Sáng nay (30/5), hơn 124.000 học sinh Hà Nội hoàn thành môn thi đầu tiên trong kỳ thi lớp 10. Bài thi Ngữ văn theo hình thức tự luận với thời gian làm 120 phút.

Đề thi vừa sức, cấu trúc quen thuộc

Hoàn thành bài thi môn Ngữ văn vào lớp 10 Hà Nội, nhiều thí sinh đánh giá đề thi năm nay không đánh đố, gần gũi với “chuyển động” của giới trẻ nhưng vẫn có khả năng phân hóa nhờ những câu hỏi mở, đòi hỏi học sinh phải biết liên hệ thực tế, bày tỏ quan điểm cá nhân và vận dụng trải nghiệm sống vào bài viết.

Rời điểm thi Trường THPT Trần Phú, phường Cửa Nam, Hà Nội sau khi kết thúc 120 phút môn Ngữ văn sáng nay, phần lớn thí sinh cho biết đề thi vừa sức, cấu trúc quen thuộc và không gây bất ngờ lớn.

Nhữ Cẩm Dương, học sinh Trường THCS Lê Ngọc Hân, nhận xét phần đọc hiểu và nghị luận văn học sử dụng ngữ liệu thơ giúp em dễ phân tích, dễ tìm dẫn chứng. "Đề không hẳn là dễ nhưng khá vừa sức vì em đã được luyện nhiều dạng tương tự trong các kỳ khảo sát", Dương nói.

Đề thi có sự liên kết nhất định giữa các phần. Hình ảnh thiên nhiên, ánh trăng và những đứa trẻ trong văn bản đọc hiểu gợi ra những suy ngẫm về sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên cũng như các mối quan hệ xung quanh.

Tự tin đạt điểm 9 với đề thi này, Nguyễn Hoàng Anh, học sinh Trường THCS Nguyễn Du, cho rằng đề năm nay "dễ hơn một số đề thi thử của các sở giáo dục khác". Đồng thời bám sát chương trình và dạng bài học sinh đã được ôn luyện trong thời gian qua.

Trong khi đó, Nguyễn Bá Anh, học sinh Trường THCS Trưng Vương cảm thấy bất ngờ khi đề tiếp tục sử dụng ngữ liệu thơ, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp dạng thơ trở thành ngữ liệu đề thi. Nam sinh đánh giá bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của nhà thơ Thanh Thảo giàu hình ảnh và cảm xúc, tạo gợi mở để học sinh triển khai ý.

Học sinh kết thúc môn thi Ngữ văn vào lớp 10 Hà Nội

Câu nghị luận xã hội được nhiều học sinh nhắc đến sau khi kết thúc môn thi đầu tiên. Đề thi bàn về tình trạng giới trẻ đang dần mất kết nối với cuộc sống xung quanh. Đồng thời yêu cầu học sinh nêu giải pháp để tạo nên những kết nối tích cực.

Nhiều học sinh đánh giá đây là vấn đề gần gũi với thực tế đời sống hiện nay, nhất là trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng chiếm nhiều thời gian và sự chú ý của người trẻ.

"Giới trẻ hiện nay khá dễ bị cuốn vào mạng xã hội nên đôi khi không để ý đến những điều diễn ra quanh mình", Bá Anh cho biết đã liên hệ đến nhịp sống nhanh ở Hà Nội, nơi nhiều người dành phần lớn thời gian cho các thiết bị điện tử mà quên đi những giá trị bình dị trong cuộc sống.

Cẩm Dương cũng cho rằng chủ đề này phản ánh một thực trạng phổ biến. Trong bài làm, em tập trung phân tích biểu hiện của sự mất kết nối trong giao tiếp, trong các mối quan hệ và đề xuất những giải pháp nhằm giúp mọi người thấu hiểu nhau hơn.

Nguyễn Mai Chi, học sinh Trường THCS Chu Văn An, đánh giá đây là dạng đề dễ liên hệ thực tế, có nhiều dẫn chứng để triển khai. Em đã lựa chọn liên hệ tới những người có sức ảnh hưởng tích cực đối với giới trẻ như một minh chứng cho việc lan tỏa sự kết nối trong cộng đồng.

Với Nguyễn Hoàng Anh, thay vì dành nhiều dung lượng cho phần thực trạng, em tập trung vào các giải pháp. Trong bài thi, Bá Anh cho rằng nguyên nhân dẫn tới sự mất gắn kết một phần đến từ việc quá phụ thuộc vào mạng xã hội. Bởi vậy, mỗi cá nhân cần nâng cao nhận thức, dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, bạn bè và các hoạt động ngoài đời thực.

Trịnh Minh Đức, học sinh lớp 9A1 Trường THCS Trưng Vương, cho biết em đặc biệt thích phần nghị luận xã hội và phần mở rộng trong nghị luận văn học. Khi làm bài, em liên hệ giữa thông điệp kết nối trong câu hỏi xã hội với hình tượng thiên nhiên trong bài thơ.

