Radio
Podcast
Multimedia
Trong đề thi môn Ngữ văn, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, ở câu hỏi 1 phần II (Viết) có đặt ra yêu cầu đối với thí sinh:
"Nước Mĩ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.
Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?".
Bên cạnh những ý kiến đánh giá đề thi có sự mới lạ, đề cập đến khát vọng phát triển khoa học công nghệ của đất nước thì cũng có một số ý kiến bày tỏ sự băn khoăn: Liệu một học sinh không biết cụ thể Steve Jobs là ai thì có thể làm được bài nghị luận xã hội này hay không?
Hơn nữa, việc đề bài đặt ra vấn đề "Làm thế nào để có một Steve Jobs Việt Nam" cũng vấp phải phản ứng cho rằng cách đặt vấn đề này liệu có thể hiện sự "sùng ngoại"?
Trao đổi P/V VOV2 về vấn đề này, TS. Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên môn Ngữ văn (Trường THPT Chu Văn An, Hà Nội) nhận định, khả năng thí sinh hoàn toàn không biết đến Steve Jobs là có nhưng số lượng này không nhiều. Tuy nhiên, xét về tính khoa học và độ chặt chẽ của một đề thi quốc gia, bà Tuyết cho rằng đề bài vẫn còn điểm gợn đáng tiếc.
"Thông thường, để đảm bảo tính chặt chẽ, kể cả phần nghị luận văn học hay nghị luận xã hội, khi đưa ra ngữ liệu về bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi đều cần có phần ghi chú thông tin nền (ví dụ: xuất xứ bài thơ, năm xuất bản, đôi nét về tác giả...) để học sinh có đủ dữ kiện làm bài tốt nhất.
Ở đề bài này, việc thiếu phần ghi chú rõ ràng về nhân thân, sự nghiệp của Steve Jobs ít nhiều có thể gây khó khăn cho một bộ phận nhỏ học sinh. Ngoài ra, phần lời dẫn cũng có chút mơ hồ về khái niệm, chưa làm rõ được 'độ chênh' giữa một nhà phát minh và một người tiếp nhận, thương mại hóa phát minh như vai trò thực tế của Steve Jobs.", TS. Trịnh Thu Tuyết chia sẻ.
Steve Jobs là doanh nhân công nghệ nổi tiếng người Mỹ, đồng sáng lập Apple vào năm 1976.
Dưới sự lãnh đạo của ông, Apple đã cho ra đời hàng loạt sản phẩm tạo nên những cuộc cách mạng trong ngành công nghệ như máy tính Macintosh, máy nghe nhạc iPod, điện thoại iPhone hay máy tính bảng iPad.
Mặc dù cho rằng đề thi chưa thực sự chặt chẽ nhưng theo TS. Trịnh Thu Tuyết, nếu đặt câu lệnh trong chỉnh thể của toàn bộ đề thi, bao gồm ngữ cảnh của phần ngữ liệu đọc hiểu và hệ thống các câu hỏi đi kèm thì những học sinh không biết rõ về cựu CEO Apple vẫn hoàn toàn có thể nắm được yêu cầu cốt lõi để hoàn thành bài nghị luận xã hội này.
TS. Trịnh Thu Tuyết nhấn mạnh, mục tiêu của câu hỏi nghị luận xã hội này không phải là bắt học sinh đi phân tích sâu về cuộc đời hay ca ngợi cá nhân ông Steve Jobs. Do đó, thí sinh không cần quá sa đà nhân vật này.
Nói về bản chất của yêu cầu câu hỏi nghị luận xã hội, TS. Trịnh Thu Tuyết cho rằng đây thực chất là một vấn đề rất giản đơn, rõ ràng và quen thuộc trong dòng chảy phát triển của đất nước hiện nay. Đó chính là vấn đề: Làm thế nào để Việt Nam thay đổi được thứ hạng trong thang bậc của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 trên thế giới?
Trước quan điểm cho rằng, việc đề thi có đề cập đến những CEO nổi tiếng, có tầm ảnh hưởng trên thế giới như Steve Jobs, Mark Zukerberg hay Elon Musk liệu có "sùng ngoại", TS. Trịnh Thu Tuyết đưa ra góc nhìn ngược lại.
Bà cho rằng, Việt Nam là quốc gia đang phát triển, quá khứ trải qua nhiều cuộc chiến tranh, trình độ khoa học kỹ thuật chưa thể bằng các cường quốc công nghệ phát triển. Nhưng chúng ta có khát vọng.
Việc đặt vấn đề "Làm thế nào để có một Steve Jobs Việt Nam" chính là hướng học sinh đến việc suy nghĩ về giải pháp phát triển, làm chủ khoa học công nghệ và khát khao đưa đất nước vươn lên sánh vai với các cường quốc. Biết mình biết người, nhìn thẳng vào thực tế để nuôi khát vọng tự cường.
"Tóm lại, nếu tiếp cận đề bài một cách nghiêm túc trong tổng thể ngữ cảnh, các sĩ tử hoàn toàn có thể vượt qua rào cản về mặt thuật ngữ hay nhân vật để viết nên những đoạn văn thể hiện tư duy, trách nhiệm và khát vọng của thế hệ trẻ trước vận hội mới của đất nước", TS. Trịnh Thu Tuyết nói.
Khó có thể viết sâu sắc nếu không hiểu rõ nhân vật là ai?
Chia sẻ quan điểm về đề thi môn Ngữ văn sáng nay (11/6), thầy Vũ Thanh Hòa, giáo viên bộ môn Ngữ văn (Hà Nội) cho rằng, việc có thí sinh không biết cụ thể Steve Jobs, Mark Zukerberg hay Elon Musk là ai, nổi tiếng ra sao chắc chắn là có.
Vì vậy, để đảm bảo sự chặt chẽ đề thi nên có mệnh đề hỏi rõ ràng hoặc ít nhất phải có phần chú thích cụ thể về nhân thân nhân vật ở dưới để học sinh dễ dàng tiếp cận.
Trước băn khoăn về việc nếu thí sinh không biết rõ các nhân vật được đưa vào trong đề thi liệu thí sinh có thể hoàn thành tốt bài thi hay không? thầy Vũ Thanh Hòa đánh giá cao kỹ năng suy luận của học sinh.
Theo thầy Hòa, nếu có đủ kỹ năng, thí sinh vẫn có thể bám vào đề bài để viết về giải pháp, kiến nghị nhằm xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam dám nghĩ dám làm, có khát vọng sáng tạo để đưa đất nước vươn tầm quốc tế. Các em vẫn có thể triển khai các ý cơ bản như sự nỗ lực của cá nhân, vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội...
"Thực ra nếu thí sinh không hiểu cụ thể về nhân vật thì vẫn viết được. Nhưng viết hay và sâu sắc là câu chuyện khác. Nếu các em không có độ thấm, không hiểu những con người đó đã làm được những gì và nổi tiếng ra sao thì bài viết sẽ rất dễ chung chung. Hơn nữa, việc đặt ra một bài toán vĩ mô, về khát vọng có những nhân tài công nghệ có thể sẽ lớn so với lứa tuổi của các em. Do đó, bài làm sẽ có sự chênh lệch rất rõ về độ sâu sắc", thầy Vũ Thanh Hòa chia sẻ.
