LS Nguyễn Văn Nam, Công ty Luật Hồng Bách và cộng sự trao đổi về trách nhiệm bồi thường trong vụ tai nạn giao thông:

Trong một vụ tai nạn giao thông gây chết người hay tổn hại nghiêm trọng về sức khỏe, người gây tai nạn không chỉ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, mà còn phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân và gia đình họ. Thực tế, không ít người vẫn nghĩ “đền bù xong là không phải chịu án tù”. Nhưng theo quy định pháp luật, đây là hai trách nhiệm pháp lý tách biệt, không thay thế cho nhau.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Nam, Công ty Luật Hồng Bách và cộng sự cho biết, khi xảy ra tai nạn giao thông gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản, cơ quan chức năng sẽ xác định lỗi của các bên để xem xét trách nhiệm pháp lý tương ứng. Trong đó, hành vi vi phạm quy định về giao thông xâm phạm trật tự quản lý nhà nước có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; còn thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản được giải quyết theo quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Theo luật sư Nam, việc bồi thường thiệt hại cho nạn nhân không phải căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, theo điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), người phạm tội tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả có thể được xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường, Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị quyết số 02/2022 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao quy định phải có đủ các yếu tố gồm: có hành vi xâm phạm; có thiệt hại thực tế xảy ra; và có quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thiệt hại.

Đối với thiệt hại về sức khỏe, Điều 590 Bộ luật Dân sự quy định các khoản bồi thường gồm chi phí cứu chữa, phục hồi sức khỏe; thu nhập bị mất hoặc giảm sút; chi phí người chăm sóc và khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Nếu các bên không thỏa thuận được, mức bồi thường tổn thất tinh thần tối đa không quá 50 lần mức lương cơ sở.

Trường hợp nạn nhân tử vong, Điều 591 Bộ luật Dân sự quy định người gây tai nạn còn phải thanh toán chi phí mai táng, cấp dưỡng cho người mà nạn nhân có nghĩa vụ cấp dưỡng như con chưa thành niên, bố mẹ già; đồng thời bồi thường tổn thất tinh thần với mức tối đa không quá 100 lần mức lương cơ sở nếu không thỏa thuận được.

Luật sư Nguyễn Văn Nam cũng lưu ý, nếu người bị thiệt hại có lỗi dẫn đến tai nạn thì sẽ không được bồi thường phần thiệt hại tương ứng với lỗi của mình. Ví dụ, nếu nạn nhân được xác định có 20% lỗi, bên gây tai nạn chỉ phải bồi thường 80% thiệt hại thực tế.

Theo quy định tại Điều 30 Bộ luật Tố tụng hình sự, vấn đề bồi thường dân sự trong vụ án tai nạn giao thông thường được giải quyết cùng vụ án hình sự. Người bị hại có quyền kháng cáo riêng đối với phần bồi thường dân sự mà không cần kháng cáo phần hình sự của bản án./.