Thực hiện chủ trương thu hút nhân tài trong lĩnh vực khoa học công nghệ về đóng góp trí tuệ phát triển đất nước, Tết Bính Ngọ 2026, Đảng, nhà nước, Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa thu hút sự quan tâm của các chuyên gia, các nhà khoa học Việt Kiều về nước tham gia các hội thảo, các cuộc gặp mặt chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm thúc đầy sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình. Phóng viên VOV2 đã có cuộc phỏng vấn TS Lê Anh Đức - trưởng tiểu ban Khoa học Công nghệ ban Liên lạc người Việt tại Singapore, chuyên gia AI, Google khu vực Châu Á - Thái Bình Dương về những kinh nghiệm của Singapore trong phát triển triển KHCN, Chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục Đại học.
PV: Thưa TS, bản thân là một chuyên gia công nghệ, trong vai trò trưởng tiểu ban Khoa học Công nghệ Ban Liên lạc người Việt tại Singapore, theo ông cộng đồng người Việt ở nước ngoài đánh giá như thế nào về những nghị quyết của Đảng mới ban hành về lĩnh vực KHCN và Giáo dục và có những động thái gì để đóng góp trí tuệ tài năng cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình?
TS Lê Anh Đức: Là trưởng tiểu ban Khoa học Công nghệ ban Liên lạc người Việt tại Singapore bên cạnh đó, tôi còn là chuyên gia về AI, Google khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, tôi hiện đang sống và làm việc tại Singapore nhưng tôi về nước thường xuyên và mong muốn có sự gắn kết giữa gia đình ở tại Việt Nam.
Cộng đồng người Việt ở Singapore rất mạnh. Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, có nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ hiện nay đang giữ những vị trí rất quan trọng trong các trường đại học ở Singapore. Do Singapore là cái nôi về công nghệ ở Châu Á – Thái Bình Dương nên rất nhiều tập đoàn công nghệ lớn có trụ sở ở đây và có nhiều người Việt Nam đang giữ vai trò trong bộ máy của các tập đoàn công nghệ lớn.
Người Việt ở Singapore nói riêng và trên thế giới lúc nào cũng hướng về Tổ quốc và mong muốn có sự đóng góp trong quá trình chuyển đổi số của đất nước. Đặc biệt sau NQ 57 và đề án 56 tôi thấy người Việt ở nước ngoài đặc biệt là Kiều bào rất phấn khởi, họ sẵn sàng đóng góp chất xám, tư vấn thêm những chính sách cho cơ quan Nhà nước, cho chính quyền sở tại với hy vọng Việt Nam có kinh nghiệm thực hiện các giải pháp trong hành trình chuyển đổi số của đất nước để nhanh chóng chuyển mình.
PV: Ông có hợp tác cụ thể nào ở Việt Nam?
TS Lê Anh Đức : Ngoài hoạt động chuyên môn tôi là Trưởng ban KHCN của Ban liên lạc người Việt ở Singapore nên có nhiều kết nối với các chuyên gia tri thức người Việt ở Singapore, với cộng đồng tri thức toàn cầu và ở Việt Nam.
Tháng 2 năm 2025, ban liên lạc người Việt Ở Singgapore đã tổ chức nhiều sự kiện, trong đó có sự kiện VGIC (Vietnam Global Innovation Connect) kết nối 100 chuyên gia tri thức người Việt toàn cầu ở Singapore cùng chia sẻ trao đổi các vấn đề chuyển đổi số, AI, ứng dụng AI vào thực tế. Sự kiện này nhận được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhiều doanh nghiệp nhiều công ty lớn ở Việt Nam đã cử người qua cùng trao đổi với những chuyên gia, kiều bào, tôi cho đấy là cái sự kiện rất tốt.
Năm nay tôi cũng nằm trong Ban tổ chức sự kiện VGIC dự kiến tổ chức vào tháng 7/2026 và hy vọng sẽ kết nối được hơn 100 chuyên gia người Việt toàn cầu về để cùng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ về đổi mới sáng tạo cho các doanh nghiệp tại Việt Nam.
PV: Bằng kinh nghiệm làm việc với các đối tác cũng như trong môi trường khoa học công nghệ và nền chính trị Singapore, ông có thể đưa ra những lời khuyên cho doanh nghiệp Việt Nam trên con đường phát triển KHCN để có thể tránh khỏi những sai lầm, tiết kiệm được thời gian, nguồn lực đạt mục tiêu nhanh nhất?
TS Lê Anh Đức: Sống và làm việc ở Singapore 12 năm tôi thấy Singapore vẫn đang trên con đường đổi mới sáng tạo. Họ mất 40 năm để thực sự thay đổi cách thức làm việc, lúc đầu đơn giản chuyển đổi số họ mang tất cả dịch vụ công lên mạng nhưng sau khi ý tưởng thành phố thông minh, quốc gia thông minh do Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long khởi xướng từ năm 2005.
Từ lúc đó họ mới thay đổi tầm nhìn từ chuyển đổi số thành kỹ thuật số từ cốt lõi và phục vụ bằng trái tim. Lúc đó người dân thay vì phải đến từng cửa, từng website để làm thủ tục thì giờ đây tất cả các bộ ban ngành của Sing họ xoay quanh mốc sự kiện của một con người để tiến hành các hoạt động chuyển đổi số. Ví dụ tôi sinh con lúc đó tôi chỉ cần lên 1 website duy nhất để tôi đăng ký tất cả những thông tin từ bảo hiểm cho tới làm giấy khai sinh…là các cơ quan của Singapore họ sẽ phục vụ xoay quanh mỗi sự kiện của em bé mới sinh. Hay ví dụ tôi bị mất việc tôi chỉ cần lên duy nhất 1 dịch vụ lúc đó tất cả các dịch vụ xoay quanh cái sự kiện tôi bị mất việc hỗ trợ tôi.
