Gần 60% vụ giết người bắt nguồn từ mâu thuẫn bột phát

Bộ Công an vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả 5 năm thực hiện Công văn số 1676/TTg-NC ngày 30/11/2020 về các biện pháp phòng ngừa tội phạm giết người. Báo cáo cho thấy tình hình tội phạm giết người trên phạm vi cả nước có xu hướng giảm nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp.

Theo Bộ Công an, từ ngày 15/12/2020 đến 14/12/2025, toàn quốc xảy ra 6.036 vụ giết người, giảm 2,11% so với giai đoạn 2016-2020. Các vụ án liên quan đến 9.378 đối tượng và 6.758 nạn nhân, trong đó có 3.709 người tử vong và 3.049 người bị thương.

Phân tích nguyên nhân cho thấy phần lớn các vụ án xuất phát từ mâu thuẫn trong sinh hoạt, tranh chấp dân sự, bộc phát do sử dụng rượu bia hoặc các vấn đề về tâm lý, sức khỏe tâm thần. Trong đó, các vụ giết người do mâu thuẫn bột phát chiếm tỷ lệ cao nhất với 59,95%, tương đương 3.558 vụ. Các vụ giết người do nguyên nhân xã hội khác chiếm 40,81% với 2.496 vụ.

Đáng chú ý, các vụ giết người do nguyên nhân kinh doanh, tranh chấp kinh tế, tranh chấp đất đai và quyền lợi cá nhân ghi nhận 580 vụ, chiếm 9,61% tổng số vụ án. Bên cạnh đó, các vụ án do đối tượng sử dụng ma túy dẫn đến ảo giác, loạn thần, "ngáo đá" vẫn xảy ra với 54 vụ.

Bộ Công an đánh giá, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng ngừa tội phạm giết người vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số địa phương chưa thực sự phát huy hiệu quả các mô hình phòng ngừa; việc hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng có nơi còn hình thức; tình trạng lạm dụng rượu bia, sử dụng ma túy, các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần và tác động tiêu cực của mạng xã hội tiếp tục làm gia tăng nguy cơ phát sinh tội phạm.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Bộ Công an cho biết vẫn còn những khó khăn về hạ tầng, dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều, thiếu cơ sở chăm sóc sức khỏe tâm thần và lực lượng chuyên môn, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm.

Dự báo thời gian tới, Bộ Công an nhận định các yếu tố như áp lực kinh tế - xã hội, tác động của công nghệ số, mạng xã hội, tình trạng thất nghiệp, các vấn đề về tâm lý và sức khỏe tâm thần có thể tiếp tục làm gia tăng nguy cơ phát sinh các vụ án giết người nếu không có giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

Trên cơ sở đó, Bộ Công an kiến nghị tiếp tục hoàn thiện pháp luật liên quan đến quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; tăng cường công tác hòa giải ở cơ sở; nâng cao hiệu quả quản lý người có nguy cơ phạm tội; đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật và đầu tư cho hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần nhằm kéo giảm loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng này.