Lịch sử của một quốc gia không chỉ được ghi dấu bằng những mốc son của các cuộc kháng chiến hay thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, mà còn được phản ánh qua quá trình xây dựng, tổ chức và điều hành bộ máy nhà nước. Trong hành trình ấy, Chính phủ luôn giữ vai trò trung tâm của quyền hành pháp, trực tiếp tổ chức thực thi pháp luật, quản lý đất nước và hiện thực hóa các chủ trương, đường lối của Đảng trong từng giai đoạn lịch sử.

Nhằm hệ thống hóa một cách toàn diện quá trình hình thành, phát triển và hoạt động của Chính phủ Việt Nam từ khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đến hết nhiệm kỳ Chính phủ khóa XIII (2011-2016), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã xuất bản hai công trình quy mô lớn: “Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945-2016)” và “Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945-2016)”.

Hai bộ sách hệ thống quá trình ra đời, phát triển về tổ chức và hoạt động của Chính phủ Việt Nam.

Đây là kết quả của quá trình nghiên cứu công phu, được triển khai từ Quyết định số 54/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Ban Chỉ đạo biên soạn “Lịch sử Chính phủ Việt Nam” với mục tiêu phản ánh đầy đủ, có hệ thống quá trình hình thành, phát triển về tổ chức và hoạt động của Chính phủ qua các thời kỳ; đồng thời tổng kết những kinh nghiệm thực tiễn phục vụ công tác quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

Bộ sách “Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945-2016) gồm bốn tập và một cuốn giản lược, phản ánh toàn diện chặng đường hơn 70 năm xây dựng và phát triển của Chính phủ Việt Nam. Mỗi tập sách tương ứng với một giai đoạn lịch sử quan trọng của đất nước: từ xây dựng nền hành chính cách mạng sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, lãnh đạo hai cuộc kháng chiến, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, thống nhất đất nước, đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Hai bộ sách góp phần tổng kết những kinh nghiệm thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý nhà nước.

Bộ sách "Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016)" không chỉ tái hiện một cách hệ thống các sự kiện lịch sử mà còn phân tích về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và phương thức quản lý, điều hành của Chính phủ trong từng thời kỳ; phản ánh những bước chuyển quan trọng của Chính phủ từ thời kỳ kháng chiến đến hòa bình, từ cơ chế quản lý tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từ phát triển trong điều kiện khép kín sang chủ động hội nhập quốc tế. Việc nghiên cứu tổ chức và hoạt động của Chính phủ được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với Quốc hội, các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương, các cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân.

Cùng với đó, bộ sách “Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016)” gồm 14 tập, phản ánh lịch sử Chính phủ Việt Nam từ khi được thành lập đến hết nhiệm kỳ Chính phủ khóa XIII (tháng 7/2016). Bộ sách cung cấp cho bạn đọc một hệ thống tư liệu phong phú theo trình tự thời gian, giúp theo dõi toàn bộ diễn trình lịch sử của Chính phủ qua từng sự kiện cụ thể. Công trình tuân thủ nguyên tắc biên niên, trình bày các sự kiện theo trình tự thời gian, bảo đảm tính hệ thống, logic và độ tin cậy của tư liệu.

Không chỉ là một bộ sử liệu đồ sộ, “Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945 - 2016)” còn là công trình nghiên cứu tổng hợp có giá trị nổi bật trên ba phương diện: giá trị tư liệu với nguồn thông tin chính thống, đầy đủ và có hệ thống; giá trị tổng hợp trong việc tái hiện toàn cảnh tiến trình phát triển của bộ máy hành chính nhà nước; và giá trị khoa học - tổng kết, góp phần phục vụ nghiên cứu lý luận về quản trị quốc gia, tổ chức bộ máy nhà nước và đổi mới thể chế trong điều kiện phát triển mới của đất nước.

Mỗi sự kiện đều được trình bày với đầy đủ thời gian, nội dung, diễn biến và nguồn tư liệu, bảo đảm tính hệ thống, khoa học và thuận tiện cho việc tra cứu. Đặc biệt, giai đoạn 1969-1975 được trình bày song song theo hoạt động của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, phản ánh đầy đủ công tác điều hành đất nước trong giai đoạn lịch sử đặc biệt.

Điểm nổi bật của hai bộ sách không chỉ nằm ở quy mô đồ sộ với hàng nghìn trang tư liệu, mà còn ở giá trị khoa học và thực tiễn.Thông qua việc hệ thống hóa hơn bảy thập kỷ hoạt động của Chính phủ, các công trình góp phần làm sáng tỏ quá trình xây dựng nền hành chính cách mạng, đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia trong từng giai đoạn phát triển.

Hai bộ sách góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình hoạch định chính sách, hoàn thiện thể chế và xây dựng nền hành chính hiện đại.

Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số, việc nhìn lại chặng đường phát triển của Chính phủ không chỉ mang ý nghĩa tổng kết lịch sử mà còn cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình hoàn thiện thể chế và hoạch định chính sách.

Với giá trị tư liệu phong phú, tính hệ thống và độ tin cậy cao, 2 bộ sách “Lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945-2016)” và “Biên niên lịch sử Chính phủ Việt Nam (1945-2016)” là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lịch sử Nhà nước và nền hành chính Việt Nam.

Thu Hà tổng hợp