Ở website ấy không có cửa nào sai, tất cả đều chung một cửa. Để làm được việc ấy, Singapore kết nối tất cả dữ liệu của các Bộ, ban, ngành của họ. Khi dữ liệu thông suốt thì họ dễ dàng để các Bộ, ban, ngành cùng hỗ trợ giúp người dân để người dân tăng sự trải nghiệm và tăng độ hài lòng, yêu mến Chính phủ mình hơn. Việt Nam mình hoàn toàn có thể học hỏi điều ấy bằng cách đổi mới cách thức làm việc đồng thời thay đổi cách chia sẻ dữ liệu giữa các Bộ, ban, ngành để phục vụ người dân tốt hơn.
PV: Trong mọi mục tiêu yếu tố con người là quan trọng nhất, theo ông để có những con người có thể đảm đương được sứ mệnh đưa đất nước tiến lên. Lĩnh vực Khoa học công nghệ và Giáo dục Đại học phải có sự đổi mới như thế nào ?
TS Lê Anh Đức: Tôi cũng là người tuyển dụng nhân lực nhiều ở Singapore tôi nhận thấy, người Việt Nam giỏi vừa chăm, các bạn trẻ rất năng động. Tuy nhiên hiện có 1 số khoảng cách giữa giáo dục đại học với các công ty, doanh nghiệp nên khi sinh viên Việt Nam ra trường tham gia vào thị trường lao động thế giới, vào làm việc tại doanh nghiệp họ phải tốn 1 khoảng thời gian nhất định để đào tạo lại.
Trong khi đó Singapore làm rất tốt, sự kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp rất chặt chẽ. Ví dụ trường Cao Đẳng Nanyang Polytechnic ở Singapore đã làm việc với một số công ty, doanh nghiệp lớn để đưa những chứng chỉ nghề trực tiếp vào chương trình giảng dạy vì vậy sinh viên ra trường đã có chứng chỉ nghề của Google, Amazon lúc đó họ hiểu được quy trình làm việc và kỹ thuật cần thiết để quá trình đi làm rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn, việc này cũng làm cho doanh nghiệp dễ dàng tuyển dụng nhân lực hơn.
Ngay từ cấp tiểu học, THCS Singapore đã tích hợp việc dạy học online bằng SLS (Solution Learning Space), giúp cho tất cả học sinh từ lớp 1 đến cấp 3 có thể học online, có thể dùng AI với giáo viên nhằm cá nhân hoá việc học của từng học sinh và giảm khoảng cách giữa doanh nghiệp với chương trình đào tạo của quốc gia rất nhiều.
Theo tôi giáo dục và trường học luôn cần thiết. Trường học không chỉ đào tạo con người về các mặt kiến thức mà còn là môi trường để tăng khả năng, kỹ năng xã hội, tạo những kết nối mang tính nền tảng để những sinh viên ra trường có thể sử dụng mối quan hệ đấy làm nền tảng, làm bàn đạp để phát triển tiếp trong tương lai. Trường học không chỉ tập trung vào việc đào tạo, cung cấp kỹ năng mềm, kỹ năng cứng cho sinh viên mà còn giúp sinh viên có đủ tinh thần hào hứng khởi nghiệp, họ thấy những cái cần thiết để có thể xây dựng những sản phẩm cho thị trường. Lúc đó, chất lượng giáo dục đại học rất quan trọng để sinh viên ra trường làm cho doanh nghiệp, mở những công ty Starup giải quyết những bài toán thực tế họ thấy.
PV: Theo ông, chương trình đào tạo cần phải thay đổi như thế nào để sinh viên ra trường thích ứng với những yêu cầu mới của doanh nghiệp, đáp ứng được những mục tiêu lớn của quốc gia và nhanh chóng hiện thực hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, nhà nước?
TS Lê Anh Đức: Chương trình đào tạo rất quan trọng cần có sự cập nhật theo định hướng thị trường và kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp, cần liên tục cập nhật chương trình đào tạo ngày một có chất lượng tốt hơn theo yêu cầu của thị trường. Nhà trường không chỉ đào tạo kỹ năng cứng hay kỹ năng mềm mà trở thành cái nôi kết nối sâu với sinh viên, giúp sinh viên tìm hiểu những vấn đề thị trường đang cần để họ sẵn sàng khởi nghiệp nắm bắt những cái thị trường đang thiếu để làm những công ty khởi nghiệp giải quyết những bài toán thực tiễn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng rất cần nguồn nhân lực kế cận và đội ngũ nhân viên cốt cán để phát triển doanh nghiệp của họ lên, hiện nay doanh nghiệp vừa thừa vừa thiếu nguồn nhân lực kế cận và những kỹ sư, những nhân viên chất lượng cao có thể sử dụng công nghệ AI cũng như hiểu quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy chất lượng đào tạo của các trường ĐH có vai trò rất quan trọng đối với chất lượng nguồn nhân lực.
PV : Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này, xin chúc ông và gia đình cùng cộng đồng người Việt ở Singapore năm mới mạnh khỏe, vạn sự như ý và có nhiều đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước Việt Nam!
