Năm 2025 đánh dấu 80 năm truyền thống ngành giáo dục vào đào tạo và cũng là một năm bản lề của ngành Giáo dục khi hàng loạt quyết sách lớn được ban hành, nhiều chính sách nhân văn đi vào cuộc sống.
Từ hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị, đến chăm lo đội ngũ nhà giáo và người học, bức tranh giáo dục năm 2025 cho thấy rõ nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.
Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị - bước đột phá toàn diện về Giáo dục và Đào tạo
Không chỉ là "quốc sách hàng đầu", Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2025 xác định Giáo dục và Đào tạo là động lực then chốt để phát triển đất nước - gắn trực tiếp với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Nghị quyết 71 đã đặt các mục tiêu cụ thể với các mốc đến năm 2030, đến năm 2035 và đến năm 2045. Trong đó tầm nhìn đến năm 2045 Việt Nam sẽ có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng, chất lượng, đứng trong nhóm 20 quốc gia hàng đầu toàn cầu.
Đồng thời, Nghị quyết đề ra hàng loạt nhiệm vụ, giải pháp nhằm đổi mới quản trị giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng miền và tăng cường đầu tư cho nghiên cứu khoa học trong giáo dục.
Nghị quyết 71 là văn bản mang tính định hướng để toàn xã hội chung tay vì sự nghiệp giáo dục. Khi giáo dục được đặt ở vị trí “đột phá phát triển”, mọi chính sách về nguồn lực, thể chế, con người đều sẽ xoay quanh việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng thế hệ công dân mới.
Đây là bước đi chiến lược để Việt Nam thực hiện mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Nghị quyết 57: Động lực cho giáo dục trong kỷ nguyên khoa học - công nghệ
Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo ra tác động mạnh mẽ tới toàn ngành trong năm 2025.
Nghị quyết xác định giáo dục và đào tạo là nền tảng then chốt để phát triển khoa học - công nghệ, từ đó thúc đẩy xây dựng các mô hình giáo dục thông minh, phát triển học liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy và học. Đây được xem là cú hích quan trọng giúp giáo dục Việt Nam bắt nhịp xu thế toàn cầu.
Một trong những nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 57 là phát triển các viện nghiên cứu, trường đại học trở thành các chủ thể nghiên cứu mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo
Đồng thời, tăng cường đầu tư, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Có cơ chế, chính sách hấp dẫn về tín dụng, học bổng và học phí để thu hút học sinh, sinh viên giỏi theo học các lĩnh vực toán học, vật lý, sinh học, hoá học, kỹ thuật và công nghệ then chốt, nhất là ở các trình độ sau đại học...
Miễn học phí: Quyết định nhân văn cho nền giáo dục
Quyết định miễn học phí cho học sinh cả nước từ mầm non đến trung học phổ thông trong các trường công lập từ năm học 2025 - 2026 được xem là quyết định lịch sử, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Chính sách này không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính cho hàng triệu gia đình mà còn góp phần bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục công bằng cho mọi trẻ em.
Việc miễn học phí toàn cấp học phổ thông cũng thể hiện rõ định hướng của Nhà nước trong đầu tư cho giáo dục như một trụ cột phát triển con người và nguồn nhân lực quốc gia.
Bên cạnh chính sách miễn học phí cho học sinh cả nước từ mầm non đến trung học phổ thông, năm 2025 - Đảng và Nhà nước còn ban hành nhiều chủ trương, quyết sách quan trọng cho Giáo dục và Đào tạo như thống nhất chủ trương xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035; thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới đất liền, trong đó hoàn thành 100 trường trong năm 2026.
Luật Nhà giáo: Xác lập vị thế, nâng tầm chính sách cho đội ngũ giáo viên
Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã quy định đầy đủ về vị trí pháp lý, quyền, nghĩa vụ và các chính sách đối với nhà giáo.
Luật Nhà giáo đã quy định: Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Ngoài ra còn có phụ cấp ưu đãi nghề và phụ cấp khác tùy theo tính chất công việc, theo vùng theo quy định của pháp luật; Giáo viên mầm non nếu có nguyện vọng có thể nghỉ hưu sớm hơn tối đa 5 năm theo quy định...
