Làm sạch mã số thuế: Khi người dân phải xử lý một “dữ liệu không phải của mình”

Năm 2009, anh Nguyễn Tự M. ở Hà Nội đăng ký thành lập doanh nghiệp. Vì nhiều lý do, các thành viên góp vốn rút vốn. Công ty TNHH thương mại dịch vụ Nguyễn Gia do anh M. làm đại diện pháp luật “chết” từ trong trứng nước. Không hoạt động. Không doanh thu. Không hóa đơn.

17 năm sau, cái tên ấy được gọi lại.

Không phải để kinh doanh mà để hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Là người đại diện theo pháp luật, anh M. choáng váng khi nhận được bảng kê dự kiến các nghĩa vụ phải xử lý.

Tổng số tiền phải nộp dự kiến hơn 82,8 triệu đồng. Số lượng báo cáo, tờ khai lên tới 155.

Trong khi đó, doanh nghiệp không có hoạt động kinh doanh thực tế, không tạo ra doanh thu, không xuất một tờ hóa đơn trong suốt thời gian tồn tại.

Sống lại để được chết

Trường hợp của anh M. nằm trong nhóm doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể đang được cơ quan thuế rà soát.

Công điện 18/CĐ-CT ngày 13/7/2026 của Cục trưởng Cục Thuế yêu cầu tập trung nguồn lực triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Trong số các đối tượng được rà soát có 291.962 doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể. Cơ quan thuế được yêu cầu phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, công an cấp xã và chính quyền địa phương để xử lý.

Mục tiêu là làm sạch những mã số thuế không còn tương ứng với hoạt động thực tế.

Nhưng với những doanh nghiệp đã “chết” nhiều năm, quá trình này lại bắt đầu bằng một nghịch lý: muốn được khai tử hợp pháp, phải sống lại.

Phải quay lại cơ quan thuế. Xác định hồ sơ còn thiếu. Giải trình tình trạng hoạt động. Xử lý các nghĩa vụ được xác định còn tồn tại.

Trường hợp của anh M., chỉ riêng các tờ khai thuế GTGT đã gồm 46 tờ khai theo tháng và 53 tờ khai theo quý. Cùng với đó là 17 bộ báo cáo tài chính, 17 thuyết minh báo cáo tài chính và 17 tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp dù rằng doanh thu, số thuế phải nộp đều bằng 0.

Một mã số thuế bị bỏ quên 17 năm có thể kéo theo một khối lượng thủ tục rất lớn.

Vấn đề không phải phủ nhận nghĩa vụ của doanh nghiệp.

Nhưng cũng cần đặt câu hỏi: Nếu doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ rất lâu, vì sao tình trạng đó có thể kéo dài nhiều năm mà đến khi làm sạch mã số thuế mới được xử lý?

Nhưng nếu người đứng tên chưa từng lập doanh nghiệp?

Một trường hợp khác còn khó hơn.

Anh Trần Viết H. ở Mễ Trì, Hà Nội cho biết, một người bạn của anh bất ngờ phát hiện mình đang đứng tên đại diện pháp luật của một doanh nghiệp mà người này khẳng định chưa từng thành lập, không cung cấp giấy tờ để đăng ký và cũng không biết doanh nghiệp hoạt động ở đâu.

Thông tin cá nhân, trong đó có CCCD, đã được sử dụng để đăng ký doanh nghiệp.

Đến khi mã số thuế được rà soát, người bị mạo danh lại phải tìm cách chứng minh mình không liên quan đến doanh nghiệp mang tên mình.

Đây rõ ràng không giống trường hợp doanh nghiệp thực sự ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục.

Nhưng trên hệ thống, cái tên vẫn tồn tại.

Vậy người bị mạo danh phải bắt đầu từ đâu?

Cơ quan thuế? Cơ quan đăng ký kinh doanh? Hay cơ quan công an?

Ai xác minh? Ai cập nhật lại dữ liệu? Trong thời gian chờ xác minh, các nghĩa vụ gắn với mã số thuế đó được xử lý thế nào?

Công điện 18/CĐ-CT yêu cầu phối hợp giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, công an và chính quyền địa phương trong quá trình làm sạch.

Nhưng với người dân, câu hỏi thực tế hơn có lẽ là: Nếu dữ liệu trên hệ thống không đúng với thực tế, ai sẽ giúp họ sửa dữ liệu ấy?

Làm sạch dữ liệu thuế là cần thiết. Nhưng làm sạch không có nghĩa là bắt người dân bỏ tiền, bỏ công để gánh những dữ liệu sai lệch hoặc bị mạo danh mà họ không hề tạo ra./.