"Em nhớ đến bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy để so sánh, tìm những điểm tương đồng và khác biệt", Đức nói.

Một số thí sinh cho rằng câu hỏi phân tích hình ảnh những đứa trẻ trong bài thơ là phần cần nhiều suy nghĩ nhất. Mai Chi cho biết em phải dành thêm thời gian để hình dung tâm trạng, suy nghĩ của các nhân vật trong khổ thơ cuối trước khi triển khai bài viết.

Dù đánh giá đề vừa sức, nhiều học sinh cho biết vẫn phải chạy đua với thời gian. Bá Anh nói phòng thi không có đồng hồ nên em khá khó khăn trong việc căn thời gian làm bài. "Em viết hơi kịch liệt vì không để ý thời gian lắm”.

Học sinh khá - giỏi có thể đạt được trên 8 điểm

Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Vân - Tổ trưởng chuyên môn tổ Ngữ văn, Trường THPT Galileo nhận xét đề thi có ngữ liệu và câu hỏi vừa sức với học sinh lớp 9, thể hiện được góc nhìn đúng lứa tuổi, khách quan và nhân văn, đánh thức những xúc cảm thẩm mĩ của các em học sinh về đời sống xã hội đa dạng quanh mình. Từ phần ngữ liệu đến phần viết có sự thống nhất về chủ đề, thể hiện mạch logic và tư duy rõ nét.

Với đề thi này, học sinh khá - giỏi có thể đạt được trên 8 điểm, học sinh trung bình - khá có thể đạt được 6-7 điểm.

Về điểm mới và sự tiếp cận mới của đề thi, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Vân cho rằng, ngữ liệu đọc hiểu không chỉ còn xoay quanh những vấn đề gần gũi trong cuộc sống đời thường của các em học sinh Hà Nội, mà đã mở rộng phạm vi không gian nghệ thuật để khơi gợi những suy nghĩ sâu sắc hơn.

Cụ thể, câu 1 đọc hiểu - câu hỏi tiếp cận với dạng đề thi tốt nghiệp THPT, không chỉ yêu cầu học sinh chỉ rõ mà còn yêu cầu học sinh phải nhận diện đúng và có căn cứ. Câu 2, 3, 4 phần đọc hiểu - vẫn là những câu hỏi quen thuộc. Câu 5 đọc hiểu là dạng câu hỏi lựa chọn và trình bày quan điểm cá nhân, đề sử dụng khái niệm “dấn thân” tương đối khó với học sinh lớp 9, tuy nhiên trong sự tương quan giữa hai thái độ sống, học sinh vẫn có thể trình bày tốt cách hiểu và quan điểm riêng.

Thầy Nguyễn Phi Hùng - Giáo viên Ngữ văn – Hệ thống giáo dục HOCMAI cũng cho rằng đề thi Ngữ văn vào lớp 10 của Hà Nội năm nay quên thuộc, tạo tâm lý thoải mái cho thí sinh trước khi làm các môn thi tiếp theo.

Bài văn 400 chữ đặt ra vấn đề thiết thực, gần gũi, trọng tâm hướng về giải pháp – yêu cầu này đảm bảo sự mới mẻ, cập nhật của đề thi, là vấn đề thực tiễn đòi hỏi học sinh thực sự nghiêm túc nhìn nhận thực trạng, đề xuất các giải pháp phù hợp.

Phần ĐỌC HIỂU vẫn đưa ra ngữ liệu là một bài thơ tự do, với các câu hỏi quen thuộc về xác định thể thơ, tìm và lí giải ý nghĩa các chi tiết hình ảnh thơ, phân tích tác dụng của biện pháp tu từ. Những câu hỏi này đều rất cơ bản. Câu hỏi cuối là câu vận dụng, yêu cầu thí sinh nêu rõ quan điểm về các ý kiến liên quan đến vấn đề thực tế. Trong bài viết, các em cần thể hiện rõ quan điểm của bản thân, đưa ra các lí lẽ, bằng chứng để làm rõ và chứng minh cho quan điểm của mình. Bên cạnh đó, phần trình bày cũng cần ngắn gọn, mạch lạc, lập luận chặt chẽ.

Phần VIẾT với câu nghị luận văn học yêu cầu phân tích hình ảnh nhân vật trong thơ là dạng bài quen thuộc. Bài văn nghị luận xã hội thuộc dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết, đặt ra vấn đề tạo dựng, giữ gìn các kết nối có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống. Vấn đề quen thuộc, dạng bài cơ bản, câu lệnh rõ ràng. Các em cứ làm theo cấu trúc thầy cô đã dạy là có thể hoàn thành tốt bài thi của mình.

Theo thầy Hùng, với đề thi này, sự phân hoá nằm ở sự cẩn thận chỉn chu trong cách trình bày, kĩ năng viết nghị luận cũng như khả năng cảm thụ tác phẩm tinh tế, sâu sắc.

Sau đây là gợi ý đáp án do đội ngũ giáo viên Trường THPT Galileo thực hiện.