Đặc biệt, Luật đã giao quyền tuyển dụng, sử dụng nhà giáo về cho ngành giáo dục.
Luật Nhà giáo được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc để nâng cao vị thế xã hội của người thầy, cải thiện chế độ đãi ngộ, bảo vệ danh dự và uy tín nghề nghiệp, đồng thời góp phần thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao cho ngành Giáo dục trong dài hạn.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 với nhiều điều đầu tiên
Năm 2025 là là năm đầu tiên kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức theo chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong đó, thí sinh lớp 12 dự thi với đề thi được ra theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Thí sinh tự do học chương trình cũ chưa tốt nghiệp dự thi với đề thi ra theo Chương trình giáo dục phổ thông 2006.
Điều đặc biệt, kỳ thi diễn ra ngay trước thời điểm hệ thống tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động từ ngày 1/7.
Đây cũng là năm đầu tiên áp dụng quy chế thi tốt nghiệp THPT với nhiều quy định mới nhằm giảm áp lực, bảo đảm công bằng, bảo mật như giảm số môn thi bắt buộc; giảm trọng số điểm học bạ; bỏ cộng điểm chứng chỉ nghề; không được quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ…
Đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025 dù được Bộ GD-ĐT khẳng định được xây dựng theo hướng chuẩn hóa, học gì thi đấy, bám sát chương trình giáo dục phổ thông… nhưng đây tiếp tục là năm gây ra nhiều tranh cãi khi đề thi môn Toán, tiếng Anh được đánh giá quá khó so với các môn thi còn lại.
Loạn quy đổi điểm xét tuyển đại học
Quy chế tuyển sinh đại học năm 2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra yêu cầu quy đổi điểm các phương thức xét tuyển về cùng thang điểm tương đương với điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo không ban hành một công thức quy đổi chuẩn thống nhất mà cho phép mỗi trường tự xây dựng bảng quy đổi theo cách riêng. Vì vậy, có trường sử dụng nội suy tuyến tính, có nơi dựa vào dữ liệu tuyển sinh các năm trước. Một số trường dùng bách phân vị nhưng tự gán điểm quy đổi theo tỉ lệ riêng.
Thậm chí trong cùng một phương thức xét tuyển, nhiều trường còn quy đổi theo kiểu "tự tính", không theo bất kỳ khung chuẩn chung nào khiến thí sinh khó có thể so sánh chính xác năng lực thật sự của bản thân trên thang điểm từng trường.
Hệ quả là cùng một mức điểm gốc nhưng khi quy đổi sang thang 30 lại cho ra các mức điểm khác nhau đáng kể giữa các trường. Điều này không chỉ gây khó hiểu cho thí sinh mà còn gây ra sự thiếu công bằng.
Siết dạy thêm, học thêm
Thông tư 29 của Bộ GD-ĐT quy định về dạy thêm, học thêm có hiệu lực từ ngày 14/2/2025 đã tác động đến hàng triệu học sinh, giáo viên.
Thông tư có nhiều điểm mới quan trọng theo hướng siết chặt quản lý về dạy thêm học thêm. Trong đó đáng chú ý là, không được dạy thêm văn hóa ở bậc tiểu học, giáo viên không được dạy thêm với chính học sinh của mình trên lớp; dạy thêm trong nhà trường chỉ dành cho 3 đối tượng: học sinh giỏi, học sinh yếu kém, ôn thi cuối cấp...
Mặc dù tạo ra nhiều chuyển biến tích cực trong quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm nhưng cũng xuất hiện tình trạng biến tướng, lách luật như giáo viên đổi học sinh cho nhau; thay vì học ở trường, học sinh chạy sô ở các trung tâm...
Đáng chú ý không ít trường học bắt tay với các Trung tâm đưa giáo viên bên ngoài vào dạy các môn liên kết tiếng Anh, kỹ năng sống, stem...
