Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng văn phòng luật sư Đồng đội tư vấn:

Chương trình nhận được thư của thính giả Trần Thị Vương ở tỉnh Lạng Sơn với nội dung:

Vợ chồng tôi có vay của một người bạn số tiền là 200 triệu đồng, nhưng đến kì hạn trả nợ chúng tôi chưa trả được, lãi mẹ đẻ lãi con giờ số nợ lên đến hơn 300 triệu. Hôm vừa rồi gia đình nhà người bạn có đến nhà tôi bắt viết giấy nợ và xiết nợ bằng cách lấy đồ đạc gồm hai chiếc xe máy và một chiếc ti vi. Nhưng gia đình tôi không chấp nhận việc ấy, hai bên đã xảy ra xô xát và chồng tôi bị thương phải nằm viện. Thế nhưng, gia đình bạn tôi không tỏ ra hối lỗi và cho rằng do gia đình tôi không chịu trả nợ nên mới dẫn đến việc này nên gia đình tôi phải chấp nhận mà không được yêu cầu bồi thường. Xin hỏi như vậy có đúng không?

Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng văn phòng luật sư Đồng đội cho biết, nợ thì phải trả, đó là nghĩa vụ dân sự theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đòi nợ phải đúng cách, đúng trình tự pháp luật, không ai được phép tự ý dùng vũ lực hoặc cưỡng ép.

Việc chủ nợ tự ý đến nhà, ép viết giấy nợ, tự ý lấy xe máy, tivi để “xiết nợ” là hành vi có dấu hiệu xâm phạm tài sản trái pháp luật. Nếu có dùng vũ lực gây thương tích cho con nợ thì còn có thể bị xem xét về tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017. Trong trường hợp chủ nợ làm bị thương thì hoàn toàn có quyền yêu cầu khởi tố, xử lý hành vi cố ý gây thương tích và yêu cầu bồi thường thiệt hại về chi phí điều trị, thu nhập bị mất, tổn thất tinh thần theo quy định.

Ngoài ra, nếu trường hợp này sử dụng một số loại dao có tính sát thương cao, khi sử dụng trái pháp luật để xâm phạm tính mạng, sức khỏe người khác, có thể bị coi là vũ khí quân dụng. Điều 304 Bộ luật Hình sự – Tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.

Theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao tại Công văn 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026: khi hành vi đủ yếu tố cấu thành của cả hai tội danh thì có thể xử lý đồng thời cả hai tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 và tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017.

Về mặt pháp lý, tội cưỡng đoạt tài sản Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định: không chỉ cần có hành vi đe dọa hay uy hiếp là đủ, mà còn phải có mục đích chiếm đoạt tài sản. Khác với tội trộm cắp, pháp luật không đặt ra mức tối thiểu 2 triệu đồng làm điều kiện bắt buộc để truy cứu trách nhiệm hình sự. Đối với tội này chỉ cần có hành vi dùng thủ đoạn đe dọa, uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác là đã có thể cấu thành tội phạm, không phụ thuộc giá trị lớn hay nhỏ. Tuy nhiên, giá trị tài sản sẽ là căn cứ để xác định khung hình phạt nặng hay nhẹ.

Trong quá trình đòi nợ, nếu xảy ra xô xát và gây hậu quả nghiêm trọng thì việc xử lý sẽ căn cứ vào mức độ lỗi và hậu quả thực tế.

• Nếu có hành vi cố ý đánh người gây thương tích, tùy tỷ lệ tổn thương cơ thể sẽ bị xử lý về tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017.

• Nếu không có ý định gây thương tích nghiêm trọng nhưng do hành vi bạo lực dẫn đến hậu quả chết người hoặc thương tích nặng, có thể bị xem xét về tội vô ý làm chết người hoặc tội danh tương ứng.

• Trường hợp gây rối, tụ tập đông người, làm mất trật tự, còn có thể bị xử lý về tội gây rối trật tự công cộng.