ĐH tinh hoa
Đại diện ĐH Bách khoa Hà Nội, GS Vũ Văn Yêm, Phó giám đốc tự tin khẳng định: ĐH Bách khoa Hà Nội hoàn toàn có đủ khả năng trở thành ĐH tinh hoa.
GS Vũ Văn Yêm phân tích: Để phát triển mô hình ĐH tinh hoa, Bách khoa Hà Nội có 3 căn cứ: thứ nhất trong chiến lược phát triển của nhà trường thể hiện tầm nhìn, chiến lược cốt lõi mục tiêu phát triển đến năm 2035, mục tiêu đến năm 2045, có nhiều định hướng chiến lược đang triển khai theo đúng hướng mô hình các tiêu chí của ĐH tinh hoa.
Thứ hai, căn cứ vào một số kết quả ban đầu là tiền đề để có thể hiện nay để có thể phát triển được: thứ nhất là về sinh viên tài năng Bách khoa Hà Nội thì sinh viên đầu vào rất là tài năng, đặc biệt trong những ngành công nghệ, kỹ thuật chiến lược then chốt. Điểm đầu vào rất cao, đạt rất nhiều giải quốc gia, quốc tế. Và đặc biệt là sự thành công của người học sau khi tốt nghiệp khẳng định được vai trò của mình. Tiếp theo là những chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành ở các trường đại học trên thế giới, tiếp tục học sau đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và trở thành những giảng viên, nhà khoa học đầu ngành. Bên cạnh đó ĐH Bách khoa Hà Nội có tỷ lệ giảng viên trình độ tiến sĩ có thể nói thuộc top cao nhất ở trong các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu Việt Nam. Nếu không tính giảng viên nguồn ĐH Bách khoa có 78% giảng viên có trình độ tiến sĩ. Khoảng độ xấp xỉ 30% trong đó là có chức danh giáo sư, phó giáo sư.
GS Vũ Văn Yêm chia sẻ, liên quan đến một số kết quả thể hiện trong nghiên cứu, thể hiện qua các thu hút doanh nghiệp, hợp tác với doanh nghiệp, gắn kết với doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu phát triển thì nhà trường hợp tác với rất nhiều tập đoàn công nghiệp trong nước cũng như là các tập đoàn FDI, các quỹ ở nước ngoài.
ĐH Bách khoa Hà Nội đã hình thành được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua cái hệ thống doanh nghiệp BK Holdings cũng như là các quỹ BK Fund là tiền đề để kết nối các phòng thí nghiệm trọng điểm, các viện nghiên cứu, các trung tâm nghiên cứu để hướng đến để chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và ứng dụng để phát triển phục vụ xã hội, địa phương cũng như quốc gia.
Ngoài ra về năng lực hợp tác quốc tế, mạng lưới kết nối hợp tác quốc tế của Bách khoa Hà Nội đến thời điểm hiện tại hoàn toàn có đủ khả năng để huy động được tất cả những chuyên gia, nhà khoa học, rồi thu hút được sinh viên xuất sắc từ nước ngoài về Bách khoa Hà Nội làm việc, cộng tác và học tập.
Một cơ sở khẳng định ĐH Bách Khoa Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành ĐH tinh hoa, là ở chỗ hiện tại nhà trường đều hướng đến những giải pháp chiến lược mang tính chất đột phá hướng đến những tiêu chí của một đại học tinh hoa. Cụ thể ĐH Bách khoa Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh những đề án thu hút tài năng từ nước ngoài, từ các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về Việt Nam làm việc, nghiên cứu và cộng tác.
Bách khoa Hà Nội đang xây dựng, mở rộng không gian phát triển phân hiệu Đại học Bách khoa Hà Nội tại Văn Giang, Hưng Yên với quy mô diện tích 68,21 ha. Nhà trường cũng đang xây dựng và triển khai mô hình không gian đổi mới sáng tạo liên ngành nhằm kết nối với doanh nghiệp, kết nối với các phòng thí nghiệm nghiên cứu tạo thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh để đột phá phát triển về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, hình thành những trung tâm xuất sắc trong một số lĩnh vực mà nhà trường có thế mạnh, ví dụ như về trí tuệ nhân tạo, an toàn không gian số, về năng lượng và về vấn đề về liên quan đến robot, tự động hóa.
Trên 3 cơ sở đó tôi có thể khẳng định Bách khoa Hà Nội cũng đã có đủ một số tiền tố ban đầu để có thể được lựa chọn để phấn đấu trở thành một đại học tinh hoa trong thời gian tới, GS Vũ Văn Yêm khẳng định.
Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về quan niệm, tiêu chí và mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc phù hợp với điều kiện Việt Nam; cơ chế lựa chọn, giao nhiệm vụ và đầu tư đối với các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, tinh hoa; cơ chế tự chủ, quản trị và trách nhiệm giải trình; chính sách thu hút, phát triển và sử dụng nhân tài; phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu xuất sắc; thúc đẩy hợp tác giữa đại học với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, địa phương và các trung tâm đổi mới sáng tạo; tăng cường quốc tế hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của giáo dục đại học Việt Nam.
Hội thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và phân bổ nguồn lực. Đầu tư cho giáo dục đại học là đầu tư cho phát triển; nguồn lực nhà nước cần được tập trung cho những nhiệm vụ có tính dẫn dắt, lan tỏa, đặc biệt là đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược, đào tạo tiến sĩ, phát triển đội ngũ nhà khoa học đầu ngành, các phòng thí nghiệm trọng điểm và trung tâm nghiên cứu xuất sắc. Việc đầu tư cần gắn với sứ mạng, mục tiêu, sản phẩm đầu ra, hiệu quả hoạt động và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học.
Hội thảo được xác định không chỉ là diễn đàn trao đổi, thảo luận chính sách, mà còn là bước khởi động để triển khai ngay các định hướng của Chiến lược phát triển giáo dục đại học trong giai đoạn mới. Trọng tâm là cùng thống nhất về tiêu chí lựa chọn, sứ mạng, mục tiêu và KPI đầu ra; trên cơ sở đó xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và lộ trình thực hiện của từng cơ sở giáo dục đại học.
Sau Hội thảo, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học được xác định, đề xuất hoặc đăng ký tham gia và được lựa chọn để nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp và xác định lộ trình cụ thể đến năm 2030, 2035 và tầm nhìn đến năm 2045 cho việc phát triển các đại học tinh hoa, góp phần đưa giáo dục đại học trở thành hạ tầng tri thức chiến lược và đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