Bãi bỏ hình thức đình chỉ học tập với học sinh vi phạm, nhiều vụ bạo lực học đường nhức nhối
Thông tư số 19/2025/TT-BGDĐT quy định về khen thưởng và kỷ luật học sinh đã ra đời, có hiệu lực từ 31/10/2025, thay thế Thông tư số 08/TT ban hành từ năm 1988 với nhiều quy định được xem là "quá lỗi thời" như đuổi học, cảnh cáo học sinh trước toàn trường.
Thông tư quy định khen thưởng và kỷ luật học sinh mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chính thức thay hình thức kỷ luật cao nhất - đuổi học, bằng yêu cầu học sinh viết bản tự kiểm điểm.
Thông tư mới với việc chuyển trọng tâm từ “kỷ luật trừng phạt” sang “kỷ luật giáo dục và phục hồi” được cho là tiến bộ, nhân văn nhưng dư luận thực sự lo lắng khi Kỷ luật cao nhất chỉ là viết bản kiểm điểm liệu có đủ sức răn đe?
Ngay tại thời điểm khi Thông tư 19 có hiệu lực, đời sống học đường lại xảy ra nhiều vụ bạo lực học đường nghiêm trọng khiến dư luận càng thêm bức xúc và đặt câu hỏi về tính nghiêm minh trong kỷ luật học sinh.
Những quy định trong Thông tư 19 thiếu tính răn đe và có thể khiến học sinh nhờn luật. Học sinh sẽ không chịu trách nhiệm với việc làm của mình. Thứ hai, sẽ gây áp lực lên giáo viên, nhà trường. Cho nên "nhân văn" nhưng thiếu nguồn lực hỗ trợ chắc chắn sẽ không hiệu quả. Nói cách khác, "nhân văn" nửa vời sẽ phản tác dụng".
Sắp xếp các cơ sở giáo dục và đào tạo
Cùng với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và cùng cả nước thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, năm 2025, ngành Giáo dục quyết liệt cùng các địa phương thực hiện rà soát, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định, việc sắp xếp bước đầu đã góp phần tinh giản đầu mối, giảm biên chế quản lý, bố trí lại đội ngũ giáo viên, nhân viên, khắc phục tình trạng thiếu, thừa cục bộ.
Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn có một số nơi sáp nhập cơ học, có dấu hiệu nóng vội, sáp nhập 3-4 trường lại với nhau, có nơi sáp nhập 13 trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên lại làm một, có nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.
Đồng thời sắp xếp các cơ sở giáo dục phổ thông, Bộ GD-ĐT cũng đang gấp rút xây dựng đề án sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Đây được ví nhữ cuộc “đại phẫu” lớn: những trường không đạt chuẩn sẽ bị giải thể hoặc sáp nhập.
Việc tinh gọn hệ thống là chiến lược nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền giáo dục đại học trong bối cảnh hội nhập.
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Giáo dục và Đào tạo tham mưu ban hành và ban hành theo thẩm quyền 2 nghị định và 6 thông tư về phân cấp, phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp (trong đó, Bộ GD-ĐT phân cấp, phân quyền cho địa phương là 87/181 nhiệm vụ, đạt tỉ lệ 46,5%).
Cơ cấu tổ chức của Bộ GD-ĐT được sắp xếp lại gồm 18 đơn vị, giảm 1 Tổng cục thành Cục; giảm 6 Vụ.
Thống nhất một bộ SGK dùng chung trong toàn quốc từ năm học 2026-2027
Năm 2025 đánh dấu việc hoàn thành một chu trình triển khai chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông trọn vẹn từ lớp 1 đến lớp 12.
Thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là bộ SGK giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027.
Bộ sách được triển khai rộng rãi tại 34 tỉnh, thành phố với quy mô học sinh lớn nhất trong các bộ SGK hiện hành.
Tuy nhiên, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn Bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" là bộ sách thống nhất toàn quốc khiến nhiều chuyên gia, nhà khoa học, tác giả viết SGK đặt ra nhiều câu hỏi băn khoăn về tính minh bạch, công khai khi lựa chọn bộ SGK thống nhất toàn quốc.
